Interpelacja w sprawie przepisów prawnych normujących działalność branży funeralnej oraz zasad kremacji zmarłych uwzględniających konieczność ochrony środowiska

Interpelacja w sprawie przepisów prawnych normujących działalność branży funeralnej oraz zasad kremacji zmarłych uwzględniających konieczność ochrony środowiska Interpelacja nr 5970 do ministra rozwoju i technologii, ministra spraw wewnętrznych i administracji, ministra klimatu i środowiska w sprawie przepisów prawnych normujących działalność branży funeralnej oraz zasad kremacji zmarłych uwzględniających konieczność ochrony środowiska Zgłaszający: Bożena Lisowska Data wpływu: 04-11-2024 Polskie prawo dopuszcza kremację zwłok, ale obecnie obowiązujące przepisy prawa nie są dostosowane do współczesnych uwarunkowań gospodarczych oraz środowiskowych. Kwestiami dotyczącymi nadzoru nad ilością i jakością spalin emitowanych w wyniku procesu kremacji kieruje w trybie z art. 13a ust. 1 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej minister klimatu i środowiska , kwestiami ewidencji zwłok i szczątków ludzkich przekazanych do spopielenia, zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 9 ustawy kieruje minister spraw wewnętrznych i administracji, natomiast ochrona przed nienależytym wykonaniem usługi kremacji powiązana jest z działem „gospodarka” i zgodnie z art. 9 ust. 1 sprawa m.in. działalności gospodarczej należy do kompetencji ministra rozwoju i technologii. Obecnie do pieców krematoryjnych razem ze zwłokami ludzkimi trafiają ubrania i buty zmarłych oraz różnego typu trumny. W polskim porządku prawnym nie jest zabronione spopielanie zwłok w trumnach kartonowych, które poddawane są chemicznej impregnacji, co pod wpływem spalania jest przekształcane w szkodliwe dla środowiska substancje. W wielu państwach używanie takich trumien jest zabronione, głównie ze względu na bezpieczeństwo i higienę, a także ochronę środowiska. Kremacja wymaga temperatur w zakresie od 582°C do 985°C, trwa przeciętnie dwie godziny, a źródłem energii do kremacji jest zazwyczaj gaz ziemny. Podczas jednego procesu kremacji do atmosfery przedostaje się około 240 kg CO 2 oraz CO, NO i SO 2 . Inne szkodliwe substancje emitowane to drobna sadza i rtęć. Obecne normy prawne nie regulują zasad, na jakich powinny działać krematoria, w tym norm lokalizacyjnych oraz minimalnych odległości od zabudowań mieszkalnych. Liberalizacja przepisów, a przede wszystkim zniesienie obowiązku wykonywania operatu środowiskowego dla nowo powstających spopielarni, doprowadziły do „wysypu” nowych ośrodków kremacyjnych w Polsce. Rozwiązanie tego problemu utrudnia również fakt, iż spopielarnie zwłok nie są wymienione w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. Należy również zwrócić uwagę na to, iż pomimo że spopielarnie zwłok są de facto instalacjami spalania odpadów medycznych, to nawet w przypadku instalacji o mocy powyżej 1MW stosowanych w krematoriach nie stosuje się do nich standardów emisyjnych – § 5 ust. 14 lit. c rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 24 września 2020 r. w sprawie standardów emisyjnych dla niektórych rodzajów instalacji, źródeł spalania paliw oraz urządzeń spalania lub współspalania odpadów. Ponadto organ wydający decyzję o pozwoleniu na budowę spopielarni zwłok nie obliguje inwestora do prowadzenia pomiarów w zakresie emisji zanieczyszczeń okresowych lub ciągłych ani też posiadania monitoringu rejestrującego pracę instalacji w sposób ciągły, a kontrola emisji odbywa się w sposób bilansowy na podstawie wskaźników emisji, zużycia gazu i czasu pracy instalacji. Ponadto pozwolenie na budowę spopielarni nie nakłada obowiązku montażu przy emitorze stanowiska pomiarowego z podestami umożliwiającymi wykonanie pomiarów. Tym samym niespójność przepisów Prawa budowlanego w zakresie udzielanych pozwoleń na budowę spopielarni zwłok z przepisami wyżej wymienionych rozporządzeń jest przyczyną licznych skarg zgłaszanych przez mieszkańców. Niestety interwencje do organów wydających decyzje administracyjne kończą się tym, że skarżący odsyłani są do sądów powszechnych, ponieważ w obowiązującym stanie prawnym mają jedynie zastosowanie przepisy prawa cywilnego, a w szczególności przepis art. 144 Kodeksu cywilnego. Obwieszczeniem marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 10 kwietnia 2024 r. ogłoszony został jednolity tekst ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych. Przepisy nie przystają do współczesnych realiów, przede wszystkim w zakresie kremacji zwłok, wpływu kremacji na środowisko i konieczności wprowadzenia norm prawnych mających na celu ochronę środowiska naturalnego. W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania: Czy ministerstwo dostrzega konieczność dostosowania przepisów o kremacji zwłok do współczesnych realiów społecznych i środowiskowych? Czy ministerstwo podjęło stosowane działania mające na celu rozszerzenie rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko o spopielarnie zwłok ? Dlaczego w przedmiocie spopielarni zwłok nie wprowadzono przepisów stosowanych w przypadku instalacji spalania odpadów medycznych, a dotyczących standardów emisyjnych – § 5 ust. 14 lit. c rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 24 września 2020 r. w sprawie standardów emisyjnych dla niektórych rodzajów instalacji, źródeł spalania paliw oraz urządzeń spalania lub współspalania odpadów? Czy ministerstwo zamierza określić zasady normujące m.in. warunki lokalizacyjne oraz minimalne odległości od zabudowań mieszkalnych, warunkujące wydanie pozwolenia na budowę tego typu obiektów, które w rozumieniu Prawa ochrony środowiska stanowią instalacje emitujące szkodliwe substancje i związki chemiczne? Czy na potencjalnych inwestorów zostanie nałożony obowiązek wykonania operatu środowiskowego dla nowo projektowanych spopielarni?