Interpelacja w sprawie zasad powierzania stanowiska dyrektora szkoły i placówki oświatowej

Interpelacja w sprawie zasad powierzania stanowiska dyrektora szkoły i placówki oświatowej Interpelacja nr 4873 do ministra edukacji w sprawie zasad powierzania stanowiska dyrektora szkoły i placówki oświatowej Zgłaszający: Marek Rząsa Data wpływu: 16-09-2024 Przemyśl, dnia 16 września 2024 r. Szanowna Pani Barbara Nowacka Ministra Edukacji Działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (Dz. U. 1996 nr 73 poz. 350 z późn. zm.) oraz art. 191-193 Regulaminu Sejmu (M.P. 2009 nr 5 poz. 47) zwracam się do Pani Ministry z interpelacją poselską w sprawie zasad powierzania stanowiska dyrektora szkoły i placówki oświatowej. Materialnoprawne podstawy do powierzenia stanowiska dyrektora szkoły lub placówki oświatowej określa przepis art. 63 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz. U. 2024 poz. 737). Przepis ten w sposób wyczerpujący określa, w jakim trybie organ prowadzący powierza to stanowisko. Uzupełnienie tego przepisu stanowi przepis art. 62 ustawy – Prawo oświatowe wskazujący przesłanki powierzenia stanowiska dyrektora osobie niebędącej nauczycielem. Jak wskazano w judykaturze, zasadą, która powinna być stosowana jako pierwsza, jest powoływanie dyrektora szkoły lub placówki w trybie wskazanym w art. 63 ust. 10 ustawy – Prawo oświatowe, tj. w drodze konkursu. Kolejno, jeżeli do konkursu nie zgłosi się żaden kandydat albo nie przyniesie on rozstrzygnięcia – wówczas organ prowadzący powierza to stanowisko ustalonemu, w porozumieniu z organem sprawującym nadzór pedagogiczny, kandydatowi, po zasięgnięciu opinii rady szkoły lub placówki i rady pedagogicznej. Kolejną, trzecią, możliwość przewiduje art. 63 ust. 13 ustawy – Prawo oświatowe, jednakże ma ona także charakter wyjątku, a jej ratio legis jest zapewnienie niezakłóconego funkcjonowania szkoły lub placówki do czasu obsadzenia stanowiska jej dyrektora w drodze konkursu lub powierzenia. Stąd ustawodawca zakreślił ramy czasowe, w jakich możliwość ta może być wykorzystana, a to w celu zagwarantowania czasu koniecznego na przygotowanie i przeprowadzenie konkursu lub dokonanie uzgodnień i opinii, o których mowa w art. 63 ust. 12 ustawy – Prawo oświatowe. Jednakże jak pokazuje praktyka samorządy mają duży problem ze znalezieniem osoby chętniej do powierzenia jej stanowiska dyrektora. Nie posiadają mechanizmów do „zmuszenia“ kogokolwiek do podjęcia się pełnienia funkcji dyrektora. Zamknięty katalog trybów obsadzania stanowiska dyrektora (konkursowy i pozakonkursowy) powoduje, że organ prowadzący nie posiada żadnych kompetencji do ich modyfikowania. W pewnych przypadkach (zagrożenie COVID, konflikt zbrojny w Ukrainie) ustawodawca przewidział pewne odstępstwa od wskazanych reguł przez wprowadzenie przepisów epizodycznych (w ramach tzw. specustaw). Z natury tych przepisów wynikały jednak zamknięte ramy czasowe ich obowiązywania. Drugim wartym podniesienia problemem jest kwestia maksymalnego okresu powierzenia pełnienia obowiązków dyrektora (10 miesięcy). W zdecydowanej większości przypadków okres powierzenia pełnienia obowiązków dyrektora kończy się z dniem 30 czerwca. W przypadku powierzenia stanowiska dyrektora od 1 lipca (po wygranym konkursie) osoba, która konkurs wygrała, nie zajmuje w takiej sytuacji stanowiska dyrektora przez okres pełnych 5 lat. Ponadto istnieją związane z tym zagadnieniem problemy natury praktycznej, np. przenoszenie nauczyciela z innej szkoły w trakcie roku szkolnego (w sytuacji, gdy konkurs wygrała osoba spoza szkoły objętej konkursem) oraz ustalenie prawa do urlopu wypoczynkowego. W związku z powyższym zwracam się do Pani Ministry z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania: W jaki sposób samorząd może zapewnić prawidłowe funkcjonowanie szkoły lub placówki w sytuacji, gdy po nierozstrzygniętym konkursie brakuje osoby, która wyraziłaby wolę zajmowania tego stanowiska (zarówno nauczyciel, jak też osoba niebędąca nauczycielem), a jednocześnie nie było możliwości powierzenia komukolwiek pełnienia obowiązków dyrektora (brak zgody kogokolwiek)? Czy istnieje możliwość zmiany maksymalnego okresu powierzenia pełnienia obowiązków dyrektora (10 miesięcy) przez wydłużenie tego okresu przynajmniej do okresu pokrywającego się z rokiem szkolnym (12 miesięcy)? Z poważaniem Poseł na Sejm RP Marek Rząsa

Odpowiedź na interpelację w sprawie zasad powierzania stanowiska dyrektora szkoły i placówki oświatowej Odpowiedź na interpelację nr 4873 w sprawie zasad powierzania stanowiska dyrektora szkoły i placówki oświatowej Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Henryk Kiepura Warszawa, 15-10-2024 Szanowny Panie Pośle, tak jak wskazał Pan Poseł w przedmiotowej interpelacji, tryb powierzania stanowiska dyrektora szkoły regulują przepisy art. 63 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe [1] . Zgodnie z powołanymi przepisami w szkołach prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego kandydata na stanowisko dyrektora szkoły co do zasady wyłania się w drodze konkursu (art. 63 ust. 10 ww. ustawy). W tym celu organ prowadzący szkołę ogłasza i przeprowadza konkurs oraz powołuje komisję konkursową, w składzie określonym w art. 63 ust. 14 ustawy – Prawo oświatowe. Ponadto ustawa – Prawo oświatowe w art. 63 ust. 12 przewiduje wyjątek od zasady powierzenia stanowiska dyrektora szkoły w drodze konkursu, który stanowi, że jeżeli do konkursu nie zgłosi się żaden kandydat albo w wyniku konkursu nie wyłoniono kandydata, organ prowadzący powierza to stanowisko ustalonemu, w porozumieniu z organem sprawującym nadzór pedagogiczny, kandydatowi, po zasięgnięciu opinii rady szkoły i rady pedagogicznej. Jak wynika z powyższego, organ prowadzący szkołę odstępuje od powierzenia stanowiska dyrektora szkoły w drodze konkursu wyłącznie w dwóch sytuacjach: kiedy do konkursu nie zgłosi się żaden kandydat (tj. kiedy nie złożono w przewidzianym terminie żadnej oferty) bądź kiedy w wyniku konkursu nie wyłoniono kandydata (tj. kiedy w konkursie nie wyłoniono żadnego kandydata). Z powyższego wynika również, że w przypadku zaistnienia sytuacji, o których mowa powyżej, organ prowadzący szkołę działa wprost w oparciu o powyższy przepis ustawowy. Ponadto, przed powierzeniem stanowiska dyrektora szkoły w opisanym powyżej trybie, organ prowadzący szkołę zobowiązany jest zasięgnąć opinii rady szkoły (o ile została ona powołana) i rady pedagogicznej oraz spełnić wymóg osiągnięcia porozumienia z organem sprawującym nadzór pedagogiczny w kwestii kandydata, któremu zostanie powierzone stanowisko dyrektora szkoły. Uprzejmie wyjaśniam, że w przypadku gdy konkurs nie przyniósł rozstrzygnięcia i żaden z nauczycieli zatrudnionych w szkole, w której odbył się konkurs, nie wyraża zgody na powierzenie stanowiska dyrektora w trybie art. 63 ust. 12 – Prawo oświatowe, przepisy prawa nie zabraniają, aby tym ustalonym w porozumieniu z organem sprawującym nadzór pedagogiczny kandydatem na stanowisko dyrektora szkoły była osoba, która nie jest zatrudniona w tej szkole. Przy czym, w przypadku gdy tym kandydatem jest nauczyciel zatrudniony w innej szkole, przed powierzeniem mu stanowiska dyrektora szkoły, musi być nawiązany z nim stosunek pracy w tej szkole, w której będzie zajmował to stanowisko. Dokonanie powyższej czynności może nastąpić m. in. poprzez: przeniesienie na podstawie art. 18 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela [2] , bądź nawiązanie nowego stosunku pracy w przypadku rozwiązania stosunku pracy z poprzednim pracodawcą. Niewątpliwie natomiast kandydat na stanowisko dyrektora szkoły w stosunku do którego ma być zastosowane rozwiązanie, o którym mowa w art. 63 ust. 12 ustawy – Prawo oświatowe, powinien spełniać łącznie wszystkie wymagania określone przepisami rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 11 sierpnia 2017 r. w sprawie wymagań, jakim powinna odpowiadać osoba zajmująca stanowisko dyrektora oraz inne stanowisko kierownicze w publicznym przedszkolu, publicznej szkole podstawowej, publicznej szkole ponadpodstawowej oraz publicznej placówce [3] oraz gwarantować należyte wykonanie powierzanych mu zadań, a swoją wiedzą, doświadczeniem i postawą umożliwić jak najlepsze funkcjonowanie i organizację pracy szkoły. Jednocześnie zauważyć należy, że ustawa – Prawo oświatowe w art. 63 ust. 13 przewiduje pewne szczególne rozwiązanie, umożliwiające zapewnienie realizacji obowiązków dyrektora szkoły w sytuacji, kiedy powierzenie tego stanowiska zgodnie z obowiązującym trybem może być w danym momencie utrudnione (np. w sytuacji gdy organ prowadzący szkołę ogłosił konkurs, który nie przyniósł rozstrzygnięcia i nie ma ustalonego w porozumieniu z organem sprawującym nadzór pedagogiczny kandydata, któremu mógłby powierzyć stanowisko dyrektora szkoły, na podstawie art. 63 ust. 12 ustawy – Prawo oświatowe). Stosownie bowiem do treści przywołanego powyżej przepisu, do czasu powierzenia stanowiska dyrektora zgodnie z ust. 10 lub 12 organ prowadzący może powierzyć pełnienie obowiązków dyrektora szkoły wicedyrektorowi, a w szkołach, w których nie ma wicedyrektora nauczycielowi tej szkoły, jednak nie dłużej niż na okres 10 miesięcy. Uprzejmie wyjaśniam, że z powołanego powyżej przepisu jednoznacznie wynika, że oprócz tego, że okres na jaki organ prowadzący może powierzyć pełnienie obowiązków dyrektora szkoły w żadnym razie nie może trwać dłużej niż 10 miesięcy, to przy powierzeniu pełnienia tych obowiązków pierwszeństwo przysługuje bezwzględnie wicedyrektorowi, a dopiero w przypadku braku wicedyrektora w tej szkole - nauczycielowi tej szkoły. Podkreślić w tym miejscu należy, że projektodawca w treści ww. przepisu nie wskazał, że powierzenie pełnienia obowiązków dyrektora szkoły wicedyrektorowi ma być uzależnione od jego zgody. Tak więc, zgoda zainteresowanego nie warunkuje powierzenia tych obowiązków, które ma charakter jednostronny. [4] Odnosząc się natomiast do pytania nr 2, uprzejmie informuję, że wydłużenie okresu powierzenia pełnienia obowiązków dyrektora szkoły, o którym mowa w art. 63 ust. 13 ustawy – Prawo oświatowe, z 10 miesięcy do 12 miesięcy, wymaga stosownych zmian ustawowych w tym zakresie. Ministerstwo Edukacji Narodowej rozważy wprowadzenie powyższej zmiany. Przedstawiając powyższe wyjaśnienia, uprzejmie proszę o ich przyjęcie. Z wyrazami szacunku Z upoważnienia Ministra Edukacji Henryk Kiepura Sekretarz Stanu [1] Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz. U. z 2024 r. poz. 737, z późn. zm.). [2] Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2024 r. poz. 986). [3] Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 11 sierpnia 2017 r. w sprawie wymagań, jakim powinna odpowiadać osoba zajmująca stanowisko dyrektora oraz inne stanowisko kierownicze w publicznym przedszkolu, publicznej szkole podstawowej, publicznej szkole ponadpodstawowej oraz publicznej placówce (Dz. U. z 2023 r. poz. 2578). [4] Zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 stycznia 2017 r. (sygn. akt: I OSK 1898/16).