Interpelacja w sprawie przewodów doktorskich

Interpelacja w sprawie przewodów doktorskich Interpelacja nr 5049 do ministra nauki w sprawie przewodów doktorskich Zgłaszający: Krzysztof Szczucki Data wpływu: 25-09-2024 Szanowny Panie Ministrze, ustawą z dnia 28 lipca 2023 r. o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela oraz niektórych innych ustaw znowelizowano m.in. art. 279 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, w myśl którego przewody doktorskie niezakończone do dnia 31 grudnia 2024 r. - odpowiednio umarza się albo zamyka się (ust. 4 pkt 2). Mając na względzie powagę sytuacji związaną z powodzią w Polsce oraz zwyczajowo wolny od pracy okres świąteczno-noworoczny m.in. w szkolnictwie wyższym, uprzejmie proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania: 1. Czy ministerstwo planuje dokonać nowelizacji przedmiotowej ustawy w celu przedłużenia czasu na obronę rozpraw doktorskich? Jeśli TAK, kiedy można spodziewać się zainicjowania procesu legislacyjnego w tym zakresie? 2. Co w sytuacji, kiedy doktorant złoży rozprawę, ale z różnych przyczyn termin obrony nie zostanie wyznaczony na dzień przypadający do końca 2024 r., bowiem doktorant z chwilą złożenia rozprawy doktorskiej w zasadzie nie ma wpływu na dalszy przebieg postępowania, w szczególności zaś na jego terminowość? 3. Czy ministerstwo zapewni doktorantom pomoc prawną oraz psychologiczną w związku z brakiem jasnych i precyzyjnych komunikatów ze strony ministerstwa odnoszących się do sytuacji prawnej młodych adeptów nauki?

Odpowiedź na interpelację w sprawie przewodów doktorskich Odpowiedź na interpelację nr 5049 w sprawie przewodów doktorskich Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego Maciej Gdula Warszawa, 16-10-2024 Szanowny Panie Pośle, odpowiadając na pytania zawarte w interpelacji nr 5049 uprzejmie przedstawiam poniższe informacje i wyjaśnienia: Zgodnie z art. 279 ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. 2018 poz. 1669 z późn. zm.), zwanej dalej „przepisami wprowadzającymi”, studia doktoranckie rozpoczęte przed rokiem akademickim 2019/2020 prowadzi się nie dłużej niż do dnia 31 grudnia 2024 r. Jednocześnie informuję, że zgodnie z art. 179 ust. 4 pkt 2 przepisów wprowadzających prowadzone w pierwszej instancji przewody doktorskie niezakończone do dnia 31 grudnia 2024 r. odpowiednio umarza się albo zamyka się. Odnosząc się ze zrozumieniem do argumentów podnoszonych przez środowisko naukowo-akademickie (w tym doktorantów) podnoszące kwestię panującej pandemii i związanych z nią trudności w prowadzeniu badań naukowych, odbywaniu kwerend bibliotecznych itp., trzykrotnie wydłużono termin finalizacji przedmiotowych postępowań awansowych, tj. z dnia 31 grudnia 2021 r. na dzień 31 grudnia 2022 r., następnie na dzień 31 grudnia 2023 r. i ostatecznie na dzień 31 grudnia 2024 r. Powyższe oznacza, że przewody doktorskie mogą być procedowane przez co najmniej pięć lat i osiem miesięcy. Nie przewiduje się kolejnego przedłużenia tych obu terminów. Jednocześnie Ministerstwo zaleca, aby osoby, które mają otwarte przewody doktorskie, gdzie istnieje ryzyko niedokończenia procedury przed 31 grudnia 2024 rokiem, zamykały je i wszczynały nowe postępowania [1] w sprawie nadania stopnia doktora na podstawie rozprawy przygotowanej - w całości lub w części - w ww. przewodzie doktorskim (umorzonym lub zamkniętym - jeśli nie nastąpiła odmowa przyjęcia danej rozprawy doktorskiej). W przypadku uczestnika studiów doktoranckich takie postępowanie wszczyna złożenie wniosku o wyznaczenie promotora [2] i musiałoby to nastąpić w trakcie trwania studiów doktoranckich. W opinii Ministerstwa, opłaty za postępowanie w sprawie nadania stopnia doktora nie pobiera się od osoby, która w ramach (tj. w trakcie) kształcenia na studiach doktoranckich – a więcej mając status uczestnika studiów doktoranckich – złożyła rozprawę doktorską [3] . Tym samym, w przypadku wszczęcia (nowego) postępowania w sprawie nadania stopnia doktora - już na podstawie aktualnie obowiązującej, tj. ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, i złożenia rozprawy przygotowanej w ramach studiów doktoranckich, mając status uczestnika studiów doktoranckich, procedura awansowa jest bezpłatna, nawet jeśli zakończy się po 31 grudnia 2024 r. Powyższa interpretacja zwolnienia z opłaty nie dotyczy osób, które zaczęły przygotowywać rozprawę doktorską w ramach studiów doktoranckich, a następnie zostały z nich skreślone, przez co prace nad rozprawą są/będą kontynuowane już w trybie eksternistycznym. Wskazane zwolnienie z opłaty nie dotyczy także osób, które w czasie trwania studiów doktoranckich nie wszczęły postępowania w sprawie nadania stopnia doktora, natomiast uczyniły to dopiero po skreśleniu ich z tychże studiów i w konsekwencji rozprawa doktorska przygotowywana jest/będzie wyłącznie w trybie eksternistycznym (a nie w ramach kształcenia na studiach doktoranckich). Należy jednocześnie podkreślić, że w uzasadnionych przypadkach rektor (dyrektor instytutu PAN, dyrektor instytutu badawczego lub dyrektor instytutu międzynarodowego) może zwolnić z opłaty (w całości lub w części) za przeprowadzenie postępowania w sprawie nadania stopnia doktora . W przypadku utraty statusu uczestnika studiów doktoranckich z dniem 31 grudnia 2024 r. i umorzeniu/zamknięciu przewodu doktorskiego (stare zasady), wciąż pozostaje możliwość wszczęcia postępowania w sprawie nadania stopnia doktora w trybie eksternistycznym (nowe zasady) na podstawie już wcześniej przygotowanej rozprawy doktorskiej (o ile nie nastąpiła odmowa przyjęcia danej rozprawy). Biorąc pod uwagę interes zainteresowanych, Ministerstwo zaleca uczestnikom studiów doktoranckich wszczynanie nowych postępowań (zgodnie ze wskazaną wyżej procedurą), co może pozwolić na uniknięcie opłat. To stanowisko przedstawiane było również Krajowej Reprezentacji Doktorantów oraz jest wykorzystywane na bieżąco do udzielane wyjaśnień na zapytania ze strony doktorantów oraz uczelni. Z wyrazami szacunku, Z upoważnienia Ministra Nauki Maciej Gdula Podsekretarz Stanu [1] Na podstawie ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2023 r. poz. 742, ze zm.), [2] art. 179 ust. 7 ustawy z dnia 3 lipca 2018 roku Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r. poz. 1669 z późn. zm.) [3] art. 179 ust. 9 ustawy z dnia 3 lipca 2018 roku Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r. poz. 1669 z późn. zm.)