Interpelacja w sprawie szkolnictwa zawodowego
Interpelacja nr 5185
do ministra edukacji
w sprawie szkolnictwa zawodowego
Zgłaszający: Marek Matuszewski
Data wpływu: 30-09-2024
Reforma szkolnictwa zawodowego, którą rozpoczęto w roku szkolnym 2017/2018, miała przygotować kadry specjalistów gotowych na wyzwania nowoczesnej gospodarki. Tymczasem jedna trzecia absolwentów szkół branżowych I stopnia nie pracowała ani nie kontynuowała nauki. Minister edukacji, pomimo posiadania stosownych danych, nie dokonał ewaluacji kształcenia umożliwiającej podjęcie działań naprawczych.
W ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO) ministerstwo realizowało powstanie sieci branżowych centrów umiejętności, jednak w ocenie NIK projekt ten jest bardzo kosztowny oraz zakłada krótką trwałość przedsięwzięcia. Ponadto wystąpiły liczne nieprawidłowości w organizacji praktycznej nauki zawodu, m.in. w umowach z pracodawcami brakowało: programu nauczania zawodu, określenia formy nadzoru pedagogicznego czy zapewnienia odzieży i obuwia roboczego oraz środków ochrony indywidualnej. Dodatkowo skontrolowane szkoły nie w każdym przypadku zapewniały uczniom ubezpieczenia od następstw nieszczęśliwych wypadków.
W związku z przedstawionym powyżej stanem faktycznym zwracam się do ministra edukacji o odniesienie się do następującej kwestii:
Czy ministerstwo planuje przeprowadzenie ewaluacji jakości i skuteczności kształcenia zawodowego, ze szczególnym uwzględnieniem kształcenia w szkołach branżowych I i II stopnia oraz form kształcenia dualnego, a następnie podjęcie działań korygujących wynikających z wyników ewaluacji?
Czy ministerstwo planuje przeprowadzenie analizy wpływu powstania branżowych centrów umiejętności na proces uzyskiwania i uzupełniania wiedzy, umiejętności i kwalifikacji zawodowych oraz na działalność innych jednostek systemu oświaty?
Czy ministerstwo planuje podjęcie działań promocyjno-informacyjnych dotyczących form i kierunków kształcenia w szkolnictwie zawodowym, w szczególności w odniesieniu do kształcenia w szkołach branżowych II stopnia?
Odpowiedź Sekretarz stanu Henryk Kiepura
29.10.2024
Odpowiedź na interpelację w sprawie szkolnictwa zawodowego
Odpowiedź na interpelację nr 5185
w sprawie szkolnictwa zawodowego
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Henryk Kiepura
Warszawa, 29-10-2024
Szanowny Panie Pośle,
odpowiadając na Pana interpelację w szkolnictwa zawodowego przekazuję poniższe informacje.
Ad 1. Ministerstwo Edukacji Narodowej planuje przeprowadzenie ewaluacji jakości i skuteczności kształcenia zawodowego, ze szczególnym uwzględnieniem kształcenia w szkołach branżowych I i II stopnia oraz form kształcenia dualnego. Wdrażanie reformy edukacji w obszarze kształcenia zawodowego zostało zaplanowane na lata 2019-2024 (zdecydowana większość rozwiązań wprowadzonych w związku ze zmianami w kształceniu zawodowym weszła w życie od 2019 r., a pierwsi absolwenci 5-letnich techników, w których kształci się największy odsetek uczniów szkół prowadzących kształcenie zawodowe, tj. ponad 60%, ukończyli naukę w roku szkolnym 2023/2024), dlatego ocena efektów reformy kształcenia zawodowego, uwzględniająca m.in. wyniki karier absolwentów 5-letnich techników, zostanie przeprowadzona w 2025 r. Jej wyniki powinny być znane na przełomie 2025 i 2026 r.
Zadanie dotyczące przeprowadzenia ewaluacji jakości i skuteczności kształcenia zawodowego, ze szczególnym uwzględnieniem form kształcenia dualnego, zostało powierzone Instytutowi Badań Edukacyjnych, w pierwszej kolejności – w 2024 r. – w odniesieniu do absolwentów branżowych szkół I i II stopnia z 2022 r. Następnie w 2025 r. zadanie to zostanie powierzone IBE – w odniesieniu do pierwszych absolwentów pięcioletniego technikum z 2024 r. oraz do absolwentów branżowej szkoły I i II stopnia z 2023 r. i 2024 r.
Powyższe zadanie Instytut będzie realizował w ramach projektu pn. „Rozwój systemu monitoringu karier absolwentów i absolwentek szkół ponadpodstawowych“ współfinansowanego z programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego 2021-2027.
Ad 2. Zgodnie z ustawą z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe [1] , zakładanie i prowadzenie branżowych centrów umiejętności możliwe jest od 1 września 2023 r. Jednocześnie z zapisów KPO wynika, że wszystkie BCU wyłonione w ramach konkursu „Utworzenie i wsparcie funkcjonowania 120 branżowych centrów umiejętności (BCU), realizujących koncepcję centrów doskonałości zawodowej (CoVEs)“ muszą zostać założone najpóźniej do 30 września 2025 r.
Aby możliwa była analiza wpływu powstania BCU na funkcjonowanie szkolnictwa zawodowego, placówki te powinny prowadzić działalność co najmniej przez 1 rok szkolny.
Biorąc pod uwagę powyższe, analiza wpływu powstania branżowych centrów umiejętności na funkcjonowanie szkolnictwa zawodowego zostanie przeprowadzona w roku szkolnym 2026/2027.
Ad 3. Działania upowszechniające i promocyjne skierowane do pracodawców oraz do uczniów i ich rodziców zostały zaplanowane w ramach realizowanego przez MEN w latach 2024-2027 projektu pn. Porozumienie branżowe na rzecz kształcenia i szkolenia zawodowego. Zwiększanie udziału przedstawicieli i przedstawicielek branż w rozwoju kształcenia zawodowego i uczenia się w miejscu pracy . W ramach tych działań planuje się:
udział przedstawicieli MEN oraz placówek podległych i nadzorowanych przez MEN w wydarzeniach organizowanych przez branże, w tym poprzez organizację stoisk edukacyjnych poświęconych kształceniu zawodowemu, na targach/ kongresach/wydarzeniach branżowych,
publikację artykułów promocyjnych w prasie branżowej, w zakresie upowszechniania w środowisku pracodawców współpracy ze szkołami,
promocję kształcenia zawodowego w mediach, w tym w mediach społecznościowych,
ogłoszenie konkursu na organizację olimpiad tematycznych w kształceniu zawodowym,
organizację cyklicznego konkursu dla przedstawicieli branż w zakresie zaangażowania pracodawców w kształcenie zawodowe w ramach społecznej odpowiedzialności biznesu.
Z upoważnienia Ministra Edukacji
Henryk Kiepura
Sekretarz Stanu
[1] Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz. U. z 2024 r. poz. 737, z późn. zm.).