Interpelacja w sprawie politycznego charakteru nominacji w państwowych instytutach

Interpelacja w sprawie politycznego charakteru nominacji w państwowych instytutach Interpelacja nr 4642 do ministra edukacji w sprawie politycznego charakteru nominacji w państwowych instytutach Zgłaszający: Adrian Zandberg, Daria Gosek-Popiołek, Maciej Konieczny, Dorota Olko, Marta Stożek, Joanna Wicha, Marcelina Zawisza Data wpływu: 06-09-2024 Szanowna Pani Ministro, jesienią 2023 roku partie obecnej koalicji rządzącej szły do wyborów z obietnicą wprowadzenia w sektorze publicznym transparentnych konkursów, w których decydują kompetencje, a nie znajomości rodzinne czy partyjne. Po latach rządów PiS jest jasne, że dobór kadr inny niż konkursowy prowadzi do fatalnych wyników. Widać to było szczególnie mocno w instytutach badawczych. Przed rządami PiS-u ustawa o instytutach badawczych zobowiązywała do powoływania dyrektorów instytutów w trybie konkursowym, po zaopiniowaniu kandydatury przez radę naukową instytutu (art. 24 ust. 2). Przyjęta w 2016 roku nowelizacja ustawy zlikwidowała procedurę konkursową oraz odebrała radom naukowym wpływ na powoływanie dyrektora instytutu. Cała władza trafiła więc w ręce ministra nadzorującego instytut. Nowelizacja z 2016 roku obniżyła również drastycznie wymagania wobec dyrektorów. Dziś dyrektorem instytutu badawczego może być osoba, która legitymuje się tytułem magistra. Za rządów PiS zrezygnowano z przepisu, który wymagał od dyrektora stopnia naukowego doktora, a także znajomości języka obcego w stopniu umożliwiającym swobodne komunikowanie się w zakresie badań naukowych i prac rozwojowych. Usunięto także limit kadencji, betonując pozycję osób zależnych od polityków, a zarazem często niekompetentnych. Po zmianie władzy jesienią 2023 roku wśród pracowników instytutów badawczych powszechne było oczekiwanie systemowych zmian. Niestety, takie zmiany nie zostały wprowadzone. Obowiązuje nadal ustawa, która daje władzę nad nominacjami politykom. Do mojego biura poselskiego zgłaszają się pracownicy naukowi, którzy alarmują, że jedyne, co się w ich instytutach zmieniło, to fakt, że polityczni nominaci są obecnie wskazywani przez inną partię. Czy na pewno o taką zmianę chodziło? W związku z powyższym, na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 907), proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania: Ilu dyrektorów podległych ministerstwu instytutów zostało powołanych w trybie pozakonkursowym, z pominięciem rad naukowych, od grudnia 2023 roku? Proszę o wyszczególnienie tych instytutów. Jeśli do takich sytuacji doszło, jakie merytoryczne wymogi postawiło ministerstwo przy pozakonkursowym doborze osób na stanowiska dyrektorów? Czy ministerstwo poprze nowelizację ustawy o instytutach badawczych, przywracającą instytutom niezależność od polityków poprzez powrót do trybu konkursowego przy powoływaniu dyrektorów?

Odpowiedź na interpelację w sprawie politycznego charakteru nominacji w państwowych instytutach Odpowiedź na interpelację nr 4642 w sprawie politycznego charakteru nominacji w państwowych instytutach Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Katarzyna Lubnauer Warszawa, 04-10-2024 Szanowny Panie Marszałku , składam na Pana ręce odpowiedź na interpelację grupy Posłów na Sejm RP – Pana dr. Adriana Zandberga, Pani dr Doroty Olko, Pani Darii Gosek-Popiołek, Pana Macieja Koniecznego, Pani Marty Stożek, Pani Joanny Wichy i Pani Marceliny Zawiszy w sprawie trybu powołania dyrektora instytutu badawczego nadzorowanego przez Ministra Edukacji oraz stanowiska Ministra Edukacji wobec propozycji zmiany tego trybu. Szanowni Państwo Posłowie , w związku z przedłożoną przez Państwa Posłów interpelacją nr 4642 proszę o przyjęcie poniższych wyjaśnień. Ad 1. Ilu dyrektorów podległych Ministerstwu instytutów zostało powołanych w trybie pozakonkursowym, z pominięciem rad naukowych, od grudnia 2023 roku? Proszę o wyszczególnienie tych instytutów. Jeśli do takich sytuacji doszło, jakie merytoryczne wymogi postawiło Ministerstwo przy pozakonkursowym doborze osób na stanowiska dyrektorów? Minister Edukacji sprawuje nadzór wyłącznie nad jednym instytutem badawczym – Instytutem Badań Edukacyjnych (IBE) w Warszawie. Z dniem 8 stycznia 2024 r. został powołany na stanowisko jego dyrektora dr hab. Maciej Jakubowski, prof. UW . Powołanie nastąpiło z zachowaniem wszystkich wymogów wynikających z art 24 ust. 2 i ust. 6 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o instytutach badawczych (Dz. U. z 2024 r. poz. 534). Prof. Jakubowski jest cenionym badaczem interesującym się wieloma aspektami procesu kształcenia. Ukończył na Uniwersytecie Warszawskim studia socjologiczne, a następnie uzyskał doktorat z zakresu nauk ekonomicznych. W 2020 r. zdobył stopień doktora habilitowanego, po czym został powołany na stanowisko profesora uczelni. W l. 2005-2008 pracował jako ekspert Centralnej Komisji Edukacyjnej zajmując się zagadnieniem edukacyjnej wartości dodanej. W l. 2008-2012 był analitykiem w zespole badawczym programu PISA w centrali Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) w Paryżu. W l. 2012-2014 pełnił urząd podsekretarza stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej. W 2014 r. założył Fundację Evidence Institute, której głównym celem było prowadzenie i popularyzacja badań edukacyjnych na zlecenie różnego typu interesariuszy systemu oświaty. Fundacja publikowała raporty i noty badawcze. Wykonywała także badania na potrzeby organów prowadzących szkoły i placówki oświatowe. Prof. Jakubowski jest autorem 123 indeksowanych w międzynarodowych bazach artykułów naukowych oraz współautorem i redaktorem kilku publikacji książkowych. Wspierał także ekspercko reformy edukacyjne w Arabii Saudyjskiej i Libanie. Z punktu widzenia Ministerstwa Edukacji Narodowej najistotniejszym zadaniem IBE jest prowadzenie krajowych i międzynarodowych badań edukacyjnych. Opisane powyżej kwalifikacje prof. Macieja Jakubowskiego dają w mojej opinii rękojmię rzetelnego i efektywnego wykonywania przezeń obowiązków dyrektora Instytutu. Powołanie prof. Jakubowskiego na tę funkcję ma więc charakter wyraziście merytoryczny. Ad 2. Czy Ministerstwo poprze nowelizację ustawy o instytutach badawczych, przywracającą instytutom niezależność od polityków poprzez powrót do trybu konkursowego przy powoływaniu dyrektorów? Zwracam uwagę, że Minister Edukacji nie jest gestorem ustawy o instytutach badawczych. Znajduje się ona w obszarze odpowiedzialności ministra właściwego do spraw nauki i szkolnictwa wyższego. Do niego należy więc kierować dotyczące ich funkcjonowania uwagi, propozycje i sugestie. Z wyrazami szacunku Z upoważnienia Ministra Edukacji Katarzyna Lubnauer Sekretarz Stanu