Interpelacja w sprawie podwyższenia minimalnego wynagrodzenia zasadniczego profesora uczelni oraz wprowadzenia mechanizmu waloryzacji płac w szkolnictwie wyższym

Interpelacja w sprawie podwyższenia minimalnego wynagrodzenia zasadniczego profesora uczelni oraz wprowadzenia mechanizmu waloryzacji płac w szkolnictwie wyższym Interpelacja nr 5093 do ministra nauki w sprawie podwyższenia minimalnego wynagrodzenia zasadniczego profesora uczelni oraz wprowadzenia mechanizmu waloryzacji płac w szkolnictwie wyższym Zgłaszający: Franciszek Sterczewski Data wpływu: 26-09-2024 Szanowny Panie Ministrze, w lutym 2024 roku ukazało się rozporządzenie Ministra Nauki w sprawie wysokości minimalnego miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego dla profesora w uczelni publicznej. Przyniosło ono bardzo długo oczekiwane podniesienie płac w całym sektorze szkolnictwa wyższego, bo od wynagrodzenia profesora uczelni zależą także płace innych pracowników naukowych, stypendia doktorantów, socjalne, naukowe i dodatki funkcyjne. Nie wprowadzono jednocześnie wielokrotnie postulowanego mechanizmu waloryzacji minimalnego miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego dla profesora uczelni publicznej. Mechanizm ten mógłby opierać się np. o wskaźnik inflacji powiększony o wskaźnik przeciętnego realnego wzrostu płac lub o wskaźnik wzrostu dochodów budżetowych. Zgodnie z zapowiedzianym projektem ustawy budżetowej na rok 2025 oczekiwana inflacja wyniesie 5%. Pamiętać należy o stale rosnących kosztach życia, wynikających m. in. ze wzrostu cen energii elektrycznej, gazu, wody, opłat za wywóz śmieci, czynszów, cen żywności itp. Biorąc powyższe pod uwagę, realne stanie się zagrożenie, że brak podwyżek w szkolnictwie wyższym objawi się obniżeniem stopy życiowej pracowników nauki oraz doktorantów. Ujęcie w ustawie budżetowej na rok 2025 podwyższenia minimalnego miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego dla profesora uczelni publicznej przynajmniej o poziom zakładanej inflacji oraz wprowadzenie stałego mechanizmu waloryzacji tego wynagrodzenia pozwoliłoby na zabezpieczenie finansowe pracowników sektora szkolnictwa wyższego. W związku z tym zwracam się z następującymi pytaniami: 1. Czy w ustawie budżetowej na rok 2025 ujęte będzie podwyższenie minimalnego miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego dla profesora uczelni publicznej? 2. Ile wyniesie podwyżka ww. wynagrodzenia? 3. Czy przewidziane jest wprowadzenie mechanizmu waloryzacji ww. wynagrodzenia? 4. W oparciu o jakie kryteria byłby wprowadzony mechanizm waloryzacji ww. wynagrodzenia? Z poważaniem Franciszek Sterczewski

Odpowiedź na interpelację w sprawie podwyższenia minimalnego wynagrodzenia zasadniczego profesora uczelni oraz wprowadzenia mechanizmu waloryzacji płac w szkolnictwie wyższym Odpowiedź na interpelację nr 5093 w sprawie podwyższenia minimalnego wynagrodzenia zasadniczego profesora uczelni oraz wprowadzenia mechanizmu waloryzacji płac w szkolnictwie wyższym Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego Andrzej Szeptycki Warszawa, 17-10-2024 Szanowny Panie Marszałku, składam na Pana ręce odpowiedź na interpelację Posła na Sejm RP Pana Franciszka Sterczewskiego w sprawie podwyższenia minimalnego wynagrodzenia zasadniczego profesora uczelni oraz wprowadzenia mechanizmu waloryzacji płac w szkolnictwie wyższym. Szanowny Panie Pośle, na wstępie pragnę zapewnić, iż kwestia wynagrodzeń oraz świadczeń w całym systemie szkolnictwa wyższego i nauki jest dla Ministra Nauki niezwykle istotna. Przykładem tego są dotychczasowe działania resortu, które skutkowały wyasygnowaniem z budżetu państwa w 2024 r. dodatkowych środków finansowych na regulację wynagrodzeń w systemie szkolnictwa wyższego i nauki. W szczególności na podstawie art. 368 ust. 9 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2023 r. poz. 742, z późn. zm.), dalej ustawa PSWN, został dokonany podział środków finansowych w kwocie 3.754.694,1 tys. zł, które przyznano w formie zwiększeń wysokości subwencji ze środków finansowych na utrzymanie i rozwój potencjału dydaktycznego oraz badawczego uczelni z przeznaczeniem na podwyższenie wynagrodzeń brutto pracowników uczelni średnio o: 30% w odniesieniu do funduszu płac w grupie nauczycieli akademickich, 20% w odniesieniu do funduszu płac w grupie pracowników niebędących nauczycielami akademickimi – w odniesieniu do wykonania wynagrodzeń w tych uczelniach w 2022 r. Ponadto, na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Nauki z dnia 15 lutego 2024 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie wysokości minimalnego miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego dla profesora w uczelni publicznej (Dz. U. z 2024 r. poz. 235), wynagrodzenie to zostało podniesione o 30%, co istotnie przełożyło się także na zwiększenie wynagrodzeń nauczycieli akademickich i pracowników naukowych, a także szeregu innych świadczeń w całym systemie szkolnictwa wyższego i nauki, w tym stypendiów doktoranckich. W przyjętym przez Radę Ministrów w dniu 28 sierpnia 2024 r. projekcie ustawy budżetowej na rok 2025, wydatki zaplanowane w części 28 – Szkolnictwo wyższe i nauka (z wyłączeniem budżetu środków europejskich) wynoszą 32 913 692 tys. zł, co stanowi realny wzrost nakładów na ten cel w porównaniu do 2024 r. o 1 563 745 tys. zł, tj. o 5%. W projekcie uwzględniony został wzrost nakładów pozwalający na zwiększenie wynagrodzeń pracowników uczelni publicznych oraz instytutów naukowych Polskiej Akademii Nauk średnio o 5%, celem utrzymania siły nabywczej wynagrodzeń. Wyjaśnić również należy, że formuła przyznawania zwiększeń subwencji z przeznaczeniem na podwyżki w szkolnictwie wyższym w trakcie roku budżetowego z wyrównaniem od 1 stycznia wynika wyłącznie z przebiegu procesu legislacyjnego dotyczącego ustawy budżetowej na dany rok. Zgodnie bowiem z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 23 grudnia 1999 r. o kształtowaniu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej oraz o zmianie niektórych ustaw [1] podwyższenie wynagrodzeń dla pracowników państwowej sfery budżetowej następuje w ciągu 3 miesięcy po ogłoszeniu ustawy budżetowej, z wyrównaniem od dnia 1 stycznia danego roku. Jednocześnie podkreślić należy, że Ministerstwo dokłada wszelkich starań, aby środki dla nadzorowanych podmiotów uruchamiane były niezwłocznie po wejściu w życie ww. ustawy. Podobnie, wydanie rozporządzenia podwyższającego minimalne wynagrodzenie zasadnicze profesora w uczelni publicznej jest uwarunkowane zapewnieniem odpowiedniego finansowania tego przedsięwzięcia z budżetu państwa, a zatem prowadzenie prac legislacyjnych nad nowelizacją rozporządzenia jest w dużej mierze uzależnione od przebiegu prac nad projektem ustawy budżetowej. Odnosząc się do poruszonej kwestii zastosowania przez Ministra Nauki mechanizmu corocznej waloryzacji minimalnego miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego dla profesora w uczelni publicznej, pragnę poinformować, że obecnie nie toczą się prace legislacyjne w tym kierunku. Należy zwrócić uwagę, że skutki finansowe corocznego automatycznego wzrostu wynagrodzeń występowałyby nie tylko w części budżetowej 28 – nauka i szkolnictwo wyższe, której dysponentem jest Minister Nauki, ale również w budżetach wszystkich innych ministrów nadzorujących uczelnie, będących dysponentami części budżetowych odpowiednio: cz. 21 - gospodarka morska - w odniesieniu do uczelni morskich, cz. 24 – kultura i ochrona dziedzictwa narodowego – w odniesieniu do uczelni artystycznych, cz. 29 - obrona narodowa – w odniesieniu do uczelni wojskowych, cz. 37 – sprawiedliwość, cz. 42- sprawy wewnętrzne – w odniesieniu do uczelni służb państwowych, cz. 46 – zdrowie - w odniesieniu do uczelni medycznych. Tego typu regulacja stanowiłaby sztywny wydatek nie tylko po stronie budżetu państwa, ale również budżetów podmiotów systemu szkolnictwa wyższego i nauki. Tymczasem środki pochodzące z budżetu państwa stanowią główny, ale nie jedyny strumień finansowania uczelni publicznych, a w ramach pozostałych strumieni zasady finansowania mogą utrudniać lub uniemożliwiać zastosowanie tego typu mechanizmów. Z kolei wysokość środków na finansowanie uczelni publicznych z budżetu państwa ustalana jest na poziomie ustawy budżetowej i musi uwzględniać również aktualną sytuację społeczno-gospodarczą w kraju. Należy również pokreślić, że wskazane w ustawie – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce stawki wynagrodzenia zasadniczego określają wyłącznie wartości minimalne w odniesieniu do poszczególnych stanowisk nauczycieli akademickich. Analogicznie, w przypadku pracowników niebędących nauczycielami akademickimi – wartość minimalną wynagrodzenia określa ustawa o minimalnym wynagrodzeniu za pracę, wraz z aktami wykonawczymi. Tymczasem ustawowa autonomia uczelni obejmuje również politykę kadrowo-płacową, co oznacza możliwość samodzielnego kształtowania siatki płac na poszczególnych stanowiskach z uwzględnieniem wartości minimalnych określonych w przepisach. Z powyższego wynika, że w ramach posiadanych zasobów, uczelnie mogą ustalać wartości wynagrodzeń swoich pracowników na poziomie wyższym i dokonywać wewnętrznych regulacji, w tym podwyżek grupowych i indywidualnych. Z wyrazami szacunku [1] Dz. U. z 2024 r. poz. 1356