Interpelacja w sprawie środków na organizowanie przez gminy zajęć lekcyjnych dla uczniów wymagających wsparcia przez nauczyciela współorganizującego

Interpelacja w sprawie środków na organizowanie przez gminy zajęć lekcyjnych dla uczniów wymagających wsparcia przez nauczyciela współorganizującego Interpelacja nr 4889 do ministra edukacji w sprawie środków na organizowanie przez gminy zajęć lekcyjnych dla uczniów wymagających wsparcia przez nauczyciela współorganizującego Zgłaszający: Andrzej Gawron Data wpływu: 17-09-2024 Szanowna Pani Minister , polski system oświaty jest otwarty na wszystkich uczniów, także tych, którzy w procesie nauczania potrzebują pomocy i wsparcia. Jest to znaczące ułatwienie dla rodziców dzieci borykających się z różnego rodzaju problemami. Koncepcja klasy integracyjnej stanowi przykład praktycznej realizacji postulatu socjalizacji osób niepełnosprawnych – w badaniach naukowych określana jest jako przystań pograniczy, która umożliwia kształtowanie właściwych postaw społecznych, form komunikacji oraz rozwój empatii zarówno u dzieci korzystających z normalnego trybu nauczania jak i ich rówieśników ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Do biura poselskiego zwrócił się rodzic jednego z uczniów korzystającego ze wsparcia nauczyciela współorganizującego proces kształcenia. Według orzeczenia lekarskiego dziecko powinno mieć prawo do tego rodzaju pomocy na wszystkich godzinach lekcyjnych – tymczasem w jednej z gmin na terenie województwa śląskiego uczniowie wymagający tego typu wsparcia korzystają z maksymalnej liczby 10 godzin z nauczycielem współorganizującym w tygodniu. Rodzi to obawy rodziców co do prawidłowej organizacji procesu kształcenia. Z niezrozumieniem spotyka się także argument finansowy podnoszony przez wójta – podawany jako uzasadnienie dla tego typu decyzji. Wobec powyższego proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania: Czy organ prowadzący może przyznać liczbę godzin nauczyciela współorganizującego proces kształcenia kierując się „dyscypliną finansów publicznych” oraz tym, że „musi mieć zabezpieczone środki na nauczyciela o najwyższym stopniu awansu zawodowego” a nie indywidualnymi potrzebami niepełnosprawnego dziecka? Czy niewykorzystana na potrzeby dziecka subwencja może trafić do budżetu ogólnego gminy czy należy ją zwrócić do budżetu państwa?

Odpowiedź na interpelację w sprawie środków na organizowanie przez gminy zajęć lekcyjnych dla uczniów wymagających wsparcia przez nauczyciela współorganizującego Odpowiedź na interpelację nr 4889 w sprawie środków na organizowanie przez gminy zajęć lekcyjnych dla uczniów wymagających wsparcia przez nauczyciela współorganizującego Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Izabela Ziętka Warszawa, 15-10-2024 Szanowny Panie Pośle, przepisy prawa oświatowego [1] zapewniają dzieciom i młodzieży niepełnosprawnej, niedostosowanej społecznie i zagrożonej niedostosowaniem społecznym m. in. możliwość pobierania nauki we wszystkich typach szkół, zgodnie z indywidualnymi potrzebami rozwojowymi i edukacyjnymi i predyspozycjami oraz opiekę nad uczniami niepełnosprawnymi przez umożliwianie realizowania zindywidualizowanego procesu kształcenia, form i programów nauczania oraz zajęć rewalidacyjnych. Wybór formy kształcenia należy do rodziców/opiekunów prawnych dziecka [2] . Rodzice mają konstytucyjne prawo do wychowania dzieci zgodnie z własnymi przekonaniami. Wychowanie to powinno uwzględniać stopień dojrzałości dziecka [3] , przy jednoczesnym przyznaniu każdemu obywatelowi prawa do nauki [4] . W przedszkolach ogólnodostępnych, innych formach wychowania przedszkolnego i szkołach ogólnodostępnych, w których kształceniem specjalnym są objęci uczniowie posiadający orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydane ze względu na autyzm, w tym zespół Aspergera, lub niepełnosprawności sprzężone, zatrudnia się dodatkowo [5] : nauczyciela posiadającego kwalifikacje z zakresu pedagogiki specjalnej w celu współorganizowania kształcenia dziecka niepełnosprawnego lub specjalistę lub pomoc nauczyciela z uwzględnieniem realizacji zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego. Podstawą do zatrudnienia jednej z ww. osób powinno być rzetelne i trafne rozpoznanie potrzeb ucznia w tym zakresie, dokonane przez zespół nauczycieli i specjalistów prowadzących z tym dzieckiem zajęcia [6] . Wymiar zajęć i zakres działań, w których uczestniczy nauczyciel współorganizujący kształcenie uczniów ustala dyrektor danej szkoły. Przepisy prawa oświatowego [7] wskazują, że dyrektor szkoły decyduje o sposobie zabezpieczenia potrzeb dzieci, jak również odpowiada za właściwą organizację pracy szkoły, kształcenia specjalnego oraz realizację zaleceń zawartych w orzeczeniu, podejmuje również decyzje m. in. dotyczące zatrudnienia nauczycieli i specjalistów, posiadających odpowiednie kwalifikacje, określenia realizowanych przez nich zadań, adekwatne do rozpoznanych potrzeb dzieci w tym zakresie. Natomiast środki niezbędne do realizacji zadań oświatowych jednostek samorządu terytorialnego [8] , w tym na wynagrodzenia nauczycieli oraz utrzymanie przedszkoli, szkół i placówek, zagwarantowane są w dochodach jednostek samorządu terytorialnego [9] . Dochodami jednostek samorządu terytorialnego są ich dochody własne oraz subwencja ogólna i dotacje celowe z budżetu państwa [10] . Subwencja ogólna (w tym jej część oświatowa) jest zatem jedną z form uzupełniania dochodów własnych jednostek samorządu terytorialnego. Źródłem finansowania zadań własnych z zakresu oświaty i wychowania, są zatem łączne dochody jednostek samorządu terytorialnego. Sposób podziału części oświatowej subwencji ogólnej pomiędzy jednostki samorządu terytorialnego każdego roku określa algorytm, stanowiący załącznik do rozporządzenia ministra właściwego ds. oświaty i wychowania w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego [11] . W roku budżetowym na realizację zadań związanych z organizacją kształcenia specjalnego [12] oraz na organizację zajęć rewalidacyjno-wychowawczych [13] , jednostka samorządu terytorialnego przeznacza środki w wysokości nie mniejszej niż kwota przewidziana w części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostki samorządu terytorialnego na uczniów, wychowanków i uczestników zajęć rewalidacyjno-wychowawczych w przedszkolach, szkołach i placówkach, prowadzonych przez daną jednostkę samorządu terytorialnego w zakresie tych zadań [14] . Subwencja oświatowa stanowi jedną kwotę, o wydatkowaniu której decyduje organ stanowiący tej jednostki samorządu terytorialnego [15] . W obowiązującym stanie prawnym subwencja to bezzwrotna pomoc finansowa i nie podlega tym samym regułom co np. dotacje, które muszą być przeznaczone na określony cel i podlegają zwrotowi, gdy nie były wykorzystane w całości. Z wyrazami szacunku Z upoważnienia Ministra Edukacji Izabela Ziętka Podsekretarz Stanu [1] Art. 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz. U. z 2024 r. poz. 737, z późn. zm.). [2] Zgodnie z art. 127 ww. ustawy. [3] Art. 48 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483, z późn. zm.) [4] Art. 70 Konstytucji RP. [5] Zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym (Dz. U. z 2020 r. poz.1309). [6] § 6 ust. 4 ww. rozporządzenia . [7] Art. 68 ust. 5 ustawy – Prawo oświatowe. [8] Art. 11 ust. 2-4 ww. ustawy. [9] Art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz. U. z 2024 r. poz. 754). [10] Art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 356). [11] W 2024 r. jest to rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki z dnia 8 grudnia 2023 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2024 (Dz. U. z 2023 r. poz. 2755). [12] Art. 127 ust. 1 ustawy - Prawo oświatowe. [13] Art. 36 ust. 17 ww. ustawy. [14] Zgodnie z art. 8 ww. ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych. [15] Zgodnie z art. 7 ust. 3 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego.