Interpelacja w sprawie pilnego wprowadzenia przejrzystych interpretacji w zakresie wytycznych dla JST w zakresie realizacji postanowień ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi i jej nowelizacji oraz wydanych zasad udzielania pomocy finansowej, ze środków budżetu państwa

Interpelacja w sprawie pilnego wprowadzenia przejrzystych interpretacji w zakresie wytycznych dla jst w zakresie realizacji postanowień ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi i jej nowelizacji oraz wydanych zasad udzielania pomocy finansowej, ze środków budżetu państwa Interpelacja nr 5222 do ministra spraw wewnętrznych i administracji w sprawie pilnego wprowadzenia przejrzystych interpretacji w zakresie wytycznych dla jst w zakresie realizacji postanowień ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi i jej nowelizacji oraz wydanych zasad udzielania pomocy finansowej, ze środków budżetu państwa Zgłaszający: Anna Sobolak, Sylwia Bielawska Data wpływu: 01-10-2024 Interpelacja dotyczy pilnego wprowadzenia przejrzystych interpretacji w zakresie wytycznych dla jednostek samorządu terytorialnego w zakresie realizacji postanowień ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi i jej nowelizacji oraz wydanych zasad udzielania pomocy finansowej, ze środków budżetu państwa z części 85 - Budżety wojewodów, dział 852 – Pomoc społeczna, rozdział 85278 – Usuwanie skutków klęsk żywiołowych oraz z rezerw celowych na przeciwdziałanie i usuwanie skutków klęsk żywiołowych, w formie zasiłków celowych, o których mowa w ustawie o pomocy społecznej oraz w ustawie o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi, dla rodzin lub osób samotnie gospodarujących poszkodowanych w wyniku powodzi we wrześniu 2024 roku. Szanowny Panie Ministrze, jak wiadomo na podstawie wskazanej ustawy oraz procedowanej jej nowelizacji, a także wg zapisów dalszych wytycznych zatwierdzonych przez ministra spraw wewnętrznych i administracji w formie opublikowanych zasad udzielania, ze środków rezerwy celowej budżetu państwa na przeciwdziałanie i usuwanie skutków klęsk żywiołowych, pomocy finansowej w formie zasiłków celowych, o których mowa w ustawie o pomocy społecznej, dla rodzin lub osób samotnie gospodarujących, poszkodowanych w wyniku zdarzeń noszących znamiona klęsk żywiołowych - osoby poszkodowane przez powódź mogą ubiegać się o szereg środków pomocowych, w tym środków na remont domu i na jego odbudowę, a wnioski należy złożyć we właściwym ośrodku pomocy społecznej. W wskazanych wyżej zasadach w rozdz. III pkt 4 - Zasady udzielania pomocy remontowo-budowlanej, czytamy: „4. Do wystąpienia z wnioskiem o pomoc remontowo-budowlaną uprawnieni są: 1) właściciel budynku mieszkalnego/lokalu mieszkalnego; 2) osoba, której przysługuje spółdzielcze własnościowe prawo do zniszczonego lub uszkodzonego lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego; 3) osoba, której przysługuje spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego; 4) osoba, która jest najemcą lokalu mieszkalnego albo budynku mieszkalnego; 5) osoba, na rzecz której ustanowione zostało prawo dożywocia; 6) osoba, na rzecz której ustanowiono służebność mieszkania; 7) osoba, która jest dzierżawcą budynku gospodarczego; 8) właściciel budynku gospodarczego”. W samej ustawie w art. 2 zawarto definicję „poszkodowanego”, że oznacza osobę fizyczną, osobę prawną i jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, które na skutek powodzi doznały szkód majątkowych lub utraciły, chociażby czasowo, możliwość korzystania z posiadanej nieruchomości lub lokalu. Jednakże jak pokazują wydarzenia ostatnich dni, gminne ośrodki pomocy społecznej różnie interpretują zapisy ustawy oraz otrzymane wytyczne i zasady w taki sposób, że wypłata zasiłków dotyczyć może mieszkańca, którego dotknęła powódź, a który to ich zdaniem musi zamieszkiwać trwale w tym budynku lub/i być zameldowanym, co powoduje, że nie wszyscy poszkodowani mogą dostać te należne im środki finansowe. Z takimi sytuacjami spotkałam się już w Głubczycach oraz Jeleniej Górze, a mieszkańcy zwracają się do mnie bezpośrednio z prośbą o pilną interwencję, gdyż czują się pokrzywdzeni przez niejasne zasady i wytyczne, na które powołują się ośrodki pomocy społecznej, które odmawiają wypłaty należnych im środków. W związku z powyższym proszę o jednoznaczną odpowiedź: Czy i kiedy wytyczne, które otrzymują jednostki samorządu terytorialnego ulegną pilnej zmianie i dookreśleniu, tak aby wskazane w niniejszej interpelacji sytuacje nie miały miejsca i wszyscy właściciele nieruchomości zgodnie z definicją ustawową otrzymali wsparcie? Z poważaniem Anna Sobolak Sylwia Bielawska

Odpowiedź na interpelację w sprawie pilnego wprowadzenia przejrzystych interpretacji w zakresie wytycznych dla JST w zakresie realizacji postanowień ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi i jej nowelizacji oraz wydanych zasad udzielania pomocy finansowej, ze środków budżetu państwa Odpowiedź na interpelację nr 5222 w sprawie pilnego wprowadzenia przejrzystych interpretacji w zakresie wytycznych dla JST w zakresie realizacji postanowień ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi i jej nowelizacji oraz wydanych zasad udzielania pomocy finansowej, ze środków budżetu państwa Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Wiesław Leśniakiewicz Warszawa, 05-11-2024 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację numer 5222 pani poseł Anny Sobolak i pani poseł Sylwii Bielawskiej w sprawie pilnego wprowadzenia przejrzystych interpretacji w zakresie wytycznych dla jednostek samorządu terytorialnego, w zakresie realizacji postanowień ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi i jej nowelizacji oraz wydanych zasad udzielania pomocy finansowej ze środków budżetu państwa uprzejmie przedstawiam następujące informacje. Rząd Rzeczypospolitej Polskiej (RP) zapewnił, w ramach rezerwy celowej budżetu państwa na przeciwdziałanie i usuwanie skutków klęsk żywiołowych, pomoc finansową dla rodzin poszkodowanych w wyniku powodzi w wrześniu 2024 r. w formie zasiłków celowych na pomoc doraźną, zasiłków powodziowych, zasiłków na remont albo odbudowę budynku mieszkalnego lub lokalu mieszkalnego oraz budynku gospodarczego. Dotychczas z ww. rezerwy celowej wyasygnowano: dla województwa dolnośląskiego środki finansowe w wysokości łącznie: 347 460 308,08 zł (w tym: 179 401 299 zł na wypłatę zasiłków celowych oraz 168 059 009,08 zł na usuwanie skutków powodzi), dla województwa lubuskiego środki finansowe w wysokości 19 600 000 zł na wypłatę zasiłków celowych, dla województwa opolskiego środki finansowe w wysokości łącznie: 244 338 577,52 zł (w tym: 189 750 000 zł na wypłatę zasiłków celowych oraz 54 588 577,52 zł na usuwanie skutków powodzi), dla województwa śląskiego środki finansowe w wysokości łącznie: 50 200 000 zł (w tym: 35 200 000 zł na wypłatę zasiłków celowych oraz 15 000 000 zł na usuwanie skutków powodzi). W sumie dla ww. czterech województw przekazano środki finansowe w wysokości 661 598 885,60 zł [1] . W uzupełnieniu powyższego, odnosząc się szczegółowo do wspomnianych przez panią poseł miejscowości, uprzejmie informuję, że w Jeleniej Górze wypłacono środki finansowe w wysokości 4 825 268 zł dla 604 rodzin (w ramach zasiłków celowych na pomoc doraźną w wysokości 8 tys. zł) oraz 8 256 000 zł dla 4128 rodzin (w ramach zasiłku powodziowego w wysokości do 2 tys. zł). Natomiast w Głubczycach - środki finansowe w wysokości 1 976 000 zł dla 247 rodzin (w ramach zasiłków celowych na pomoc doraźną w wysokości 8 tys. zł) oraz 753 900 zł dla 379 rodzin (w ramach zasiłku powodziowego w wysokości do 2 tys. zł), a także 9 000 zł dla 9 rodzin (zasiłek powodziowy powiększony o 1 000 zł zgodnie z art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 1 października 2024 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi oraz niektórych innych ustaw [2] . Jednocześnie pragnę wskazać, że szczegółowe informacje na temat możliwości pozyskiwania środków finansowych na pomoc w związku z powodzią, która miała miejsce we wrześniu 2024 r., zostały zawarte w zasadach udzielania pomocy finansowej, ze środków budżetu państwa z części 85 - Budżety wojewodów, dział 852 – Pomoc społeczna, rozdział 85278 – Usuwanie skutków klęsk żywiołowych oraz z rezerw celowych na przeciwdziałanie i usuwanie skutków klęsk żywiołowych, w formie zasiłków celowych, o których mowa w ustawie o pomocy społecznej oraz w ustawie o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi, dla rodzin lub osób samotnie gospodarujących poszkodowanych w wyniku powodzi we wrześniu 2024 roku [3] . Przedmiotowy dokument jest dostępny na stronie internetowej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w zakładce Co Robimy – Usuwanie skutków klęsk żywiołowych. W tym miejscu pragnę zwrócić uwagę, że zgodnie z zapisem cz. I ust. 6 i 7 zasad pomocy finansowej zasiłki remontowo-budowlane przyznawane są rodzinom lub osobom samotnie gospodarującym, jeśli w dniu wystąpienia powodzi: prowadziły gospodarstwo domowe w budynku mieszkalnym lub lokalu mieszkalnym lub; posiadały i stale użytkowały budynek gospodarczy; – które zostały zniszczone lub uszkodzone w wyniku tego zdarzenia. Natomiast zasiłek celowy na pomoc doraźną przyznawany jest rodzinom lub osobom samotnie gospodarującym, prowadzącym w dniu wystąpienia powodzi gospodarstwo domowe w budynku mieszkalnym lub lokalu mieszkalnym na terenie obszaru dotkniętego powodzią. Dodatkowo, w kontekście zagadnień podniesionych w wystąpieniu, warto zauważyć, że w cz. I ust. 9 zasad pomocy finansowej wskazano, iż zasiłek na odbudowę budynku mieszkalnego przysługuje również na remont albo odbudowę budynku mieszkalnego będącego w procesie budowy. Niemniej przedmiotowy zasiłek nie przysługuje poszkodowanemu, który jest właścicielem innego budynku mieszkalnego/lokalu mieszkalnego. We wskazanym przypadku nie ma zastosowania przepis cz. I ust. 9 pkt 6. Ponadto uprzejmie informuję, że kolejną formą pomocy jest umożliwienie podmiotom, których obiekty budowlane zostały uszkodzone lub zniszczone przez żywioł, skorzystanie z uproszczonych procedur postępowania przed organami administracji architektoniczno-budowlanej przewidzianych w ustawie z dnia 11 sierpnia 2001 r. o szczególnych zasadach odbudowy, remontów i rozbiórek obiektów budowlanych zniszczonych lub uszkodzonych w wyniku działania żywiołu [4] . Wejście w życie rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 5 października 2024 r. w sprawie gmin poszkodowanych w wyniku działania żywiołu we wrześniu 2024 r., w których stosuje się szczególne zasady odbudowy, remontów i rozbiórek obiektów budowlanych [5] umożliwiło podmiotom poszkodowanym przez żywioł, posiadającym obiekty budowlane na obszarze gmin ujętych w ww. rozporządzeniu, skorzystanie z uproszczonych procedur. W szczególności w przypadkach określonych w ustawie o szczególnych zasadach odbudowy, remontów i rozbiórek obiektów budowlanych zniszczonych lub uszkodzonych w wyniku działania żywiołu nie będzie wymagane pozwolenie na budowę – w to miejsce wystarczy zgłoszenie robót budowlanych, natomiast samo zgłoszenie remontu organowi administracji architektoniczno-budowlanej nie będzie wymagane. Uwzględnienie w ww. rozporządzeniu gmin poszkodowanych przez powódź we wrześniu 2024 r. ułatwi i przyspieszy proces usuwania szkód wyrządzonych żywiołem w obiektach budowlanych znajdujących się na terenie wskazanych gmin. Z poważaniem z up. Wiesław Leśniakiewicz Podsekretarz Stanu Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji [1] Według stanu na 31 października 2024 r., godz. 9:30. [2] Dz. U. 2024 poz. 1473. [3] Zatwierdzone przez ministra spraw wewnętrznych i administracji 18 października 2024 r., dalej: „zasady pomocy finansowej“. [4] Dz. U. 2024 poz. 1190 z późn. zm. [5] Dz. U. 2024 poz. 1483.