Interpelacja w sprawie przerw obiadowych w szkołach

Interpelacja w sprawie przerw obiadowych w szkołach Interpelacja nr 5814 do ministra edukacji w sprawie przerw obiadowych w szkołach Zgłaszający: Barbara Grygorcewicz Data wpływu: 25-10-2024 Szanowna Pani Ministro, w większości szkół publicznych w Polsce przerwy obiadowe trwają jedynie 15 lub 20 minut, a w niektórych szkołach takich przerw w ogóle nie przewidziano w planie lekcji. Taki stan rzeczy nie sprzyja prawidłowemu odżywianiu uczniów i może powodować negatywne skutki zdrowotne oraz społeczne. Zbyt krótka przerwa obiadowa powoduje, że uczniowie często są zmuszeni do jedzenia w pośpiechu, co ma negatywny wpływ na ich zdrowie – może prowadzić do problemów trawiennych oraz kształtowania nieprawidłowych nawyków żywieniowych. Ponadto brak możliwości spokojnego spożycia ciepłego posiłku może mieć wpływ na obniżenie koncentracji uczniów podczas kolejnych lekcji, co przekłada się na ich wyniki w nauce. Według „Raportu Stanu Stołówek w Publicznych Szkołach Podstawowych” opracowanego przez Bank Żywności w 2018 roku, około 35% dzieci, które jedzą posiłki w szkołach podstawowych, nie zjada ich do końca. Główną przyczyną tego zjawiska jest zbyt krótki czas przeznaczony na spożycie obiadu. Skutkuje to nie tylko niedożywieniem dzieci w ciągu dnia, ale również marnowaniem dużych ilości jedzenia, co jest niepożądanym zjawiskiem zarówno z punktu widzenia ekonomii, jak i ochrony środowiska. Wprowadzenie dłuższej przerwy obiadowej, która docelowo powinna trwać godzinę, w szkołach przyniosłoby liczne korzyści. Uczniowie mieliby wystarczająco dużo czasu na spokojne zjedzenie pełnowartościowego posiłku, co pozytywnie wpłynęłoby na ich zdrowie, samopoczucie i zdolności poznawcze. Ponadto dłuższa przerwa mogłaby przyczynić się do zmniejszenia marnotrawstwa jedzenia, co wpisuje się w ideę zrównoważonego rozwoju i dbałości o zasoby. W związku z powyższym zwracam się do Pani Ministry z następującymi pytaniami: 1. Czy Ministerstwo Edukacji Narodowej jest świadome wyników badań i raportów dotyczących problemu zbyt krótkich przerw obiadowych w szkołach, takich jak wspomniany „Raport Stanu Stołówek w Publicznych Szkołach Podstawowych” opracowany przez Bank Żywności w 2018 roku? 2. Czy ministerstwo planuje wprowadzenie aktów prawnych lub wytycznych, które zapewniłyby dłuższą przerwę obiadową we wszystkich szkołach podstawowych i ponadpodstawowych w Polsce, a tym samym umożliwiły uczniom spożywanie pełnowartościowych posiłków w odpowiednich warunkach? 3. Jakie konkretne działania podejmuje lub planuje podjąć Ministerstwo Edukacji Narodowej w celu zniwelowania negatywnych skutków wynikających z krótkich przerw obiadowych, w tym niedojadania przez dzieci oraz marnowania żywności w szkołach? 4. Czy Ministerstwo Edukacji Narodowej prowadzi lub planuje prowadzenie monitoringu skuteczności obecnych przerw obiadowych w polskich szkołach i ich wpływu na zdrowie i samopoczucie uczniów? Z poważaniem Barbara Grygorcewicz Posłanka na Sejm RP

Odpowiedź na interpelację w sprawie przerw obiadowych w szkołach Odpowiedź na interpelację nr 5814 w sprawie przerw obiadowych w szkołach Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Paulina Piechna-Więckiewicz Warszawa, 19-11-2024 Szanowna Pani Poseł, celem systemu oświaty jest m.in. zagwarantowanie bezpiecznych warunków kształcenia, wychowania i opieki oraz działania wspierające szkoły/placówki w realizacji zadań wychowawczo-profilaktycznych. Zadaniem szkół jest zapewnienie bezpiecznych warunków oraz przyjaznej atmosfery do nauki, uwzględniając indywidualne możliwości i potrzeby ucznia i uczennicy. Dyrektor szkoły jest zobowiązany do ustalenia tygodniowego rozkładu zajęć edukacyjnych, z uwzględnieniem zasad ochrony zdrowia i higieny pracy [1] . Ministerstwo Edukacji Narodowej posiadało wiedzę dotyczącą praktyk niektórych szkół opisaną także w „Raporcie Stanu Stołówek w Publicznych Szkołach Podstawowych“ Banku Żywności i dlatego nowelizacja w 2018 r. rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach [2] wprowadziła m.in. rozwiązania dotyczące funkcjonowania stołówek szkolnych: w § 10 dodała ust. 3 w brzmieniu: „Jadalnie lub inne pomieszczenia, o których mowa w ust. 2, umożliwiają bezpieczne i higieniczne spożycie posiłków“; w § 14 dodała ust. 3 w brzmieniu: „Dyrektor, po zasięgnięciu opinii rady rodziców i samorządu uczniowskiego: 1) ustala długość przerw międzylekcyjnych; 2) organizuje przerwy w sposób umożliwiający uczniom spożycie posiłków na terenie szkoły lub placówki“. Przepisy prawa oświatowego nie określają wprost czasu trwania przerw między zajęciami, w tym przerwy obiadowej, ale w oparciu o ww. regulacje szkoła ma możliwość uwzględnienia w organizacji pracy swojej specyfiki oraz potrzeb uczniów i uczennic, także w zakresie spokojnego spożycia obiadu. Ministerstwo Edukacji Narodowej pozostawia autonomię rozstrzygnięć w powyższej sprawie społecznościom szkolnym, które winny wysłuchać także samorządu uczniowskiego i rady rodziców. Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe [3] : (art. 85) samorząd uczniowski może przedstawiać radzie szkoły, radzie pedagogicznej oraz dyrektorowi wnioski i opinie we wszystkich sprawach szkoły lub placówki, w szczególności dotyczących organizacji życia szkolnego; (art. 84 ust. 1) rada rodziców może występować do dyrektora i innych organów szkoły, organu prowadzącego szkołę oraz organu sprawującego nadzór pedagogiczny, z wnioskami i opiniami we wszystkich sprawach szkoły; (art. 68 ust. 6) dyrektor szkoły, kierujący działalnością szkoły i wykonujący zadania związane z zapewnieniem bezpieczeństwa uczniom i nauczycielom w czasie zajęć organizowanych przez szkołę [4] , zobowiązany jest do wykonywania swoich zadań we współpracy z radą szkoły (jeżeli została powołana), radą pedagogiczną, z rodzicami oraz z samorządem uczniowskim. Ministerstwo Edukacji Narodowej rozważa wprowadzenie mechanizmów oceniających skuteczność obecnych przerw obiadowych w polskich szkołach i ich wpływu na zdrowie oraz samopoczucie uczniów oraz wejście w dialog z członkami społeczności szkolnej we wskazanej sprawie. Odnosząc się do kwestii marnowania żywności w szkołach na skutek krótkich przerw, uprzejmie informuję, że wydłużenie czasu na posiłek z pewnością ogranicza ten problem. Niemniej zagadnienia dotyczące przeciwdziałania marnowaniu żywności wpisują się w ramy edukacji o zrównoważonym rozwoju, a szczegółowo w edukację ekologiczną lub środowiskową. W ustawie Prawo oświatowe wskazano, że system oświaty zapewnia upowszechnianie wśród dzieci i młodzieży wiedzy o zasadach zrównoważonego rozwoju oraz kształtowanie postaw sprzyjających jego wdrażaniu w skali lokalnej, krajowej i globalnej [5] oraz upowszechnianie wśród dzieci i młodzieży wiedzy o zasadach racjonalnego odżywiania oraz przeciwdziałaniu marnowaniu żywności [6] . Realizacja edukacji ekologicznej w szkołach jest obowiązkowa i obejmuje uczniów na każdym etapie edukacyjnym. W zakresie edukacji ekologicznej odpowiednio do wieku i możliwości poznawczych uczniów zawarta została problematyka przeciwdziałania marnowaniu żywności. Na wszystkich etapach edukacyjnych, z wychowaniem przedszkolnym włącznie, uczniowie realizują tematykę powiązaną z przeciwdziałaniem marnowaniu żywności zgodnie z celami kształcenia i treściami nauczania ustalonymi w podstawach programowych [7] : Treści te znajdują się m.in. w podstawie programowej edukacji przyrodniczej na I etapie edukacyjnym oraz geografii i chemii dla uczniów VI i VIII klasy. W szkołach ponadpodstawowych można odnaleźć ww. zagadnienia w podstawie programowej wiedzy o społeczeństwie, geografii i chemii. Należy podkreślić, że treści nauczania z podstawy programowej nauczyciele rozwijają i doprecyzowują w swoich programach nauczania [8] . Prawem każdego nauczyciela jest też dokonanie swobodnego wyboru metod nauczania i pomocy dydaktycznych odpowiadających jego koncepcji dydaktycznej. Ministerstwo Edukacji Narodowej w zakresie wspierania realizacji edukacji zdrowotnej i ekologicznej w szkołach, a także promocji zdrowia i profilaktyki, popularyzuje Program dla szkół ustanowiony przez Komisję Europejską w ramach Wspólnej Polityki Rolnej, realizowany przez Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa. Program ten promuje zdrowe odżywianie i kształtuje trwałe nawyki konsumpcji owoców, warzyw, mleka i jego przetworów poprzez zwiększenie ich udziału w codziennej diecie dzieci i młodzieży. Programowi towarzyszą również obowiązkowe działania o charakterze edukacyjnym realizowane w szkołach podstawowych. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z dnia 31 sierpnia 2017 r. w sprawie szczegółowego sposobu realizacji w szkołach środków towarzyszących o charakterze edukacyjnym, które służą prawidłowej realizacji programu dla szkół oraz upowszechniają wśród dzieci zdrowe nawyki żywieniowe [9] szkoły uczestniczące w programie zobowiązane są do zrealizowania co najmniej 2 zajęć w każdym semestrze roku szkolnego o charakterze edukacyjnym. Wykonywanie ww. działań, tj. środków towarzyszących, obejmuje każdorazowo edukację z zakresu: 1) zasad zdrowego żywienia; 2) pochodzenia i uprawy owoców i warzyw oraz produkcji produktów mlecznych; 3) przeciwdziałania marnotrawieniu żywności, w tym upowszechnianie wiedzy, jak przechowywać i przygotowywać żywność oraz jak postępować z odpadami spożywczymi i kuchennymi. MEN współpracuje z Krajowym Ośrodkiem Wsparcia Rolnictwa (KOWR) także w zakresie przygotowania materiałów edukacyjnych wspierających realizację działań edukacyjnych przez szkoły podstawowe w ramach Programu dla szkół. Dostępne są materiały, które mogą być wykorzystywane przez nauczycieli przez cały rok szkolny, jak np. Piramida Zdrowego Żywienia i Stylu Życia dla Dzieci i Młodzieży opracowana przez Instytut Żywności i Żywienia oraz Kalendarz sezonowości warzyw i owoców „Przygody młodego ogrodnika“, które mogą wspierać codzienne udostępnianie dzieciom produktów: http://www.kowr.gov.pl/program-dla-szkol/program-dla-szkol/dzialania-edukacyjne/scenariusze-zajec . Dodatkowo, minister edukacji obejmuje patronatem honorowym przedsięwzięcia, które uwrażliwiają dzieci i młodzież na problem niemarnowania żywności. Jednocześnie, na stronie internetowej MEN zamieszczane są informacje o programach edukacyjnych i przedsięwzięciach on-line związanych z ograniczaniem marnowania żywności, m.in. informacje o warsztatach on-line w duchu zero waste organizowanych przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska oraz materiałach edukacyjnych o rolnictwie ekologicznym opracowanych przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Wskazane powyżej działania poszerzają wiedzę dotyczącą niemarnowania żywności, a także budują świadomość i kształtują postawy całej społeczności szkolnej wobec idei zrównoważonego rozwoju, w tym konsumpcji. Z wyrazami szacunku Z upoważnienia Ministra Edukacji Paulina Piechna-Więckiewicz Podsekretarz Stanu [1] art. 110 ust. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz. U. z 2024 r. poz. 737, z późn. zm.). [2] § 4 i § 14 ust. 3 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach (Dz. U. 2020 r., poz.1604, z późn zm.). [3] Dz. U. z 2024 r. poz. 737, z późn. zm. [4] Art. 68 ust. 1 pkt 6 ustawy - Prawo oświatowe. [5] Art. 1 pkt 15 ustawy - Prawo oświatowe. [6] Art. 1 pkt 15a ustawy - Prawo oświatowe. [7] Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 lutego 2017 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym, kształcenia ogólnego dla branżowej szkoły I stopnia, kształcenia ogólnego dla szkoły specjalnej przysposabiającej do pracy oraz kształcenia ogólnego dla szkoły policealnej (Dz. U. poz. 356, ze zm.) oraz rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 stycznia 2018 r. w sprawie kształcenia ogólnego dla liceum ogólnokształcącego, technikum oraz branżowej szkoły II stopnia (Dz. U. poz. 467, ze zm.). [8] Art. 22a ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2020 r. poz. 1327). [9] Dz. U. z 2017 r. poz. 1659, z późn. zm.