Interpelacja w sprawie waloryzacji stypendiów doktoranckich i płac w szkolnictwie wyższym

Interpelacja w sprawie waloryzacji stypendiów doktoranckich i płac w szkolnictwie wyższym Interpelacja nr 5326 do ministra nauki w sprawie waloryzacji stypendiów doktoranckich i płac w szkolnictwie wyższym Zgłaszający: Andrzej Grzyb Data wpływu: 08-10-2024 Stypendia doktoranckie stanowią podstawowy środek wsparcia dla doktorantów, którzy angażują się w badania naukowe oraz prowadzenie dydaktyki na uczelniach. W ostatnich latach koszty życia w Polsce znacząco wzrosły, a wysokość stypendiów nie jest adekwatna do tych zmian. Obecne kwoty nie zapewniają młodym naukowcom godnych warunków do prowadzenia badań i rozwijania swojej kariery naukowej, co skutkuje ograniczoną możliwością pełnego zaangażowania się w pracę badawczą. Sytuacja ta może również prowadzić do zjawiska "drenażu mózgów", gdzie najzdolniejsi młodzi badacze wybierają karierę naukową za granicą, gdzie mogą liczyć na lepsze warunki materialne. W obecnym systemie prawnym studia doktoranckie w realnej ocenie to praca na pełen etat, a nowela ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz regulaminy szkół doktorskich wprowadziły obowiązki, które nie pozwalają na pogodzenie studiów z pracą zawodową. Reforma skróciła czas kształcenia do 4 lat i radykalnie zmniejszyła liczbę doktorantów, a ekwiwalentem ma być stypendium doktoranckie. Rosnąca inflacja sprawiła, że po publicznej debacie w tej sprawie ze strony Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego padło zobowiązanie do przygotowania rozwiązań, które pozwolą na podwyższenie stypendiów doktorantom w porównaniu z płacami dla pracowników naukowo-dydaktycznych, w tym stawki wynagrodzenia zasadniczego profesora uczelni. Stypendium obecnie wynosi w wymiarze netto dla doktoranta 2050 zł, a po dwóch latach, poprzedzone oceną średniookresową, wzrasta do 3000 zł. Zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami: 1. Czy w związku z wysoką inflacją rzędu 3-4% i jeszcze wyższym wzrostem kosztów życia zostanie podniesiona od 1 stycznia 2025r. stawka stypendiów doktoranckich i płac w szkolnictwie wyższym poprzez odpowiedni wzrost wskaźnika minimalnego wynagrodzenia zasadniczego profesora? 2. Czy w projekcie budżetu na rok 2025 uwzględniono wzrost subwencji i dotacji dla uczelni wyższych w wysokości pozwalającej na pokrycie postulowanych podwyżek stypendiów doktoranckich i płac oraz rosnących kosztów związanych ze wzrostem opłat za media? Z wyrazami szacunku dr Andrzej Grzyb Poseł na Sejm RP

Odpowiedź na interpelację w sprawie waloryzacji stypendiów doktoranckich i płac w szkolnictwie wyższym Odpowiedź na interpelację nr 5326 w sprawie waloryzacji stypendiów doktoranckich i płac w szkolnictwie wyższym Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego Maria Mrówczyńska Warszawa, 30-10-2024 Szanowny Panie Pośle, na wstępie pragnę zapewnić, iż kwestia wynagrodzeń oraz świadczeń w całym systemie szkolnictwa wyższego i nauki jest dla Ministra Nauki niezwykle istotna. Przykładem tego są dotychczasowe działania resortu, które skutkowały wyasygnowaniem z budżetu państwa w 2024 r. dodatkowych środków finansowych na regulację wynagrodzeń w systemie szkolnictwa wyższego i nauki. W szczególności na podstawie art. 368 ust. 9 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r. poz. 1571), dalej ustawa PSWN, został dokonany podział środków finansowych w kwocie 3.754.694,1 tys. zł, które przyznano w formie zwiększeń wysokości subwencji ze środków finansowych na utrzymanie i rozwój potencjału dydaktycznego oraz badawczego uczelni z przeznaczeniem na podwyższenie wynagrodzeń brutto pracowników uczelni średnio o: 30% w odniesieniu do funduszu płac w grupie nauczycieli akademickich, 20% w odniesieniu do funduszu płac w grupie pracowników niebędących nauczycielami akademickimi – w odniesieniu do wykonania wynagrodzeń w tych uczelniach w 2022 r. Ponadto, na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Nauki z dnia 15 lutego 2024 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie wysokości minimalnego miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego dla profesora w uczelni publicznej (Dz. U. z 2024 r. poz. 235), wynagrodzenie to zostało podniesione o 30%, co istotnie przełożyło się także na zwiększenie wynagrodzeń nauczycieli akademickich i pracowników naukowych, a także szeregu innych świadczeń w całym systemie szkolnictwa wyższego i nauki, w tym stypendiów doktoranckich. W przyjętym przez Radę Ministrów w dniu 28 sierpnia 2024 r. projekcie ustawy budżetowej na rok 2025, wydatki zaplanowane w części 28 – Szkolnictwo wyższe i nauka (z wyłączeniem budżetu środków europejskich) wynoszą 32 913 692 tys. zł, co stanowi realny wzrost nakładów na ten cel w porównaniu do 2024 r. o 5%. W projekcie uwzględniony został wzrost nakładów pozwalający na zwiększenie wynagrodzeń pracowników uczelni publicznych oraz instytutów naukowych Polskiej Akademii Nauk średnio o 5%, celem utrzymania siły nabywczej wynagrodzeń. Wydanie rozporządzenia podwyższającego minimalne wynagrodzenie zasadnicze profesora w uczelni publicznej jest uwarunkowane zapewnieniem odpowiedniego finansowania tego przedsięwzięcia z budżetu państwa, a zatem prowadzenie prac legislacyjnych nad nowelizacją rozporządzenia jest w dużej mierze uzależnione od przebiegu prac nad projektem ustawy budżetowej. Należy również pokreślić, że wskazane w ustawie – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce stawki wynagrodzenia zasadniczego określają wyłącznie wartości minimalne w odniesieniu do poszczególnych stanowisk nauczycieli akademickich. Analogicznie, w przypadku pracowników niebędących nauczycielami akademickimi – wartość minimalną wynagrodzenia określa ustawa o minimalnym wynagrodzeniu za pracę, wraz z aktami wykonawczymi. Tymczasem ustawowa autonomia uczelni obejmuje również politykę kadrowo-płacową, co oznacza możliwość samodzielnego kształtowania siatki płac na poszczególnych stanowiskach z uwzględnieniem wartości minimalnych określonych w przepisach. Z powyższego wynika, że w ramach posiadanych zasobów, uczelnie mogą ustalać wartości wynagrodzeń swoich pracowników na poziomie wyższym i dokonywać wewnętrznych regulacji, w tym podwyżek grupowych i indywidualnych. Analogiczna sytuacja ma miejsce w przypadku podmiotów prowadzących szkoły doktorskie. Mogą one ustalać stawki stypendiów doktoranckich na poziomie wyższym niż określone w ustawie PSWN. Z wyrazami szacunku Z upoważnienia Ministra Nauki Maria Mrówczyńska Podsekretarz Stanu