Interpelacja w sprawie zagrożenia skreśleniem z Listy światowego dziedzictwa UNESCO Krzemionkowskiego regionu pradziejowego górnictwa krzemienia pasiastego na terenie miejscowości Śródborze

Interpelacja w sprawie zagrożenia skreśleniem z Listy światowego dziedzictwa UNESCO Krzemionkowskiego regionu pradziejowego górnictwa krzemienia pasiastego na terenie miejscowości Śródborze Interpelacja nr 5769 do ministra kultury i dziedzictwa narodowego w sprawie zagrożenia skreśleniem z Listy światowego dziedzictwa UNESCO Krzemionkowskiego regionu pradziejowego górnictwa krzemienia pasiastego na terenie miejscowości Śródborze Zgłaszający: Klaudia Jachira Data wpływu: 24-10-2024 Szanowna Pani Ministro, na 43. sesji Komitetu Światowego Dziedzictwa (Baku, 30 czerwca–10 lipca 2019 r.) zapadła decyzja o wpisie na Listę światowego dziedzictwa UNESCO Krzemionkowskiego regionu pradziejowego górnictwa krzemienia pasiastego. Zachowane pod ziemią i na powierzchni ziemi dziedzictwo archeologiczne jest świadectwem rozwoju przemysłu na ziemiach polskich w ważnej dla historii ludzkości epoce pradziejowej. Obszar wpisany leży na północno-wschodnim skraju Gór Świętokrzyskich, po obu stronach rzeki Kamiennej, w powiecie ostrowieckim i opatowskim, na terenie gmin Bodzechów, Ćmielów i Ożarów. Składa z czterech części: głównego pola górniczego w Krzemionkach Opatowskich, dwóch mniejszych pól górniczych Borownia i Korycizna oraz stałej prehistorycznej osady górniczej w Gawrońcu, której mieszkańcy dokonywali obróbki otrzymywanego z kopalni krzemienia i wykonywali narzędzia przeznaczone na sprzedaż. Na wniosek ICOMOS, międzynarodowej organizacji doradczej UNESCO, początkowo proponowane było odroczenie wpisu w celu sfinalizowania niektórych działań dotyczących ochrony prawnej i systemu zarządzania. Pod wpływem uaktualnionych informacji dostarczonych przez stronę polską kandydatura uzyskała szerokie poparcie wśród państw członkowskich Komitetu Światowego Dziedzictwa, które podjęły decyzję o wpisaniu Krzemionkowskiego regionu pradziejowego górnictwa krzemienia pasiastego już na 43. sesji, uznając, że wszystkie zalecenia dotyczące właściwego zarządzania obszarem wpisu zostaną przez stronę polską wypełnione. Zalecenia komitetu dotyczyły ochrony i zarządzania obszarem buforowym poprzez wygaszenie do 2028 roku wydobycia z kopalni odkrywkowej wapienia, która w owej strefie się mieści. Właścicielem kopalni w Śródborzu od 2021 roku jest firma Calcium sp. z o.o., która ma prawo na wydobycie piasku do 2042 roku oraz wapienia do 2028 roku. Były burmistrz Ożarowa Marcin Majcher w 2021 roku wydał pozytywną decyzję środowiskową, na podstawie której ówczesny marszałek województwa świętokrzyskiego Andrzej Bętkowski przedłużył koncesje. Tym samym działalność kopalni Calcium sp. z o.o., która miała być wygaszona do 2028 roku, dzięki staraniom nowego właściciela (głównego udziałowca) będzie kwitła wobec uzyskania decyzji środowiskowej i koncesji na prowadzenie prac na nowym obszarze, sąsiadującym z Krzemionkowskim regionem pradziejowego górnictwa krzemienia pasiastego i tzw. strefie buforowej UNESCO. Decyzje podjęły poprzednie władze samorządowe gminy Ożarów i województwa. Nowa koncesja przewiduje eksploatacje złoża piasku aż do 2042 roku. Podkreślam, że warunkiem wpisania kopalni krzemienia pasiastego i neolitycznych osad w Krzemionkach na listę Światowego Dziedzictwa UNESCO było stopniowe wygaszanie znajdujących się w pobliżu rezerwatu kopalni. Dyrektor Muzeum Historyczno-Archeologicznego w Ostrowcu Świętokrzyskim dr Andrzej Przychodni publicznie deklaruje, że status może być zagrożony przez planowane poszerzenie działalności kopalni wapienia w Śródborzu. Seweryn Stoltz ze Stowarzyszenia Korycizna wskazuje, że jedynym rozwiązaniem jest wykupienie tego terenu od właściciela kopalni. Biorąc pod uwagę powyższe, zwracam się z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania: Czy Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego we współpracy z Ministerstwem Klimatu i Środowiska oraz samorządem terytorialnym zamierza podjąć działania w celu wykupu od prywatnego właściciela kopalni Calcium sp. z o.o. terenu objętego strefą buforową Krzemionkowskiego regionu pradziejowego górnictwa krzemienia pasiastego? Jakie prace podejmuje Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego w związku z potrzebą skutecznej ochrony Krzemionkowskiego regionu pradziejowego górnictwa krzemienia pasiastego w sferze dotychczasowych regulacji prawnych? Czy Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego planuje podjęcie działań lub podjęło (a jeśli tak, to jakie) jakieś działania związane bezpośrednio z konsekwencjami wydania przez byłego burmistrza Ożarowa Marcina Majchera w 2021 roku pozytywnej decyzji środowiskowej, na podstawie której ówczesny marszałek województwa świętokrzyskiego Andrzej Bętkowski przedłużył koncesje na eksploatację złoża piasku aż do 2042 roku?