Interpelacja w sprawie braku reakcji polskich władz na ostrzeżenia o nadciągającej powodzi oraz zaniechań w uruchomieniu wsparcia z Mechanizmu Ochrony Ludności UE - na podstawie wypowiedzi komisarza Janeza Lenarčica

Interpelacja w sprawie braku reakcji polskich władz na ostrzeżenia o nadciągającej powodzi oraz zaniechań w uruchomieniu wsparcia z Mechanizmu Ochrony Ludności UE - na podstawie wypowiedzi komisarza Janeza Lenarčica Interpelacja nr 4914 do ministra infrastruktury w sprawie braku reakcji polskich władz na ostrzeżenia o nadciągającej powodzi oraz zaniechań w uruchomieniu wsparcia z Mechanizmu Ochrony Ludności UE - na podstawie wypowiedzi komisarza Janeza Lenarčica Zgłaszający: Dariusz Matecki Data wpływu: 18-09-2024 Na podstawie wypowiedzi Janeza Lenarčiča, europejskiego komisarza ds. rozwoju i pomocy humanitarnej, dotyczącej monitorowania i działań w związku z sytuacją powodziową w Europie Środkowej i Wschodniej. Fragment w tłumaczeniu na język polski: „ W Europie Środkowej i Wschodniej uważnie monitorujemy sytuację od 9 września. Regularnie przekazujemy aktualizacje z Centrum Koordynacji Reagowania Kryzysowego, naszego operacyjnego centrum kryzysowego, które działa 24 godziny na dobę, 7 dni w tygodniu, w Brukseli, we współpracy z Wspólnym Centrum Badawczym. Pozostajemy również w stałym kontakcie z służbami ratunkowymi państw członkowskich. Dzięki Europejskiemu Systemowi Ostrzegania przed Powodziami w ramach Copernicus Emergency Management Service, od 10 września dostarczaliśmy wczesne ostrzeżenia dla zagrożonych obszarów . Współpracowaliśmy z władzami krajowymi, aby podnieść świadomość sytuacji i zaoferować pomoc. Do 13 września wysłaliśmy ponad 100 ostrzeżeń do władz w regionie. Na wniosek 5 państw członkowskich zapewniliśmy również szybkie mapowanie terenów dotkniętych powodziami. Od samego początku oferowaliśmy pomoc i szybką reakcję za pośrednictwem Mechanizmu Ochrony Ludności UE, mając do dyspozycji personel i sprzęt do natychmiastowej reakcji, jeśli zostanie to zażądane. Do tej pory jeden kraj, Czechy, poprosił o wsparcie poprzez Mechanizm. Wniosek ten wpłynął wczoraj po południu. Pierwsze oferty pomocy zostały złożone natychmiast. Jednocześnie nadal ściśle monitorujemy sytuację i przygotowujemy się na kolejne rozwój wydarzeń. Oczekujemy wyjątkowo wysokich poziomów wody na dolnych odcinkach rzeki Odry w Polsce, które osiągną szczyt jutro, oraz na dolnych odcinkach Dunaju na Węgrzech w pewnym momencie dzisiaj” . Składam interpelację w następujących kwestiach: 1. Dostęp do dokumentacji i korespondencji Wnioskuję o udostępnienie wszelkiej korespondencji dot. powodzi między instytucjami Unii Europejskiej a polskim rządem oraz odpowiednimi instytucjami krajowymi, które mają na celu przeciwdziałanie powodziom, od dnia 9 września. Chciałbym również otrzymać pełną dokumentację dotyczącą ostrzeżeń, prognoz oraz oferowanej pomocy ze strony Unii Europejskiej. 2. Brak reakcji ze strony Polski od 9 września Dlaczego, pomimo regularnych ostrzeżeń i monitoringu sytuacji powodziowej przez Centrum Koordynacji Reagowania Kryzysowego oraz Europejski System Ostrzegania przed Powodziami, Polska nie podjęła żadnych działań zmierzających do ochrony ludności? Dlaczego do dzisiaj Polska nie wystąpiła o wsparcie z Mechanizmu Ochrony Ludności UE? 3. Bagatelizowanie sytuacji przez Donalda Tuska Dlaczego Pan jako premier 13 września w dalszym ciągu bagatelizował wszystkie zdarzenia dotyczące nadciągającej powodzi? Jakie były przyczyny takiej postawy wobec sytuacji, która z dnia na dzień stawała się coraz bardziej krytyczna? Czy polski rząd nie otrzymywał wystarczających informacji od instytucji Unii Europejskiej, czy też zignorowano te sygnały? Kiedy poda się pan do dymisji? Te pytania mają na celu uzyskanie pełnego obrazu działań lub ich braku ze strony polskich władz oraz ocenę, w jaki sposób można lepiej przygotować kraj na przyszłe katastrofy naturalne.

Odpowiedź na interpelację w sprawie braku reakcji polskich władz na ostrzeżenia o nadciągającej powodzi oraz zaniechań w uruchomieniu wsparcia z Mechanizmu Ochrony Ludności UE - na podstawie wypowiedzi komisarza Janeza Lenarčica Odpowiedź na interpelację nr 4914 w sprawie braku reakcji polskich władz na ostrzeżenia o nadciągającej powodzi oraz zaniechań w uruchomieniu wsparcia z Mechanizmu Ochrony Ludności UE - na podstawie wypowiedzi komisarza Janeza Lenarčica Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Wiesław Leśniakiewicz Warszawa, 05-12-2024 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację numer 4914 Pana Posła Dariusza Mateckiego w sprawie braku reakcji polskich władz na ostrzeżenia o nadciągającej powodzi oraz zaniechań w uruchomieniu wsparcia z Mechanizmu Ochrony Ludności UE – na podstawie wypowiedzi komisarza Janeza Lenarčica [1] , w porozumieniu z Ministrem Infrastruktury, uprzejmie informuję co następuje. W pierwszej kolejności pragnę zaznaczyć, że żadna informacja o zagrożeniu powodziowym w Polsce nie została zbagatelizowana. W dniu 11 września 2024 r. w Rządowym Centrum Bezpieczeństwa (RCB) odbyło się posiedzenie Zespołu Zarządzania Kryzysowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, w którym uczestniczyli m.in. właściwi wojewodowie oraz przedstawiciele służb. Informacje o zagrożeniu powodziowym zostały przekazane w trybie pilnym stronie samorządowej. Ponadto, wydane zostały stosowne ostrzeżenia w środkach masowego przekazu i poprzez „Alert RCB”. Należy wskazać, że na prośbę Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji 11 września 2024 r. o godzinie 13.07 wydana została przez IMGW-PIB [2] prognoza na okres od 12-16 września 2024 r., ze szczegółową informacją o przewidywanych opadach w poszczególnych dobach. Dla województw dolnośląskiego i opolskiego, ze względu na dużą sumę opadów przewidywanych w dniach 13-14 września 2024 r., były wydane ostrzeżenia najwyższego – 3 stopnia. Prezes Rady Ministrów w swoich wypowiedziach bazował na powyższych informacjach. Pragnę podkreślić, że informacje o zagrożeniu powodziowym dla ludności i samorządów były upublicznione w trybie natychmiastowym i ze stosownym wyprzedzeniem ze strony służb i rządowych struktur kryzysowych przed wystąpieniem fazy powodzi. Minister Infrastruktury, pismem [3] z 16 października 2024 r., przekazał stanowisko [4] Dyrektora IMGW-PIB, w którym wskazano, że European Flood Awareness System (EFAS), tj. Europejski System Ostrzegania przed Powodziami został stworzony w ramach Copernicus Emergency Management Service (CEMS) i od 2012 r. działa operacyjnie, wspierając działania prewencyjne przed zdarzeniami powodziowymi. Kluczowym produktem przedmiotowego systemu są powiadomienia powodziowe (Flood Notifications), które przekazują ogólne, jakościowe informacje o prognozowanym zagrożeniu hydrologicznym, takie jak: kraj, rzeka, przewidywany początek zdarzenia, najwcześniejsze przewidywane maksimum, prawdopodobieństwo przekroczenia kulminacji fali dla okresu powtarzalności 5 lat i 20 lat, data prognozy oraz komentarz. System EFAS dostarcza również powiadomienia o szybkich powodziach (EFAS Flash Flood Notification), które dotyczą potencjalnego ryzyka szybkich powodzi związanych z intensywnymi opadami deszczu w mniejszych zlewniach. W załączeniu uprzejmie przesyłam przekazane przez Dyrektora IMGW-PIB [5] notyfikacje powodziowe Flood Notification (część z nich dotyczyła obszaru Polski) otrzymane z EFAS w ramach współpracy z IMGW-PIB w okresie od 9 do 16 września 2024 r. Przedmiotowe notyfikacje zostały przekazane drogą mailową, według zdefiniowanej, szerokiej listy dystrybucyjnej. Jak wskazał Dyrektor IMGW-PIB, powiadomienia EFAS (Formal/Informal Flood Notifications) są przekazywane partnerom EFAS, w tym służbom hydrologicznym i meteorologicznym. W IMGW-PIB powiadomienia EFAS stanowią dodatkowe, wskaźnikowe i jakościowe źródło informacji o zagrożeniu powodziowym oraz możliwej skali tego zagrożenia. System EFAS działa na poziomie regionalnym i europejskim, co oznacza, że ostrzeżenia systemu są dostosowane do dużych zlewni rzecznych i dotyczą przede wszystkim zagrożeń wielkoobszarowych, bez uwzględniania lokalnych uwarunkowań. Dodatkowo, z informacji przekazanej 13 września 2024 r. przez Emergency Response Coordination Center (Centrum Koordynacji Reagowania Kryzysowego – ERCC) wynikało, aby to IMGW-PIB, który na bieżąco dostarcza wszelkie informacje związane z zagrożeniami meteorologicznymi i hydrologicznymi Państwowej Straży Pożarnej i strukturom kryzysowym oraz innym instytucjom, kontaktował się z krajowymi partnerami Copernicus – European Flood Awareness System (Europejski System Informacji o Powodziach – EFAS). Należy jednocześnie podkreślić, że zarówno EFAS, jak i prognozy IMGW-PIB wskazują jedynie możliwe obszary wystąpienia zdarzeń atmosferycznych, bez przedstawienia skutków ich zaistnienia lub dokładnej lokalizacji. Niemniej wskazane informacje wystarczyły do dysponowania i dyslokacji sił oraz środków służb ratowniczych, tj.: Państwowej Straży Pożarnej, krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego, Policji czy Wojska Polskiego w obszary zagrożenia powodziowego, których działania były już realizowane przed nadejściem powodzi. Z poważaniem z up. Wiesław Leśniakiewicz Podsekretarz Stanu Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji [1] Przekazana pismem Pana Macieja Berka, Ministra – Członka Rady Ministrów w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów z 1 października 2024 r., sygn.: DSP.INT.4610.1135.2024. Następnie przekazana – zgodnie z właściwością – do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji przez Ministra Infrastruktury pismem Pana Przemysława Koperskiego, Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Infrastruktury z 16 października 2024 r., sygn.: DGW-6.054.1.2024. [2] Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej – Państwowy Instytut Badawczy. [3] Sygn.: DGW-6.054.1.2024. [4] Pismo z 10 października 2024 r., sygn.: ZKL.0330.10.2024. [5] Przy piśmie Pana Przemysława Koperskiego, Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Infrastruktury z 16 października 2024 r., sygn.: DGW-6.054.1.2024.