Interpelacja w sprawie branżowych centrów umiejętności

Interpelacja w sprawie branżowych centrów umiejętności Interpelacja nr 5612 do ministra edukacji w sprawie branżowych centrów umiejętności Zgłaszający: Krzysztof Piątkowski Data wpływu: 18-10-2024 Szanowna Pani Minister, branżowe centra umiejętności (BCU) zostały powołane, aby podnieść jakość kształcenia zawodowego i dostosować je do potrzeb rynku pracy, zwłaszcza w kluczowych sektorach gospodarki. Mimo to pojawiają się wątpliwości dotyczące wyboru placówek edukacyjnych oraz skuteczności długofalowej realizacji założeń projektu. Jednym z głównych problemów jest to, czy wybrane placówki rzeczywiście mają potencjał do długoterminowego prowadzenia BCU, czy może centra te zostały utworzone jedynie w celu pozyskania funduszy na doposażenie szkół. Kluczową kwestią jest również to, czy zawody, w ramach których powstają BCU, odpowiadają rzeczywistym potrzebom rynku pracy, co ma zapewnić zatrudnienie ich absolwentom, a nie kształcenie przyszłych bezrobotnych. Dodatkowe obawy budzi brak większego zaangażowania pracodawców, zwłaszcza dużych przedsiębiorstw, w procesie wyboru placówek, co mogłoby zagwarantować, że BCU będą prowadzone przez szkoły o ugruntowanej współpracy z rynkiem pracy. Pracodawcy powinni odgrywać kluczową rolę w tym procesie, aby zapewnić, że szkoły najlepiej przygotowane do kształcenia zawodowego i z odpowiednim doświadczeniem zostały wybrane. W związku z tym proszę o odpowiedzi na następujące pytania: 1. Jakie kryteria zostały zastosowane przy wyborze placówek prowadzących branżowe centra umiejętności? Czy ministerstwo dołożyło wszelkich starań, aby wybrać placówki gwarantujące trwałość i skuteczność tych centrów, a nie tylko umożliwiające pozyskanie środków na inwestycje i doposażenie szkół? 2. Dlaczego w procesie wyboru placówek oświatowych do prowadzenia branżowych centrów umiejętności pracodawcy, zwłaszcza duże przedsiębiorstwa, nie odegrali kluczowej roli? Czy ministerstwo nie uważa, że zaangażowanie pracodawców zapewniłoby lepszy wybór placówek z ugruntowaną współpracą z rynkiem pracy? 3. Czy ministerstwo posiada gwarancje, że branżowe centra umiejętności będą funkcjonować długoterminowo, a nie staną się jedynie krótkoterminowym projektem? 4. Proszę o przedstawienie szczegółowej listy branżowych centrów umiejętności wraz z ich lokalizacjami, z podziałem na województwa i powiaty, oraz informację, ile z nich powstało przy placówkach publicznych, a ile przy placówkach niepublicznych. Proszę również o informację, czy centra te są dostępne dla uczniów w skali ogólnokrajowej oraz w jakich podmiotach (szkoła lub inny organ) prowadzone są BCU. 5. Jakie zawody zostały wybrane w ramach branżowych centrów umiejętności i na jakiej podstawie dokonano tego wyboru? Czy ministerstwo korzystało z prognoz dotyczących zapotrzebowania na rynku pracy, aby zapewnić, że absolwenci tych placówek będą mieli realne szanse na zatrudnienie? 6. Jakie były całkowite koszty utworzenia branżowych centrów umiejętności do tej pory oraz jakie koszty planowane są w przyszłości na kontynuację tego projektu? 7. Czy ministerstwo planuje kontynuację projektu branżowych centrów umiejętności i przewiduje utworzenie kolejnych takich placówek w najbliższych latach? 8. Jakie są, zdaniem obecnego kierownictwa ministerstwa, największe ryzyka związane z funkcjonowaniem branżowych centrów umiejętności i co można by zrobić inaczej w ramach tego projektu, gdyby zależało to wyłącznie od obecnych władz resortu? Z poważaniem Krzysztof Piątkowski Poseł na Sejm RP

Odpowiedź na interpelację w sprawie branżowych centrów umiejętności Odpowiedź na interpelację nr 5612 w sprawie branżowych centrów umiejętności Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Henryk Kiepura Warszawa, 19-11-2024 Szanowny Panie Marszałku, odpowiadając na Pana interpelację w sprawie branżowych centrów umiejętności przekazuję poniższe informacje. Ad 1. Szczegółowo kryteria udziału w przedsięwzięciu związanym z utworzeniem branżowych centrów umiejętności określał regulamin Konkursu pn. Utworzenie i wsparcie funkcjonowania 120 branżowych centrów umiejętności (BCU), realizujących koncepcję centrów doskonałości zawodowej (CoVEs) . Podstawowym założeniem Konkursu było utworzenie BCU w obowiązkowym partnerstwie: organu prowadzącego szkołę prowadzącą kształcenie zawodowe lub centrum kształcenia zawodowego, realizujące kształcenie w co najmniej jednym zawodzie szkolnictwa branżowego lub w zawodzie realizowanym jako eksperyment pedagogiczny na podstawie zgody ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania, z podmiotem branżowym o ogólnopolskim zasięgu działania, posiadającym osobowość prawną, właściwym dla danej dziedziny, rozumianym jako: organizacja lub stowarzyszenie pracodawców, samorząd gospodarczy lub inna organizacja gospodarcza, stowarzyszenie zrzeszające osoby wykonujące określony zawód lub zawody pokrewne, samorząd zawodowy zrzeszający osoby wykonujące określony zawód lub zawody pokrewne. Założenia dotyczące obowiązkowej współpracy organu prowadzącego BCU z organizacją pracodawców zostały odzwierciedlone w przepisach ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r.- Prawo oświatowe. Zgodnie z art. 8 ust.3a tej ustawy branżowe centra umiejętności mogą być zakładane i prowadzone po zawarciu porozumienia między organem, osobą fizyczną lub osobą prawną niebędącą jednostką samorządu terytorialnego, albo właściwym ministrem, zakładającymi branżowe centrum umiejętności a organizacją branżową właściwą dla danej dziedziny zawodowej [1] , mającego na celu objęcie branżowego centrum umiejętności wsparciem merytorycznym, kadrowym i organizacyjnym przez tę organizację branżową w zakresie działalności, o których mowa w art. 4 pkt 30a ustawy, prowadzonych przez branżowe centrum umiejętności. Zgodnie z Regulaminem Konkursu, złożone w ramach Konkursu wnioski o objęcie wsparciem podlegały ocenie formalnej i merytorycznej. Wsparciem objęto wnioski, które otrzymały największą liczbę punktów w danej dziedzinie. W przypadku wniosków z taką samą liczbą punktów w ocenie merytorycznej, rekomendację do zatwierdzenia otrzymały wnioski ocenione wyżej w kryteriach premiujących. Proces oceny wniosków przebiegał zgodnie z etapami: 1. Ocena formalna realizowana przez ekspertów FRSE. 2. Ocena merytoryczna realizowana przez ekspertów FRSE, MEiN i zewnętrznych - dotyczyła jedynie wniosków, które przeszły pozytywnie ocenę formalną. 3. Rekomendacja Komitetu Wyboru Przedsięwzięć do zatwierdzenia/odrzucenia/wpisania na listę rezerwową przedsięwzięć przez Zarząd FRSE. 4. Zatwierdzenie rekomendacji Komitetu Wyboru Przedsięwzięć przez Zarząd FRSE. Publikacja wyników naboru wniosków jest udostępniona na stronie internetowej www.frse.org.pl/kpo-bcu . Jednocześnie działanie nowopowstających centrów zgodnie z założeniami KPO zostało usankcjonowane przepisami ustawy z dnia 30 sierpnia 2023 r. o zmianie ustawy - Prawo oświatowe oraz niektórych innych ustaw (Dz. U z 2023 poz. 2005). W zależności od zdiagnozowanych potrzeb Ministerstwo Edukacji Narodowej na bieżąco modyfikuje wprowadzone rozwiązania, np. w zakresie zatrudniania specjalistów w BCU. Ad 2. Przygotowując założenia Konkursu oraz przygotowując się do ogłoszenia I naboru wniosków o objęcie wsparciem, uwzględniając postanowienia KPO, zgodnie z którymi „do współpracy w zakresie utworzenia branżowych centrów umiejętności zaproszonych będzie co najmniej 120 dziedzin gospodarki”, skierowano informację o planowanym przedsięwzięciu wraz z zaproszeniem do współpracy do przedstawicieli poszczególnych dziedzin zawodowych. W okresie przed uruchomieniem I naboru w Konkursie przeprowadzono w tym zakresie ponad 150 spotkań z przedstawicielami branż. Podczas spotkań z branżami ich przedstawiciele byli informowani, m.in., o tym, by przy planowaniu lokalizacji danego przedsięwzięcia uwzględniano potrzeby branży w danym regionie oraz jakość oferty kształcenia w danej szkole/placówce, z którą byłby realizowany projekt. Ponadto w realizacji projektów związanych z utworzenie BCU uczestniczą również, jako partnerzy dodatkowi, przedsiębiorstwa oraz spółki Skarbu Państwa. Ad 3. Zgodnie z informacją dotyczącą wdrażania KPO na stronie gov.pl [2] , w odniesieniu do zagadnienia trwałości inwestycji realizowanych w ramach KPO nie ma przyjętej definicji trwałości inwestycji, natomiast zasadą powinno być utrzymanie efektów inwestycji w rozsądnych ramach czasowych, biorąc pod uwagę charakter danej inwestycji. Zgodnie z powyższym oraz mając na uwadze zapewnienie utrzymania rezultatów projektów, także po okresie ich realizacji, resort edukacji jako jedno z kryteriów w Konkursie przyjął trzyletni okres trwałości przedsięwzięcia. Stosownie do zapisów zawartego porozumienia o realizacji reform/inwestycji w ramach planu rozwojowego zawartego pomiędzy Ministerstwem Edukacji i Nauki i Ministerstwem Funduszy i Polityki Regionalnej (MFiPR), we wrześniu 2022 r. resort edukacji przekazał do MFiPR propozycje kryteriów szczegółowych do Konkursu. MFiPR nie zgłosiło uwag do kryterium dotyczącego okresu trwałości projektów. Dostrzegając jednakże potencjalne ryzyko związane z utrzymaniem centrów, Ministerstwo Edukacji Narodowej planuje w ramach budżetu państwa środki na ich funkcjonowanie w kolejnych latach po zakończeniu finansowania projektów z KPO. Ad 4. W załączniku „Wykaz BCU_2024-11-05” ujęte zostały BCU wpisane do Rejestru Szkół i Placówek Oświatowych [3] , jako jednostki systemu oświaty już funkcjonujące oraz te, które swoją działalność rozpoczną do 31 grudnia 2024 r. Wszystkie BCU mają ogólnopolski zasięg działania. Ponadto uprzejmie informuję, że na dzień 12 listopada 2024 r. Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji: zakończyła proces kontraktowania I naboru wniosków – ostatecznie podpisano z 52 instytucjami umowy na utworzenie BCU, zakończyła proces kontraktowania II naboru wniosków – ostatecznie podpisano z 22 instytucjami umowy na utworzenie BCU, jest w trakcie procedury kontraktowania III naboru – podpisano z 26 instytucjami umowy na utworzenie BCU, natomiast w 2 przypadkach wnioski są w trakcie kontraktowania, jest w trakcie procedury kontraktowania IV naboru dla 19 zatwierdzonych do dofinansowania przedsięwzięć. Łącznie w ramach czterech naborów wyłoniono 121 instytucji (za zgodą MFiPR) mających za zadanie utworzenie 121 branżowych centrów umiejętności. Podpisano 100 umów o objęcie wsparciem przedsięwzięć realizowanych w 79 dziedzinach. Ad 5. W założeniach Konkursu przyjęto, że BCU będą placówkami utworzonymi specjalnie dla określonej dziedziny zawodowej, co wynikało z zapisów KPO i znalazło odzwierciedlenie w przepisach ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe [4] , która określa ten rodzaj placówki jako placówkę o zasięgu ogólnokrajowym, ukierunkowaną branżowo w zakresie jednej z dziedzin zawodowych (art. 4 pkt 30a). Zgodnie z regulaminem Konkursu BCU tworzone są w ramach danej dziedziny zawodowej rozumianej na potrzeby Konkursu jako wyodrębniony w ramach danej branży obszar gospodarki. Do dziedzin przyporządkowano odpowiednio wszystkie zawody z klasyfikacji zawodów szkolnictwa branżowego [5] . W efekcie działań informacyjnych resortu edukacji skierowanych do branż i regionów, ponad 70% projektów BCU pozytywnie ocenionych w dotychczasowych edycjach konkursu uwzględnia lokalizację BCU zgodnie z istotnym zapotrzebowaniem na pracowników określonym dla poszczególnych województw w prognozie zapotrzebowania na pracowników w zawodach szkolnictwa branżowego na krajowym i wojewódzkim rynku pracy, a blisko 28% projektów BCU uwzględnia lokalizację BCU zgodnie z umiarkowanym zapotrzebowaniem na pracowników określonym dla poszczególnych województw w prognozie. Ponadto 88% projektów wpisuje się w regionalne inteligentne specjalizacje lub cele określone w strategiach rozwoju poszczególnych województw. Należy przy tym podkreślić, że część regionalnych inteligentnych specjalizacji dotyczy zawodów, w których kształcenie jest prowadzone wyłącznie na poziomie szkolnictwa wyższego, a co za tym idzie nie mogło być odzwierciedlonych w projektach BCU, dla których punktem wyjścia są zawody szkolnictwa branżowego. Ad 6. Kwota przeznaczona na dofinansowanie przedsięwzięć w Konkursie (alokacja na Konkurs) wynosi: 1 429 000 000 zł. Według danych przekazanych przez FRSE, łącznie przyznano dofinansowanie na utworzenie i wsparcie funkcjonowania BCU w wysokości 1 387 190 801,26 zł. Ad 7. W celu umożliwienia uczniom, studentom, doktorantom, nauczycielom, nauczycielom akademickim i pracownikom podnoszenie umiejętności i kwalifikacji lub zmianę kwalifikacji, minister właściwy do spraw oświaty i wychowania, nie rzadziej niż raz na pięć lat, będzie ogłaszał konkurs mający na celu wyłonienie najlepszych BCU tworzących ogólnopolską sieć BCU oraz rozwój tej sieci. Regulacje dotyczące tego konkursu zostały określone w art. 8a ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe. Konkurs będzie ogłaszany przez podmiot publiczny, który jest zobowiązany do przestrzegania zasad transparentności i uczciwości przeprowadzanych konkursów. Regulamin konkursu będzie powszechnie dostępny, a w regulaminie tym zostaną określone szczegółowe, obiektywne kryteria wyłaniania BCU. W latach 2023–2028 ogólnopolską sieć BCU utworzą BCU wyłonione w drodze Konkursu pn. Utworzenie i wsparcie funkcjonowania 120 branżowych centrów umiejętności (BCU), realizujących koncepcję centrów doskonałości zawodowej (CoVEs) ogłoszonego przez ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania w latach 2022 i 2023, a w latach kolejnych również BCU wyłonione w drodze wspomnianych cyklicznych konkursów organizowanych przez ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania. Ad 8. Ministerstwo Edukacji Narodowej na bieżąco monitoruje proces tworzenia branżowych centów umiejętności. Jednocześnie planuje się przeprowadzenie analizy wpływu powstania branżowych centrów umiejętności na proces uzyskiwania i uzupełniania wiedzy, umiejętności i kwalifikacji zawodowych oraz na działalność innych jednostek systemu oświaty, wskazując, że zgodnie z ustawą z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe, zakładanie i prowadzenie branżowych centrów umiejętności możliwe jest od 1 września 2023 r. Z obowiązujących zapisów KPO wynika, że wszystkie BCU wyłonione w ramach konkursu „Utworzenie i wsparcie funkcjonowania 120 branżowych centrów umiejętności (BCU), realizujących koncepcję centrów doskonałości zawodowej CoVEs) [6] muszą zostać założone najpóźniej do 30 września 2025 r. Aby możliwa była analiza wpływu powstania BCU na funkcjonowanie szkolnictwa zawodowego, placówki te powinny prowadzić działalność co najmniej przez 1 rok szkolny. Biorąc pod uwagę powyższe, analiza wpływu powstania branżowych centrów umiejętności na funkcjonowanie szkolnictwa zawodowego zostanie przeprowadzona przez Ministerstwo Edukacji Narodowej w roku szkolnym 2026/2027. Z poważaniem Z upoważnienia Ministra Edukacji Henryk Kiepura Sekretarz Stanu [1] Zgodnie z art. 4 pkt 30b ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe, ilekroć w dalszych przepisach tej ustawy jest mowa bez bliższego określenia o organizacji branżowej właściwej dla danej dziedziny zawodowej – należy przez to rozumieć organizację o zasięgu ogólnokrajowym, posiadającą osobowość prawną, prowadzącą działalność statutową w zakresie jednej z dziedzin zawodowych określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 46c ust. 1, zrzeszającą: a) osoby prawne prowadzące działalność w zakresie tej dziedziny zawodowej lub b) osoby fizyczne posiadające wykształcenie związane z tą dziedziną zawodową lub wykonujące zawód związany z tą dziedziną zawodową lub zawód pokrewny do tego zawodu – działającą odpowiednio na podstawie ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o organizacjach pracodawców (Dz. U. z 2022 r. poz. 97), ustawy z dnia 30 maja 1989 r. o izbach gospodarczych (Dz. U. z 2019 r. poz. 579), ustawy z dnia 22 marca 1989 r. o rzemiośle (Dz. U. z 2020 r. poz. 2159), ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. – Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2020 r. poz. 2261) lub ustawy regulującej funkcjonowanie samorządu zawodowego, w tym samorządu zawodu zaufania publicznego oraz samorządu zawodu służby publicznej, z tym że w przypadku stowarzyszenia działającego na podstawie ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. – Prawo o stowarzyszeniach stowarzyszenie to musi być wpisane do Krajowego Rejestru Sądowego. [2] https://www.kpo.gov.pl/strony/o-kpo/dla-instytucji/pytania/#JakijestokrestrwalosciinwestycjiwKPO ? [3] https://rspo.gov.pl/ [4] Dz. U. z 2024 r. poz. 737, z późn. zm. [5] Rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki z dnia 27 września 2023 r. w sprawie wykazu dziedzin zawodowych wraz z przyporządkowanymi do nich zawodami określonymi w klasyfikacji zawodów szkolnictwa branżowego (Dz. U. poz. 2059). [6] https://www.frse.org.pl/brepo/panel_repo_files/2022/09/15/rxclhn/zalacznik-4-koncepcja-doskonalosci-zawodowej.pdf