Odpowiedź Sekretarz stanu Henryk Kiepura
13.11.2024
Odpowiedź na interpelację w sprawie szkolnictwa zawodowego
Odpowiedź na interpelację nr 5569
w sprawie szkolnictwa zawodowego
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Henryk Kiepura
Warszawa, 13-11-2024
Szanowny Panie Pośle,
odpowiadając na Pana interpelację w sprawie szkolnictwa zawodowego przekazuję poniższe informacje.
Ad 1.
Jednym z kluczowych działań podjętych przez Ministerstwo Edukacji Narodowej w zakresie rozwoju i promocji kształcenia zawodowego jest podjęcie dialogu i współpracy z organizacjami branżowymi, w tym przedstawicielami samorządu gospodarczego w ramach realizowanego od 2024 r. projektu pn. Porozumienie branżowe na rzecz kształcenia i szkolenia zawodowego. Zwiększenie udziału przedstawicieli i przedstawicielek branż w rozwoju kształcenia zawodowego i uczenia się w miejscu pracy , współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego. W listopadzie br. rozpoczęto cykl cotygodniowych spotkań branżowych poświęconych kształceniu zawodowemu, które są platformą do rozmów z przedstawicielami branż na temat zapotrzebowania na kadry średniego i niższego szczebla, sposobów pozyskiwania pracowników oraz potrzeb i oczekiwań branż związanych z kształceniem zawodowym. Spotkania mają także na celu prezentację możliwości współpracy pracodawców ze szkolnictwem branżowym, w tym kształcenia dualnego oraz pozyskanie reprezentantów branż do działań mających na celu doskonalenie i rozwój oraz promocję systemu kształcenia zawodowego. Do końca 2024 r. zaplanowano 6 takich spotkań. Działanie będzie kontynuowane do maja 2027 r., tak aby objęło wszystkie dziedziny zawodowe.
Ponadto na zlecenie Ministerstwa Edukacji Narodowej Ośrodek Rozwoju Edukacji w Warszawie realizuje projekt pn.: Utworzenie i upowszechnienie portalu infozawodowe.men.gov.pl . Celem projektu jest przygotowanie portalu stanowiącego źródło informacji o zawodach i kształceniu zawodowym, a także wspierającego współpracę pracodawców ze szkołami oraz realizację doradztwa zawodowego dla różnych grup wiekowych. Portal ten będzie istotnym narzędziem promocji kształcenia zawodowego wśród uczniów, ich rodziców oraz innych osób zainteresowanych wyborem zawodu lub ścieżki dalszego kształcenia.
Biorąc pod uwagę konieczność promocji kształcenia zawodowego już od etapu przedszkola, 26 czerwca br. Ministerstwo Edukacji Narodowej ogłosiło program „Kto Ty jesteś? – Polak mały“. Do udziału w programie ukierunkowanym na dzieci w edukacji przedszkolnej, uprawnione były m.in. organizacje harcerskie, instytuty badawcze, instytucje kultury oraz podmioty prowadzące statutową działalność w zakresie oświaty i wychowania. Celem programu jest zwiększenie zaangażowania dzieci w proces edukacji, rozwój umiejętności czy uatrakcyjnienie wychowania przedszkolnego, a także wszechstronny rozwój dzieci poprzez pobudzenie ich ciekawości świata i rozwijanie umiejętności praktycznych. Wyniki naboru w zakresie czterech modułów programu ogłoszono 13 września br. Jeden z modułów programu, pn. „Odkrywcy świata“, obejmuje m.in. organizowanie wizyt i spotkań edukacyjnych w miejscach, które poszerzą horyzonty wiedzy i wyobraźni dzieci i rozbudzą ich pasję do poznawania świata oraz organizowanie spotkań z osobami wykonującymi różne zawody mających na celu poznanie przez dzieci środowiska pracy w wybranych zawodach oraz pobudzanie i rozwijanie ich zainteresowań, uzdolnień i predyspozycji.
Jednocześnie mając na uwadze potrzebę promowania uczniów zdolnych, minister właściwy do spraw oświaty i wychowania corocznie wspiera organizację olimpiad tematycznych. Olimpiady służą odkrywaniu i rozwijaniu uzdolnień uczniów. Pobudzają twórcze myślenie, wspomagają zdolność stosowania wiedzy w praktycznym działaniu, ponadto lepiej przygotowują uczniów do nauki w szkołach wyższego stopnia lub do wykonywania zawodu. Laureaci i finaliści olimpiad tematycznych są zwolnieni z części pisemnej egzaminu zawodowego. Konkursy ogłaszane są cyklicznie. W ramach rozstrzygniętego w 2022 roku otwartego konkursu na realizację zadania publicznego pn. Organizacja i przeprowadzenie turniejów i olimpiad tematycznych związanych z wybraną dziedziną wiedzy w latach szkolnych 2022/2023, 2023/2024, 2024/2025 wsparcie finansowe skierowano do organizatorów 23 turniejów i olimpiad tematycznych. Obecnie Ministerstwo Edukacji Narodowej przygotowuje się do uruchomienia w 2025 roku kolejnego konkursu na organizację i przeprowadzenie olimpiad w latach szkolnych 2025/2026, 2026/2027, 2027/2028. W przypadku tego konkursu, wysokość przyznanych środków finansowych będzie uzależniona od limitów przyznanych przez Ministerstwo Finansów oraz liczby podmiotów, które przystąpią do konkursu i otrzymają wsparcie finansowe.
Ad 2.
Zgodnie z obowiązującymi przepisami w sprawie praktycznej nauki zawodu jej organizacja jest zadaniem szkoły. Ministerstwo Edukacji Narodowej uwzględniło promocję organizacji praktyk zawodowych w środowisku pracodawców w programie spotkań branżowych organizowanych przez resort edukacji w ramach projektu „Porozumienie branżowe na rzecz kształcenia i szkolenia zawodowego“.
Ad 3.
Od 2025 roku ulega zmianie system finansowania zadań realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego (dalej JST), w tym oświatowych. Ustawa z dnia 1 października 2024 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego [1] przewiduje między innymi rezygnację z wyodrębniania części oświatowej subwencji ogólnej na rzecz ustalania kwoty potrzeb oświatowych jednostek samorządu terytorialnego. Propozycje zmian w finansowaniu lokalnych samorządów przygotowano prowadząc dialog z samorządami i organizacjami zrzeszającymi jednostki samorządu terytorialnego. Nowa ustawa pozwoli na wzmocnienie i ustabilizowanie finansów tych jednostek poprzez zwiększenie ich dochodów własnych. Każdy samorząd będzie miał zagwarantowane wyższe dochody niż obecnie (ustawa zakłada zmianę podstawy naliczania dochodów jednostek samorządu terytorialnego z tytułu udziału w podatku PIT i CIT z podatku należnego na dochody podatników). Istnieje również możliwość zapoznania się z informacjami dotyczącymi dochodów i potrzeb finansowych jednostek samorządu terytorialnego na 2025 r., dostępnymi na stronie Ministerstwa Finansów pod linkiem:
https://www.gov.pl/web/finanse/kwoty-dochodow-jednostek-samorzadu-terytorialnego-na-rok-2025-potrzeby-finansowe-podlegajace-sfinansowaniu-oraz-szczegolowe-dane-wykorzystane-do-ich-obliczenia
oraz
https://www.gov.pl/web/finanse/dodatkowe-10-mld-dla-jednostek-samorzadu-terytorialnego-na-2024-r .
Nie jest obecnie planowane wprowadzenie zmian w zakresie finansowania szkolnictwa zawodowego, np. poprzez zobligowanie jednostek samorządu terytorialnego do wydawania środków na szkoły zawodowe w dokładnie tej samej wysokości jak środki naliczone, byłaby to bardzo daleko idąca ingerencja ograniczająca kompetencje JST w zakresie samodzielnego określania sposobu finansowania zadań oświatowych.
Ad 4.
Odnosząc się do kwestii pensum nauczycieli kształcenia zawodowego należy podkreślić, że mając na uwadze wnioski kierowane przez środowiska oświatowe o zmianę lub korektę niektórych rozwiązań systemowych dotyczących organizacji i warunków pracy nauczycieli oraz dostrzegając potrzebę wypracowania propozycji zmian dotychczasowych regulacji, minister edukacji powołała Zespół ds. pragmatyki zawodowej nauczycieli, który zajmuje się zgłaszanymi postulatami. Zadaniem Zespołu jest przygotowanie propozycji rozwiązań w zakresie pragmatyki zawodowej nauczycieli. W ramach Zespołu powołane zostały grupy robocze, jedną z nich jest Grupa robocza ds. wynagrodzeń nauczycieli. Przedstawienie propozycji zmian w zakresie pragmatyki zawodowej nauczycieli, będzie możliwe dopiero po zakończeniu prac grup roboczych i przeanalizowaniu przez Zespół wszystkich kwestii wymagających zmiany.
Ad 5.
W bazie danych systemu informacji oświatowej (SIO) nie jest rejestrowana nauka zawodu przez uczniów kształcących się w oddziale przygotowawczym. Oddziały przygotowawcze mogą być organizowane w szkołach podstawowych, liceach ogólnokształcących, branżowych szkołach I stopnia oraz technikach.
W poniższej tabeli przedstawiona jest liczba szkół oraz liczba uczniów w oddziałach przygotowawczych w dniu 30 września 2024 r., według stanu bazy danych SIO na dzień 27 października 2024 r.
Typ podmiotu
Liczba szkół
Liczba uczniów w oddziałach przygotowawczych
Szkoła podstawowa
68
2 898
Liceum ogólnokształcące
24
977
Technikum
8
185
Branżowa szkoła I stopnia
2
38
Razem
102
4 098
Ad 6.
W odniesieniu do realizacji obowiązku nauki przez 17-letnich absolwentów branżowych szkół I stopnia, zgodnie z ustawą – Prawo oświatowe [2] uczeń, który ukończył branżową szkołę I stopnia przed ukończeniem 18. roku życia może spełniać konstytucyjny obowiązek nauki przez uczęszczanie do branżowej szkoły II stopnia lub na kwalifikacyjne kursy zawodowe, może również kontynuować naukę w liceum ogólnokształcącym dla dorosłych (od klasy drugiej). Ministerstwo Edukacji Narodowej podjęło dialog z Ministerstwem Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w zakresie umożliwienia realizacji obowiązku nauki przez niepełnoletnich absolwentów branżowych szkół I stopnia również przez udział w praktykach absolwenckich, o których mowa w ustawie z dnia 17 lipca 2009 r. o praktykach absolwenckich [3] . Propozycje resortu edukacji w zakresie m.in. dofinansowania dla pracodawców ze środków Funduszu Pracy z tytułu organizacji takich praktyk dla niepełnoletnich absolwentów branżowych szkół I stopnia, zostały zgłoszone do projektu ustawy o rynku pracy, której procedowanie znajduje się na etapie prac rządowych.
Ad 7.
Obecnie trwają nabór i ocena wniosków w konkursie na powierzenie organizacji i prowadzenia sektorowych rad ds. kompetencji na podstawie art. 4e ust. 6 i 7 ustawy o utworzeniu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości (Dz. U. z 2024 r. poz. 419).
Konkurs realizowany jest w trybie otwartym i zamkniętym. Zaproszenia do złożenia wniosku w trybie zamkniętym zostały przekazane podmiotom, które dotychczas prowadziły rady sektorowe w sektorach, które były zdefiniowane identycznie jak na obecnej Liście sektorów. W przypadku pozostałych sektorów, do podmiotów zainteresowanych organizacją i prowadzeniem sektorowych rad ds. kompetencji skierowany jest konkurs w trybie otwartym. Z informacji Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości wynika, że pierwsze rozstrzygnięcia w ww. konkursie mogą mieć miejsce na przełomie 2024 i 2025 r.
Ad 8.
Minister edukacji zapewnia dostęp do platformy edukacyjnej, na której udostępniane są bezpłatne cyfrowe materiały dla uczniów i nauczycieli oraz wspierającej realizację procesu kształcenia w szkołach i placówkach. Zintegrowana Platforma Edukacyjna (ZPE), dostępna pod adresem www.zpe.gov.pl , to narzędzie, które posiada funkcjonalności umożliwiające m.in. szkolenia dla nauczycieli, prowadzenie przez nauczycieli zajęć z uczniami, czy rozwijanie zainteresowań uczniów. Po zalogowaniu na platformę, uprawniony użytkownik ma dostęp do informacji o cyfrowych odzwierciedleniach podręczników, o których mowa w art. 22ao ust. 2 pkt 6a ustawy o systemie oświaty [4] .
Zgromadzone na platformie zasoby cyfrowe są udostępniane bezpłatnie. Obejmują podstawę programową kształcenia ogólnego od klasy I szkoły podstawowej do ostatniej klasy szkoły podstawowej (liceum, technikum, BS I i BS II), oraz część podstawy programowej kształcenia w zawodach. Wszystkie e-materiały, udostępniane na platformie, są przygotowane przez specjalistów. Większość z nich to materiały interaktywne, które można pobrać i wykorzystywać w dogodny dla siebie sposób.
Zasoby zgromadzone na ZPE są systematycznie aktualizowane oraz wzbogacane o kolejne materiały. Do tej pory utworzono ponad 20 tysięcy e-materiałów dydaktycznych do przedmiotów kształcenia ogólnego, w tym edukacji wczesnoszkolnej i języków obcych nowożytnych oraz 950 e-materiałów do kształcenia zawodowego, które systematycznie udostępniane są wszystkim zainteresowanym nauczycielom i uczniom.
Ze względu na ciągły i dynamiczny rozwój nauki, technologii, dydaktyki, metodyki kształcenia, a także zmieniające się potrzeby edukacyjne, planowany jest dalszy systematyczny i konsekwentny rozwój zasobów ZPE. Przede wszystkim, e-materiały muszą uwzględniać najnowszą wiedzę naukową oraz najnowsze rozwiązania technologiczne, do których nie było wcześniej dostępu, a także rozwiązania metodyczne pozwalające na inne spojrzenie na realizowane problemy edukacyjne i inny sposób realizacji procesu edukacyjnego.
Uwzględniając postulat zwiększonego wykorzystywania technologii informacyjno-komunikacyjnych w kształceniu zawodowym, w tym rozwijanie kompetencji cyfrowych na każdym etapie edukacji i kariery zawodowej, Ośrodek Rozwoju Edukacji w Warszawie (ORE) w ramach Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój 2014-2020, zrealizował w latach 2019-2023 projekt pn. Tworzenie e-zasobów do kształcenia zawodowego . Efektem podjętych działań jest m.in. 800 wytworzonych e-materiałów do kształcenia zawodowego w zakresie zawodów reprezentujących 32 branże wyodrębnione w ramach szkolnictwa branżowego, które zostały upowszechnione na ZPE.
Kontynuując rozpoczęte działania, ORE obecnie realizuje projekt pn. Opracowanie koncepcji i odbiór e-materiałów edukacyjnych ukierunkowanych na wspieranie kształcenia kompetencji zawodowych w ramach Działania 01.04. Rozwój systemu edukacji, Priorytet 1 – Umiejętności, w Programie Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego 2021-2027 (FERS). Zadania zaplanowane w ramach projektu będą realizowane w okresie od marca 2024 r. do lutego 2029 r. Efektem zaplanowanych działań będzie 750 e-materiałów do kształcenia zawodowego, w tym e-materiały do nauki języka obcego zawodowego w 63 zawodach, które także będą upowszechnione na ZPE. Jednym z założeń obecnie realizowanego projektu jest, aby wytwarzane e-materiały dotyczyły treści kształcenia, dla których do tej pory nie zostały wytworzone żadne e-materiały (np. e-materiały do nowych zawodów, które zostały wprowadzone do klasyfikacji zawodów szkolnictwa branżowego po 1 września 2020 r.).
Ad 9.
Podstawy programowe kształcenia w zawodach szkolnictwa branżowego zostały określone w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 16 maja 2019 r. w sprawie podstaw programowych kształcenia w zawodach szkolnictwa branżowego oraz dodatkowych umiejętności zawodowych w zakresie wybranych zawodów szkolnictwa branżowego [5] . Podstawy te są na bieżąco aktualizowane i unowocześniane na wnioski ministrów właściwych dla poszczególnych zawodów [6] . Zmiany w podstawach programowych lub podstawy programowe do nowych zawodów są często inicjowane przez organizacje pracodawców, którzy uczestniczą w pracach nad opracowaniem projektów tych podstaw.
Biorąc pod uwagę, że podstawy programowe kształcenia w zawodach szkolnictwa branżowego wymagają systematycznej analizy i dostosowywania m.in. do zmian technologicznych występujących na rynku pracy, obecnie planowane są kompleksowe prace związane z przeglądem i modyfikacją podstaw programowych kształcenia w zawodach szkolnictwa branżowego, w szczególności w zakresie dostosowania kształcenia w tych zawodach do zmian wynikających z transformacji cyfrowej i ekologicznej. Prace te zostaną poprzedzone konsultacjami z przedstawicielami organizacji branżowych właściwych dla poszczególnych dziedzin zawodowych i zawodów, w trakcie których poddane zostaną dyskusji m.in. propozycje zmian w zawodach, a następnie – za zgodą właściwych ministrów – podstawy programowe zostaną zmodyfikowane.
Ad 10.
Ministerstwo Edukacji Narodowej wspiera jednostki samorządu terytorialnego poprzez dofinansowanie ze środków rezerwy części oświatowej subwencji ogólnej zgodnie z kryteriami podziału rezerwy tej części subwencji na dany rok budżetowy. Kryteria podziału rezerwy części oświatowej subwencji ogólnej są corocznie opracowywane przez Ministerstwo Edukacji Narodowej oraz opiniowane przez Zespół ds. Edukacji, Kultury i Sportu Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego. W ramach „Kryteriów (…)“, jednostki samorządu terytorialnego miały możliwość ubiegania się m.in. o dofinansowanie doposażenia pomieszczeń dla szkół rozpoczynających kształcenie w nowych zawodach.
Kryterium to przewiduje możliwość dofinansowania zakupu sprzętu szkolnego i pomocy dydaktycznych do pomieszczeń do nauki w szkołach publicznych prowadzonych lub dotowanych przez jednostki samorządu terytorialnego rozpoczynających kształcenie w zawodach, w których szkoły te dotychczas nie prowadziły kształcenia, w tym do przeprowadzania części praktycznej egzaminu zawodowego w szkołach rozpoczynających kształcenie w roku 2024. Z dofinansowania wyłącza się zakup pomocy dydaktycznych, które zostały dofinansowane z innych źródeł budżetu państwa.
Termin składania wniosków został ustalony na dzień 27 września br.
Więcej informacji na temat dokumentu pn. „Kryteria podziału rezerwy części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2024“ znajduje się na stronie Ministerstwa Edukacji Narodowej:
https://www.gov.pl/web/edukacja/kryteria-podzialu-rezerwy-czesci-oswiatowej-subwencji-ogolnej-na-rok-2024
Ad 11.
Odnosząc się do pytania dotyczącego terminów i miejsc przeprowadzania konkursów SkillsPoland uprzejmie informuję, że konkursy te będą odbywały się w listopadzie 2025, 2026 oraz 2027 roku. Planowane miejsce konkursu głównego SkillsPoland w roku 2025 to Poznań. Obecnie Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji prowadzi rozmowy w tym zakresie. Miejsca konkursów SkillsPoland w roku 2026 oraz 2027 nie są jeszcze znane ze względu na brak na dzień dzisiejszy informacji o dostępności obiektów, które spełniałyby odpowiednie warunki techniczne.
Ad 12.
Należy podkreślić, że szkolenie branżowe nie jest jednorazowym przedsięwzięciem, lecz obowiązkową formą doskonalenia zawodowego [7] , realizowaną permanentnie w toku pracy zawodowej (40 godzin szkolenia branżowego w ciągu kolejnych 3-letnich okresów pracy) przez nauczycieli kształcenia zawodowego, z wyłączeniem nauczycieli, o których mowa w art. 70c ust. 2 ustawy Karta Nauczyciela. Harmonogram uczestnictwa w szkoleniach branżowych realizowanych w trzyletnich cyklach ustala dyrektor odpowiednio szkoły prowadzącej kształcenie zawodowe, placówki kształcenia ustawicznego, centrum kształcenia zawodowego, biorąc pod uwagę, m.in., potrzeby w zakresie doskonalenia zawodowego nauczycieli kształcenia zawodowego ustalone na podstawie wyników nadzoru pedagogicznego oraz analizy uzyskiwanych efektów kształcenia zawodowego, w tym wyników egzaminów zawodowych [8] . Ocena jakości szkoleń branżowych następuje zatem w toku nadzoru pedagogicznego sprawowanego przez dyrektora szkoły (placówki, centrum) z uwzględnieniem wyników egzaminów zawodowych przeprowadzanych przez okręgowe komisje egzaminacyjne.
Na podstawie art. 6 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2023 r. o zmianie ustawy - Prawo oświatowe oraz niektórych innych ustaw [9] został znowelizowany art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o systemie informacji oświatowej [10] , co umożliwi poszerzenie zbioru danych nauczyciela dotyczących doskonalenia zawodowego i dodatkowych uprawnień o dane dziedzinowe związane z ukończeniem szkolenia branżowego. Obecnie trwają prace nad wdrożeniem funkcjonalności w tym zakresie.
Ad 13.
W skład Rady Dyrektorów Szkół i Placówek Szkolnictwa Branżowego wchodzi obecnie 48 dyrektorów szkół i placówek prowadzących kształcenie zawodowe wskazanych przez kuratorów oświaty (po trzy osoby z każdego województwa), tj. dyrektorzy branżowych szkół I i II stopnia, techników, szkół policealnych, centrów kształcenia zawodowego. W skład Rady wchodzą również dyrektorzy szkół/placówek tworzących w ramach projektu KPO Branżowe Centra Umiejętności (BCU). Do udziału w pracach Rady, z głosem doradczym, Minister Edukacji albo przewodniczący Rady mogą zapraszać osoby, których kwalifikacje, wiedza lub doświadczenie mogą być przydatne w pracach Rady. Z uwagi na koszty, MEN nie planuje powiększania składu Rady, niemniej jednak ustanowiony ww. zarządzeniem skład Rady może ulec zmianie, w szczególności na wniosek właściwego kuratora oświaty. Jednocześnie resort edukacji podjął ustalenia z nowym zarządem Związku Rzemiosła Polskiego (ZRP), zgodnie z którymi w przypadku omawiania przez Radę tematyki związanej z kształceniem młodocianych pracowników, przedstawiciele Rzemiosła będą zapraszani na posiedzenia Rady.
Ad 14.
Określenie uprawnień służby medycyny pracy leży w kompetencjach ministra właściwego do spraw zdrowia. W związku z tym, ministra edukacji wystąpiła do ministry zdrowia z prośbą o stanowisko w przedmiotowej sprawie. Zgodnie z informacją przekazaną przez Panią Urszulę Demkow, podsekretarza stanu w Ministerstwie Zdrowia, obowiązkiem każdego lekarza, zgodnie z art. 4 ustawy z 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty [11] , jest wykonywanie zawodu zgodnie ze wskazaniami aktualnej wiedzy medycznej, dostępnymi metodami i środkami zapobiegania, rozpoznawanie i leczenie chorób zgodnie z zasadami etyki zawodowej oraz z należytą starannością. Należy przyjąć, że to w gestii lekarza wystawiającego zaświadczenie o braku przeciwwskazań do nauki w zawodzie leży rozstrzygnięcie, czy posiadana przez niego dokumentacja jest wystarczająca do wystawienia przedmiotowego zaświadczenia. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości lekarz powinien zwrócić się z prośbą o udostępnienie informacji dotyczącej stanu zdrowia pacjenta.
Ad 15.
W bazie danych systemu informacji oświatowej (SIO) nie są gromadzone informacje dotyczące zajęć, które realizowane są w ramach godzin do dyspozycji dyrektora szkoły.
Ad 16.
MEN rozważa zmiany w systemie egzaminów zewnętrznych w ramach całościowej reformy kształcenia ogólnego planowanej od 2026 r. Na tym etapie nie można jednak jednoznacznie wskazać w jakim kierunku pójdą rozwiązania dotyczące egzaminów zewnętrznych dla uczniów branżowych szkół I stopnia.
Ad 17.
Podstawą przeprowadzania egzaminu zawodowego [12] lub egzaminu czeladniczego [13] w zawodach określonych w klasyfikacji zawodów szkolnictwa branżowego [14] stanowią wymagania określone w podstawie programowej kształcenia w zawodzie szkolnictwa branżowego. W przypadku egzaminów czeladniczych przeprowadzanych w zawodach odpowiadających danemu rodzajowi rzemiosła podstawą przeprowadzania egzaminu stanowią standardy wymagań egzaminacyjnych ustalone przez Związek Rzemiosła Polskiego.
Zgodnie z art. 9d ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, nadzór nad działalnością Centralnej Komisji Egzaminacyjnej (CKE) sprawuje minister właściwy do spraw oświaty i wychowania, natomiast nadzór nad działalnością okręgowych komisji egzaminacyjnych sprawuje dyrektor CKE. W przypadku komisji egzaminacyjnych izb rzemieślniczych nadzór nad działalnością tych komisji zgodnie z art. 3 ust. 3c ustawy z dnia 22 marca 1989 r. o rzemiośle, sprawuje Związek Rzemiosła Polskiego.
Zadania CKE oraz okręgowych komisji egzaminacyjnych określone zostały odpowiednio w art. 9a i 9c ustawy o systemie oświaty i związane są z rodzajem egzaminów, które przeprowadzają okręgowe komisje egzaminacyjne, np. z egzaminem zawodowym. Natomiast zadania i uprawnienia izby rzemieślniczych określa art. 11 ustawy o rzemiośle, za którą odpowiada minister właściwy do spraw gospodarki. W zakresie egzaminów zadania te dotyczą wyłącznie tych egzaminów, które przeprowadzają izby rzemieślnicze, tj. egzaminu czeladniczego, egzaminu mistrzowskiego oraz egzaminu sprawdzającego.
Powyższe oznacza, że resort edukacji, CKE lub ORE nie mają kompetencji do uzgadniania z izbami rzemieślniczymi np. poziomu trudności zadań egzaminacyjnych na egzaminie czeladniczym, które mogą mieć wymierny wpływ na zdawalność tego egzaminu, gdyż nie sprawują nadzoru nad działalności komisji egzaminacyjnych izb rzemieślniczych. Analogiczna sytuacja odnosi się do izb rzemieślniczych, które nie mają kompetencji do uzgadniania z CKE lub okręgowymi komisjami egzaminacyjnymi poziomu trudności zdań egzaminacyjnych na egzaminie zawodowym.
Ad 18.
12 września br. Rada Ministrów przyjęła uchwałę w sprawie przyjęcia Polityki Cyfrowej Transformacji Edukacji (PCTE) [15] , która ma charakter programu i dokumentu strategicznego, wyznaczającego ramy polityki państwa i działań podejmowanych w obszarze cyfryzacji edukacji w perspektywie krótko, średnio oraz długoterminowej.
PCTE wskazuje na niezbędne działania, które powinny zostać podjęte dla pełnego urzeczywistnienia wizji nakreślonej w podstawie programowej kształcenia ogólnego, w dokumentach unijnych i innych dokumentach, w celu przygotowania kolejnych pokoleń obywateli do wyzwań społeczeństwa cyfrowego związanych z rozwojem informatyki i technologii cyfrowej. Opisuje działania niezbędne do przeprowadzenia cyfrowej transformacji edukacji w obliczu rewolucji cyfrowej. W dokumencie wskazano, iż zapewnienie odpowiedniego sprzętu oraz dostępu do sieci jest niezbędnym warunkiem realizacji celów edukacyjnych związanych z cyfrową transformacją szkoły a wraz z cyfryzacją szkół niezbędne jest rozwijanie cyfrowych rozwiązań dla systemu egzaminów zewnętrznych.
Działania zmierzające do wyposażenia szkół w sprzęt komputerowy, oprogramowanie i dostęp do sieci w najbliższych latach prowadzone będą w dużej mierze ze środków europejskich pochodzących z Krajowego Programu Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO). Jednym z podstawowych celów KPO jest zapewnienie optymalnego poziomu rozwoju cyfrowego – w skali całego kraju – oraz kompetencji kluczowych dla rozwoju gospodarki przyszłości, z poszanowaniem zasad zrównoważonego rozwoju. Cyfryzacja i innowacyjność systemu oświaty odgrywa w tym obszarze kluczową rolę. W związku z tym KPO zakłada podjęcie i realizację licznych reform oraz inwestycji w tej dziedzinie. Spośród nich należy wskazać między innymi:
zapewnienie nowych komputerów przenośnych do dyspozycji nauczycieli – co najmniej 553 336 000 sztuk, i uczniów – co najmniej 735 000 sztuk;
wyposażenie sal lekcyjnych w połączenie z siecią LAN – co najmniej 100 000 sal;
utworzenie laboratoriów Sztucznej Inteligencji (AI) oraz nauki, techniki, inżynierii i matematyki (STEM) w szkołach– co najmniej 16 000;
cyfryzację systemu egzaminów zewnętrznych.
W celu zapewnienia zgodności nabywanego sprzętu komputerowego, z aktualnie obowiązującymi standardami technologicznymi, potrzebami uczniów i nauczycieli oraz dla zapewnienia jego należytej jakości zaktualizowano minimalne wymagania dla sprzętu komputerowego, w tym komputerów stacjonarnych, laptopów, laptopów przeglądarkowych i tabletów, w który powinny być wyposażone szkoły oraz określono minimalne wymagania dla technologii informacyjno-komunikacyjnych wspierających realizację zadań dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych w szkołach podstawowych i ponadpodstawowych prowadzących kształcenie w formie dziennej [16] .
Ponadto w ramach realizacji kamienia milowego inwestycji C2.2.1. Wyposażenie szkół/instytucji w odpowiednie urządzenia i infrastrukturę ICT w celu poprawy ogólnej wydajności systemów edukacji Centralna Komisja Egzaminacyjna w partnerstwie z Centrum Informatycznym Edukacji oraz Okręgową Komisją Egzaminacyjną w Krakowie rozpoczyna realizację projektu Modernizacja sytemu egzaminów zewnętrznych.
Celem przedsięwzięcia jest modernizacja systemu egzaminacyjnego w obszarze cyfrowym w celu poprawy jakości, dostępności i bezpieczeństwa procesu obsługi egzaminów zewnętrznych.
Z poważaniem Z upoważnienia Ministra Edukacji
Henryk Kiepura
Sekretarz Stanu
[1] Dz. U. poz. 1572.
[2] Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz. U. z 2024 r. poz. 737, z późn. zm.).
[3] Dz. U. z 2018 r. poz. 1244.
[4] Dz. U. z 2024 r. poz. 750, z późn. zm.
[5] Dz. U. poz. 991, z późn. zm.
[6] Zgodnie z art. 46 ustawy – Prawo oświatowe.
[7] Art. 3 pkt 7 ustawy Karta Nauczyciela.
[8] § 8 pkt 5 lit. a, b rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 sierpnia 2019 r. w sprawie dofinansowania doskonalenia zawodowego nauczycieli, szczegółowych celów szkolenia branżowego oraz trybu i warunków kierowania nauczycieli na szkolenia branżowe (Dz. U. z 2023 r. poz. 2628).
[9] Dz. U. poz. 2005, z późn. zm.
[10] Dz. U. z 2024 r. poz. 152, z późn. zm.
[11] Dz. U z 2024 r. poz. 1287.
[12] Art. 44zzzb ust. 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2024 r. poz. 750, z późn. zm.).
[13] Art. 3 ust. 3b ustawy z dnia 22 marca 1989 r. o rzemiośle (Dz. U. z 2020 r. poz. 2159).
[14] Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 15 lutego 2019 r. w sprawie ogólnych celów i zadań kształcenia w zawodach szkolnictwa branżowego oraz klasyfikacji zawodów szkolnictwa branżowego (Dz. U. z 2024 r. poz. 611, z późn. zm.).
[15] Uchwała nr 98 Rady Ministrów w sprawie przyjęcia polityki publicznej pod nazwą „Polityka Cyfrowej Transformacji Edukacji“ z dnia 12 września 2024 r. (M.P. z 2024 r. poz. 812).
[16] Nowelizacja rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 17 grudnia 2010 r. w sprawie podstawowych warunków niezbędnych do realizacji przez szkoły i nauczycieli zadań dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych oraz programów nauczania (Dz. U. z 2024 r. poz. 9).