Interpelacja w sprawie politycznego charakteru nominacji w państwowych instytutach

Interpelacja w sprawie politycznego charakteru nominacji w państwowych instytutach Interpelacja nr 4644 do ministra nauki w sprawie politycznego charakteru nominacji w państwowych instytutach Zgłaszający: Adrian Zandberg, Daria Gosek-Popiołek, Maciej Konieczny, Dorota Olko, Marta Stożek, Joanna Wicha, Marcelina Zawisza Data wpływu: 06-09-2024 Szanowny Panie Ministrze, jesienią 2023 roku partie obecnej koalicji rządzącej szły do wyborów z obietnicą wprowadzenia w sektorze publicznym transparentnych konkursów, w których decydują kompetencje, a nie znajomości rodzinne czy partyjne. Po latach rządów PiS jest jasne, że dobór kadr inny niż konkursowy prowadzi do fatalnych wyników. Widać to było szczególnie mocno w instytutach badawczych. Przed rządami PiS-u ustawa o instytutach badawczych zobowiązywała do powoływania dyrektorów instytutów w trybie konkursowym, po zaopiniowaniu kandydatury przez radę naukową instytutu (art. 24 ust. 2). Przyjęta w 2016 roku nowelizacja ustawy zlikwidowała procedurę konkursową oraz odebrała radom naukowym wpływ na powoływanie dyrektora instytutu. Cała władza trafiła więc w ręce ministra nadzorującego instytut. Nowelizacja z 2016 roku obniżyła również drastycznie wymagania wobec dyrektorów. Dziś dyrektorem instytutu badawczego może być osoba, która legitymuje się tytułem magistra. Za rządów PiS zrezygnowano z przepisu, który wymagał od dyrektora stopnia naukowego doktora, a także znajomości języka obcego w stopniu umożliwiającym swobodne komunikowanie się w zakresie badań naukowych i prac rozwojowych. Usunięto także limit kadencji, betonując pozycję osób zależnych od polityków, a zarazem często niekompetentnych. Po zmianie władzy jesienią 2023 roku wśród pracowników instytutów badawczych powszechne było oczekiwanie systemowych zmian. Niestety, takie zmiany nie zostały wprowadzone. Obowiązuje nadal ustawa, która daje władzę nad nominacjami politykom. Do mojego biura poselskiego zgłaszają się pracownicy naukowi, którzy alarmują, że jedyne, co się w ich instytutach zmieniło, to fakt, że polityczni nominaci są obecnie wskazywani przez inną partię. Czy na pewno o taką zmianę chodziło? W związku z powyższym, na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 907), proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania: Ilu dyrektorów podległych ministerstwu instytutów zostało powołanych w trybie pozakonkursowym, z pominięciem rad naukowych, od grudnia 2023 roku? Proszę o wyszczególnienie tych instytutów. Jeśli do takich sytuacji doszło, jakie merytoryczne wymogi postawiło ministerstwo przy pozakonkursowym doborze osób na stanowiska dyrektorów? Czy ministerstwo przygotowało zapowiadane wcześniej zmiany w ustawie o instytutach badawczych? Jeśli tak, proszę o odpowiedź na pytania: a) Jaki jest zakres planowanych zmian w ustawie? b) Czy zmiany obejmą tryb powoływania dyrektorów? c) W jakiej perspektywie czasowej można oczekiwać wprowadzenia tych zmian?

Odpowiedź na interpelację w sprawie politycznego charakteru nominacji w państwowych instytutach Odpowiedź na interpelację nr 4644 w sprawie politycznego charakteru nominacji w państwowych instytutach Odpowiadający: minister nauki Dariusz Wieczorek Warszawa, 07-10-2024 Szanowne Panie Posłanki! Szanowni Panowie Posłowie! Odpowiadając na postawione w interpelacji pytania dotyczące nominacji w instytutach badawczych podległych Ministerstwu Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz zakresu planowanych zmian w ustawie o instytutach badawczych, uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych wyjaśnień. Ad 1. Instytutem badawczym nadzorowanym przez Ministra Nauki jest Ośrodek Przetwarzania Informacji - Państwowy Instytut Badawczy . Od grudnia 2023 r. w Instytucie nie przeprowadzono zmian personalnych na stanowisku dyrektora oraz zastępców dyrektora. Ad 2. Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego przygotowało projekt ustawy o zmianie ustawy o Narodowym Centrum Badań i Rozwoju oraz niektórych innych ustaw . Regulacja ta obejmuje także zmiany przepisów ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o instytutach badawczych (Dz. U. z 2024 r. poz. 534). Projekt został wpisany do wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów pod nr UD82 i obejmuje szereg systemowych zmian porządkujących. W ustawie o instytutach badawczych proponuje się m.in. w art. 24 ust. 6 przywrócić wymóg posiadania przez dyrektora instytutu badawczego co najmniej stopnia naukowego doktora. Z kolei w przypadku zastępców dyrektora instytutu badawczego proponuje się wprowadzić wymagania dla kandydatów na to stanowisko. Zgodnie z dodawanym w art. 27 ust. 1c zastępcą dyrektora instytutu badawczego będzie mogła być osoba, która posiada co najmniej tytuł zawodowy magistra, magistra inżyniera albo równorzędny, korzysta z pełni praw publicznych, posiada co najmniej 3-letnie doświadczenie zawodowe oraz nie była skazana prawomocnym wyrokiem za umyślne przestępstwo lub przestępstwo skarbowe. Zaproponowana została również zmiana art. 27 ust. 2, w którym wskazano, że zastępcą dyrektora do spraw naukowych może zostać osoba posiadająca co najmniej stopień naukowy doktora habilitowanego, dodając jednocześnie obowiązek spełnienia przez tę osobę tych samych wymogów, co w przypadku pozostałych zastępców dyrektora, tzn. korzystanie z pełni praw publicznych, posiadanie co najmniej 3-letniego doświadczenia zawodowego oraz brak skazania prawomocnym wyrokiem za umyślne przestępstwo lub przestępstwo skarbowe. Projekt ustawy wraz z uzasadnieniem oraz opisem postępu procesu legislacyjnego jest dostępny na stronie internetowej Rządowego Procesu Legislacyjnego pod adresem: https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12387406. Z wyrazami szacunku Dariusz Wieczorek Minister Nauki