Interpelacja w sprawie budzącego zastrzeżenia sposobu naliczania emerytury stosowanego wobec byłych pracowników Wydziałów Realizacji Urzędów Kontroli Skarbowej obecnie będących funkcjonariuszami Służby Celno-Skarbowej względem innych funkcjonariuszy obecnej Służby Celno-Skarbowej

Interpelacja w sprawie budzącego zastrzeżenia sposobu naliczania emerytury stosowanego wobec byłych pracowników Wydziałów Realizacji Urzędów Kontroli Skarbowej obecnie będących funkcjonariuszami Służby Celno-Skarbowej względem innych funkcjonariuszy obecnej Służby Celno-Skarbowej Interpelacja nr 5267 do ministra spraw wewnętrznych i administracji w sprawie budzącego zastrzeżenia sposobu naliczania emerytury stosowanego wobec byłych pracowników Wydziałów Realizacji Urzędów Kontroli Skarbowej obecnie będących funkcjonariuszami Służby Celno-Skarbowej względem innych funkcjonariuszy obecnej Służby Celno-Skarbowej Zgłaszający: Marek Rząsa Data wpływu: 04-10-2024 Przemyśl, dnia 2 października 2024 r. W dniu 1 marca 2017 r. weszły w życie ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. 2016 poz. 1947 ze zm.), która skonsolidowała dotychczasową administrację podatkową i Służbę Celną oraz ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. 2016 poz. 1948 ze zm.). Ustawa nie uregulowała kwestii zaopatrzenia emerytalnego funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej, którzy przed konsolidacją służb celno-skarbowych byli zatrudnieni w wydziałach realizacji urzędów kontroli skarbowej – okres zatrudnienia w urzędzie kontroli skarbowej nie jest uznawany przez Zakład Emerytalno-Rentowy przy wyliczeniu emerytury mundurowej. Wobec nich nie zostało zastosowane rozwiązanie wykorzystywane wcześniej między innymi w ustawie z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. 1994 nr 53 poz. 214) art. 1 punkt 2, obwieszczeniu Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 1 lipca 2004 r. (Dz. U. 2004 nr 156 poz. 1641) art. 22b punkt 8. Pomimo wprowadzenia kolejnej ustawy 31 października 2016 r. (Dz. U. 2016 poz. 1799) art. 99 punkt 8 oraz obwieszczeniu Marszałka Sejmu ustawy z dnia 12 maja 2022 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin, ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. 2022 poz. 1115), funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej, którzy przed konsolidacją służb celno-skarbowych byli zatrudnieni w wydziałach realizacji Urzędu Kontroli Skarbowej obecnie zmagają się z trudnością w zrealizowaniu przysługujących im uprawnień emerytalnych. Niemożliwe jest w ich przypadku wskazanie okresu kolejnych 10 lat kalendarzowych (ze względu na pragmatykę zaopatrzeniową), z których dochody mogłyby stanowić podstawę wymiaru emerytury pomimo posiadania wymaganego stażu służby wraz z okresami równorzędnymi ze służbą. Zakład Emerytalno-Rentowy /ZER/ powszechnie stosuje praktykę polegającą na nieuznawaniu wybranych przez funkcjonariusza kolejnych 10 lat służby do wyliczenia emerytury, uznając je za lata o wartości „0“, twierdząc, że pobierali w tym okresie wynagrodzenie, a nie uposażenie. W efekcie pracownicy byłego wydziału realizacji zostali potraktowani niesprawiedliwie względem innych funkcjonariuszy obecnej Służby Celno-Skarbowej. Dziś wielu z nich liczy powyżej 60 lat. Nękani są kontuzjami i pogorszonym stanem zdrowia. Na problem zwrócił uwagę obecny rzecznik praw obywatelskich Marcin Wiącek, zwracając się tym samym do ówczesnego ministra spraw wewnętrznych i administracji Mariusza Kamińskiego (WZF.7060.16.2023.TO), gdzie szczegółowo objaśnił problem i przedstawił sprawiedliwe rozwiązanie polegające na nowelizacji art. 18f ust. 2a i uzupełnieniu odesłania o okresy wskazane w art. 18b ust. 2 punkt 4 ustawy zaopatrzeniowej z 12 maja 2022 roku oraz odpowiednie uzupełnienie przepisów ww. rozporządzenia o zaświadczenie o uposażeniu i wynagrodzeniu wystawione przez Krajową Administrację Skarbową. Odpowiedź, jaką uzyskał od Bartosza Zbaraszczuka sekretarza stanu szefa Krajowej Administracji Skarbowej, nie stanowi w żaden sposób rozwiązania problemu ani do niego nie przybliża. Stwierdza on, że: „Zaliczenie okresów wskazanych w art. 13 ust. 1 jako okresów równorzędnych ze służbą znajduje odzwierciedlenie w wysokości ustalonego świadczenia emerytalnego. Powyższe wynika z możliwości skorzystania z uprawnień emerytalnych już po 15/25 latach łącznych okresów służby i pracy oraz uwzględniania ich w wysłudze emerytalnej, co bezpośrednio wpływa na wysokość świadczenia emerytalnego, bowiem okres świadczenia pracy jest liczony jak okres służby, tj. po 2,6% podstawy wymiaru za każdy rok służby. Jedynie podstawa wymiaru świadczenia ustalana w oparciu o średnie uposażenie funkcjonariusza należne przez okres kolejnych 10 lat kalendarzowych, wybranych przez funkcjonariusza, może obejmować lata, w których jego wartość będzie równa 0, z uwagi na pobieranie w tym okresie wynagrodzenia, a nie uposażenia. Natomiast, za okresy nie zaliczone do wysługi emerytalnej przy ustaleniu świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego funkcjonariuszom przysługuje prawo do świadczenia emerytalnego z systemu powszechnego.“ Zatem istotą problemu jest właśnie niesprawiedliwość takiego rozwiązania, gdyż funkcjonariusze sami powinni wybrać okres 10 kolejnych najkorzystniejszych lat służby. Natomiast funkcjonariuszom, których wskazuję, zostało zaproponowane rozwiązanie zmuszające ich do wskazywania 10-letniego okresu służby innego niż najkorzystniejszy dla nich, czyli ograniczające możliwość pełnej realizacji przez nich praw emerytalnych. W związku z powyższym proszę o udzielenie mi odpowiedzi na następujące pytania: 1. Czy przewiduje Pan Minister przygotowanie specjalnych rozwiązań, które usunęłyby skutki naruszeń praw pracowniczych funkcjonariuszy dawnych urzędów kontroli skarbowej tak, aby ujednolicić przepisy umożliwiające pracownikom UKS skorzystanie z uprawnień emerytalnych na równi z funkcjonariuszami byłej Służby Celnej? 2. Jeżeli tak, to w jakim okresie możemy oczekiwać ich przygotowania i wprowadzenia? Poseł na Sejm RP Marek Rząsa

Odpowiedź na interpelację w sprawie budzącego zastrzeżenia sposobu naliczania emerytury stosowanego wobec byłych pracowników Wydziałów Realizacji Urzędów Kontroli Skarbowej obecnie będących funkcjonariuszami Służby Celno-Skarbowej względem innych funkcjonariuszy obecnej Służby Celno-Skarbowej Odpowiedź na interpelację nr 5267 w sprawie budzącego zastrzeżenia sposobu naliczania emerytury stosowanego wobec byłych pracowników Wydziałów Realizacji Urzędów Kontroli Skarbowej obecnie będących funkcjonariuszami Służby Celno-Skarbowej względem innych funkcjonariuszy obecnej Służby Celno-Skarbowej Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Wiesław Szczepański Warszawa, 30-10-2024 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację numer 5267 Pana Posła Marka Rząsy w sprawie budzącego zastrzeżenia sposobu naliczania emerytury stosowanego wobec byłych pracowników Wydziałów Realizacji Urzędów Kontroli Skarbowej obecnie będących funkcjonariuszami Służby Celno-Skarbowej względem innych funkcjonariuszy obecnej Służby Celno-Skarbowej, uprzejmie przedstawiam co następuje. Przepisy ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin [1] , regulują zasady ustalania emerytury dla funkcjonariuszy objętych ustawą. Kluczowym czynnikiem decydującym o tym, które zasady mają zastosowanie w przypadku konkretnej osoby jest data pierwszego przyjęcia do służby. Przyjęcie do służby funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej, będących wcześniej pracownikami określonych komórek urzędów kontroli skarbowej lub Inspekcji Celnej, po raz pierwszy nastąpiło w czerwcu 2017 r., a więc przy ustaleniu ich emerytury muszą być zastosowane zasady określone w art. 18a-18g (rozdział 1a w dziale II) ustawy. Zgodnie z ww. przepisami prawa m.in. emerytura przysługuje funkcjonariuszowi przyjętemu do służby po raz pierwszy po 31 grudnia 2012 r., który w dniu zwolnienia ze służby posiada co najmniej 25 lat służby. Wyjątek od zastosowania powyższej reguły określa art. 18a ust. 2 – przepisu ust. 1 nie stosuje się do funkcjonariusza, przyjętego do służby po 31 grudnia 2012 r., jeżeli przed tym przyjęciem pełnił służbę w Policji, Urzędzie Ochrony Państwa, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służbie Kontrwywiadu Wojskowego, Służbie Wywiadu Wojskowego, Służbie Celnej, Centralnym Biurze Antykorupcyjnym, Straży Granicznej, Biurze Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służbie Więziennej, zawodową służbę wojskową lub służbę kandydacką, do której został przyjęty lub powołany przed 1 stycznia 2013 r. Przedmiotowy przepis prawa wskazuje na fakt pełnienia wcześniej określonego rodzaju służby, nie uwzględnia jednakże w tym zakresie okresów równorzędnych ze służbą. Zgodnie z powyższymi zasadami, w ocenie Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, ustalenie emerytury na podstawie rozdziału 1 w dziale II ustawy (tj. z warunkiem posiadania 15 lat służby) jest możliwe wyłącznie w przypadku pełnienia określonego rodzaju służby (a nie innych okresów równorzędnych ze służbą) przed 1 stycznia 2013 r. Zasady ustalania podstawy wymiaru emerytury dla funkcjonariuszy zwolnionych ze służby w Służbie Celno-Skarbowej zostały określone w art. 5 ust. 1a w powiązaniu z art. 18f ust. 2-3 i 5 ustawy. Natomiast w art. 18f ust. 2a-2c ustawy uregulowano zasady uwzględniania wynagrodzenia przy ustalaniu wysokości podstawy wymiaru emerytury. Brak odesłania w art. 18f ust. 2a ustawy do art. 13 ust. 1 pkt 6 i 7 lub art. 18b ust. 2 pkt 4 ustawy (okresy równorzędne ze służbą dotyczące pracy w kontroli skarbowej i Inspekcji Celnej) uniemożliwia uwzględnienie w podstawie wymiaru emerytury kwoty wynagrodzenia z tytułu zatrudnienia w określonych komórkach organizacyjnych kontroli skarbowej lub Inspekcji Celnej, brak jest bowiem podstawy prawnej w ww. zakresie, tj. regulacji pozwalających na właściwe przeliczenie wynagrodzenia pobieranego z tytułu pracy w kontroli skarbowej lub Inspekcji Celnej. Podstawę wymiaru emerytury funkcjonariuszy zwolnionych ze służby w Służbie Celno-Skarbowej stanowi zatem średnie uposażenie należne przez okres kolejnych 10 lat kalendarzowych wybranych przez funkcjonariusza. Podstawa wymiaru świadczenia, ustalana w oparciu o średnie uposażenie funkcjonariusza w okresie kolejnych 10 lat kalendarzowych, może obejmować lata, w których jego wartość będzie równa 0 zł z uwagi na pobieranie w tym okresie wynagrodzenia z tytułu zatrudnienia, a nie uposażenia. Należy podkreślić, że okresy zatrudnienia, traktowane jako okresy równorzędne ze służbą, za które pobierane było wynagrodzenie, w istocie zwiększają wysokość procentową wysługi emerytalnej. Jednocześnie uprzejmie informuję, że w resorcie spraw wewnętrznych i administracji nie są prowadzone prace legislacyjne, zmierzające do zmiany przepisów prawa w powyższym zakresie. Ponadto, należy wskazać, że właściwy do oceny zasadności proponowanej zmiany obowiązującego stanu prawnego, jest Minister Finansów, który nadzoruje Krajową Administrację Skarbową i wchodzących w jej skład funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej. Z poważaniem z up. Wiesław Szczepański Sekretarz Stanu Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji [1] Dz. U. z 2024 r. poz. 1121 – dalej zwana „ustawą”.