Interpelacja w sprawie regulacji stanu prawnego miejsc doraźnego schronienia ludności cywilnej w projekcie ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej

Interpelacja w sprawie regulacji stanu prawnego miejsc doraźnego schronienia ludności cywilnej w projekcie ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej Interpelacja nr 5317 do ministra spraw wewnętrznych i administracji w sprawie regulacji stanu prawnego miejsc doraźnego schronienia ludności cywilnej w projekcie ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej Zgłaszający: Bożena Lisowska Data wpływu: 07-10-2024 Szanowny Panie Ministrze, z projektu ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej, który został przygotowany przez MSWiA, wynika, że rząd planuje tworzyć miejsca ukrycia dla ludności cywilnej oraz obiekty mające zapewnić ciągłość dostaw wody, energii z możliwością jej wytwarzania w systemie rozproszonym. Autorzy projektu dzielą obiekty zbiorowej ochrony na: 1. schrony (budowle ochronne o konstrukcji hermetycznie zamkniętej, wyposażone w urządzenia filtrujące i wentylacyjne), 2. ukrycia (budowle o konstrukcji niehermetycznej) oraz 3. miejsca doraźnego schronienia (MDS), które będą musiały spełnić określone przez ustawodawcę wymagania techniczne. Ewidencję takich obiektów będzie prowadził komendant główny Państwowej Straży Pożarnej. Założenie jest takie, że będą za to odpowiedzialne samorządy, a badania zlecone dla jednostek samorządu terytorialnego i organizacji pozarządowych przez ministra spraw wewnętrznych i wojewodów będą finansowane z budżetu państwa. W 2023 r. minister spraw wewnętrznych i administracji zlecił Państwowej Straży Pożarnej dokonanie inwentaryzacji schronów, ukryć i miejsc schronienia. Inwentaryzacji miały zostać poddane wszystkie pomieszczenia, które należą do instytucji państwowych, samorządowych, wspólnot mieszkaniowych, spółdzielni oraz te należące do podmiotów gospodarczych prowadzących działalność pożytku publicznego. I tak, na przykładzie miasta Kraśnik, obr. Nr 060701_1.0001 Północ, jednostka ewidencyjna: 060701_1 Kraśnik Miasto, powiat kraśnicki, woj. lubelskie, zidentyfikowano 37 budowli ochronnych, w tym jeden schron na ok. 7,5 tys. osób oraz miejsca ukrycia i schronienia ludności nazywane potocznie schronami. Obiekty te zlokalizowane są w budynkach mieszkalnych wielorodzinnych należących do wspólnot mieszkaniowych i są obliczone łącznie na 2 334 osób. Ponadto za miejsca schronienia ludności cywilnej mogłyby posłużyć kondygnacje podziemne dwóch kamienic przy ul. Kościuszki 26 i 36, które mają głębokie piwnice, a grubość murów wynosi około 1,5 m (te prawdopodobnie nie podlegały inwentaryzacji). Z analizy aktualnego stanu prawnego wynika, że miejsca doraźnego schronienia (MDS) są własnością wspólnot mieszkaniowych, bowiem stanowią części wspólne nieruchomości, tj. części wspólne budynków mieszkalnych wielorodzinnych posadowionych na gruncie będącym własnością danej wspólnoty mieszkaniowej. W związku z tym ich status prawny budzi wątpliwości, ponieważ skoro mają być to miejsca przeznaczone dla ogółu ludności, to zasady ich eksploatacji i koszty utrzymania nie powinny spoczywać wyłącznie na wspólnotach. Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie obrony cywilnej z 1993 r. nie rozstrzygało tego problemu, dlatego w tej sprawie interweniował rzecznik praw obywatelskich. Istniejąca w tym zakresie luka prawna uwidacznia problem związany z miejscami, które z definicji mogłyby stanowić miejsce schronienia ogółu ludności cywilnej, a nie tylko mieszkańców danej wspólnoty mieszkaniowej. Biorąc pod uwagę powyższe, proszę o udzielenie informacji, w jaki sposób ustawodawca zamierza rozwiązać powyższy problem. Ponadto w związku z przeprowadzoną przez Państwową Straż Pożarną w 2023 r. inwentaryzacją, na podstawie której opracowana została specjalna aplikacja na urządzenia mobilne, proszę o doprecyzowanie poniższych informacji zawartych w aplikacji „Schrony“: 1. W jaki sposób przeprowadzono inwentaryzację? Czy na podstawie dokumentacji technicznej będącej w posiadaniu zarządców budynków, czy dokonywano wizji lokalnej w obiektach będących przedmiotem inwentaryzacji? 2. W jaki sposób została dokonana ocena stanu technicznego inwentaryzowanych obiektów? W aplikacji „Schrony“ stan techniczny opisany jest jako ocena jakościowa obiektu. Wątpliwości budzić może w jakiej skali została dokonana ocena stanu technicznego. Czy np. ocena „6“ dla miejsca doraźnego schronienia zlokalizowanego w Kraśniku przy ul. Krasińskiego 19 to dobrze, czy źle? Czy Państwowa Straż Pożarna przekazała ministrowi spraw wewnętrznych i administracji sporządzone podczas oględzin opisy inwentaryzowanych schronów, ukryć i miejsc doraźnego schronienia?

Odpowiedź na interpelację w sprawie regulacji stanu prawnego miejsc doraźnego schronienia ludności cywilnej w projekcie ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej Odpowiedź na interpelację nr 5317 w sprawie regulacji stanu prawnego miejsc doraźnego schronienia ludności cywilnej w projekcie ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Wiesław Leśniakiewicz Warszawa, 12-11-2024 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację nr 5317 Pani Poseł Bożeny Lisowskiej w sprawie regulacji stanu prawnego miejsc doraźnego schronienia ludności cywilnej w projekcie ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej, uprzejmie przedstawiam następujące informacje. Projekt ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej [1] zakłada, że obiekt budowlany albo jego część uznaje się za budowlę ochronną na podstawie wyznaczenia przez właściwy organ ochrony ludności, w oparciu o porozumienie właściwego organu ochrony ludności z właścicielem lub zarządcą budynku albo na podstawie decyzji właściwego organu ochrony ludności, na zasadach wskazanych w art. 86–88 projektu ustawy . Określone w ww. przepisach zasady przewidują, że wójt (burmistrz, prezydent miasta), starosta lub wojewoda mogą wyznaczać obiekty budowlane znajdujące się w ich władaniu lub we władaniu podległych im jednostek organizacyjnych, uznając je za budowle ochronne. Ponadto, wskazane organy mogą zawrzeć z właścicielem lub zarządcą nieruchomości porozumienie o uznaniu obiektu budowlanego za budowlę ochronną, w którym określa się szczegółowe obowiązki właściciela lub zarządcy oraz warunki użytkowania budowli ochronnej. W odniesieniu do kwestii finansowania inwestycji związanych z obiektami zbiorowej ochrony należy wskazać, że zgodnie z art. 106 ust. 1 projektu ustawy organy ochrony ludności na wniosek właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego: 1) przekazują im środki finansowe w formie dotacji celowej na: a) budowę budowli ochronnych; b) przebudowę budowli ochronnej w celu spełniania wymogów budowli ochronnej; c) organizowanie miejsc doraźnego schronienia; d) przygotowanie budowli ochronnych do użycia; 2) mogą przekazać im środki finansowe w formie dotacji celowej na: a) dostosowanie obiektów do spełniania wymagań, o których mowa w art. 94 i 95; b) remont i utrzymanie obiektów zbiorowej ochrony. Natomiast odnosząc się do poruszonego w interpelacji zagadnienia dotyczącego przeprowadzonej przez Państwową Straż Pożarną (PSP) ogólnopolskiej inwentaryzacji obiektów informuję, że przedmiotowa inwentaryzacja została przeprowadzona przez PSP w oparciu o dokonywane wizje lokalne w tych obiektach. W części czynności inwentaryzacyjnych uczestniczyli także urzędnicy z jednostek samorządu terytorialnego, którzy udostępniali informacje wskazujące lokalizację schronów i ukryć. Udział urzędników w przedmiotowej inwentaryzacji był dobrowolny i co do zasady obejmował inwentaryzację dawnych schronów i ukryć. Strażacy PSP samodzielnie zaewidencjonowali 224 252 obiekty, natomiast wspólnie z przedstawicielami administracji samorządowej i inspekcji nadzoru budowlanego zinwentaryzowano 10 352 obiekty. W tym miejscu należy wskazać, że podczas przeprowadzonej inwentaryzacji, jako budowle ochronne nie były klasyfikowane obiekty, do których nie odnaleziono dokumentacji, które nie istniały w ewidencji budowli ochronnych lub podczas procesu „spisu z natury” strażak nie miał dostępu do obiektu lub urzędnik nie posiadał specjalistycznej wiedzy z zakresu budownictwa, umożliwiającej przeprowadzenie prawidłowego rekonesansu. Zdecydowana większość spośród rozpoznanych obiektów, w tym część dawnych budowli ochronnych niespełniających wymagań, została zakwalifikowana jako miejsca doraźnego schronienia (MDS) – do ich rozpoznania dokumentacja nie była wymagana. W powyższej kategorii, opracowanej na potrzeby inwentaryzacji, znalazły się obiekty, których konstrukcja zapewnia podstawową funkcję osłonową, jak piwnice i garaże podziemne. Kategoria MDS obejmuje głównie obiekty współczesne, które swoją konstrukcją mogą zapewnić tymczasowe schronienie przed niektórymi zagrożeniami jak: ekstremalne zjawiska pogodowe typu wichura, orkan i trąba powietrzna, ze szczególnym uwzględnieniem odrywanych elementów konstrukcji obiektów budowlanych. Natomiast, co do zasady, dokumentacja była potrzebna do rozpoznania inwentaryzowanych schronów i ukryć, bowiem są to obiekty, które powinny posiadać odpowiednią wytrzymałość oraz być wyposażone w urządzenia filtrowentylacyjne. W związku z powyższym w celu możliwości potwierdzenia spełnienia wskazanych wymagań istotna jest dokumentacja projektowa. Z kolei parametr oceny jakościowej obiektu został przyjęty na etapie prowadzenia inwentaryzacji jako pomocniczy i przedstawia subiektywną ocenę ogólnego stanu utrzymania budynku lub przestrzeni będących miejscami schronienia, dokonaną w trakcie rozpoznania. Zastosowano 10 stopniową skalę liczbową, w przedziale 1-10. Przyznane poszczególnym obiektom wartości liczbowe stanowiły odzwierciedlenie oceny dokonywanej przez strażaków prowadzących rozpoznanie, którą należy traktować jako informację uzupełniającą. Wyższa wartość oznacza lepsze warunki, co z praktycznego punktu widzenia jest jedynie wskazówką do przeprowadzenia w przyszłości prac remontowych, gdy uregulowany zostanie sposób ponoszenia kosztów utrzymania tych obiektów. W kontekście powyższego, odnosząc się przykładowo do wskazanego w interpelacji budynku zlokalizowanego w Kraśniku, należy wyjaśnić, że uzyskanie oceny 6 oznacza, iż stan ocenionego obiektu jest dobry. Po zakończeniu inwentaryzacji Komendant Główny PSP przekazał do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji Raport z inwentaryzacji w wersji elektronicznej oraz elektroniczną bazę danych, zgromadzonych w trakcie prac inwentaryzacyjnych. Przedstawiając powyższe należy jednocześnie podkreślić, że znajdujący się na etapie prac parlamentarnych projekt ustawy przewiduje, iż sprawdzenie obiektu budowlanego będzie realizowane przez PSP i organy nadzoru budowlanego we współpracy z jednostkami samorządu terytorialnego oraz właścicielami lub zarządcami obiektów. Przedmiotowe zadanie będzie realizowane przed zawarciem porozumienia albo przed wydaniem decyzji o uznaniu obiektu budowlanego za budowlę ochronną. Z poważaniem z up. Wiesław Leśniakiewicz Podsekretarz Stanu Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji [1] Druk Sejmowy nr 664 ( https://www.sejm.gov.pl/Sejm10.nsf/druk.xsp?nr=664 ), dalej projekt ustawy