Interpelacja w sprawie politycznego charakteru nominacji w państwowych instytutach

Interpelacja w sprawie politycznego charakteru nominacji w państwowych instytutach Interpelacja nr 4637 do ministra obrony narodowej, ministra rolnictwa i rozwoju wsi, ministra spraw wewnętrznych i administracji, ministra spraw zagranicznych, ministra sprawiedliwości w sprawie politycznego charakteru nominacji w państwowych instytutach Zgłaszający: Adrian Zandberg, Daria Gosek-Popiołek, Maciej Konieczny, Dorota Olko, Marta Stożek, Joanna Wicha, Marcelina Zawisza Data wpływu: 06-09-2024 Szanowny Panie Ministrze, jesienią 2023 roku partie obecnej koalicji rządzącej szły do wyborów z obietnicą wprowadzenia w sektorze publicznym transparentnych konkursów, w których decydują kompetencje, a nie znajomości rodzinne czy partyjne. Po latach rządów PiS jest jasne, że dobór kadr inny niż konkursowy prowadzi do fatalnych wyników. Widać to było szczególnie mocno w instytutach badawczych. Przed rządami PiS-u ustawa o instytutach badawczych zobowiązywała do powoływania dyrektorów instytutów w trybie konkursowym, po zaopiniowaniu kandydatury przez radę naukową instytutu (art. 24 ust. 2). Przyjęta w 2016 roku nowelizacja ustawy zlikwidowała procedurę konkursową oraz odebrała radom naukowym wpływ na powoływanie dyrektora instytutu. Cała władza trafiła więc w ręce ministra nadzorującego instytut. Nowelizacja z 2016 roku obniżyła również drastycznie wymagania wobec dyrektorów. Dziś dyrektorem instytutu badawczego może być osoba, która legitymuje się tytułem magistra. Za rządów PiS zrezygnowano z przepisu, który wymagał od dyrektora stopnia naukowego doktora, a także znajomości języka obcego w stopniu umożliwiającym swobodne komunikowanie się w zakresie badań naukowych i prac rozwojowych. Usunięto także limit kadencji, betonując pozycję osób zależnych od polityków, a zarazem często niekompetentnych. Po zmianie władzy jesienią 2023 roku wśród pracowników instytutów badawczych powszechne było oczekiwanie systemowych zmian. Niestety, takie zmiany nie zostały wprowadzone. Obowiązuje nadal ustawa, która daje władzę nad nominacjami politykom. Do mojego biura poselskiego zgłaszają się pracownicy naukowi, którzy alarmują, że jedyne, co się w ich instytutach zmieniło, to fakt, że polityczni nominaci są obecnie wskazywani przez inną partię. Czy na pewno o taką zmianę chodziło? W związku z powyższym, na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 907), proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania: Ilu dyrektorów podległych ministerstwu instytutów zostało powołanych w trybie pozakonkursowym, z pominięciem rad naukowych, od grudnia 2023 roku? Proszę o wyszczególnienie tych instytutów. Jeśli do takich sytuacji doszło, jakie merytoryczne wymogi postawiło ministerstwo przy pozakonkursowym doborze osób na stanowiska dyrektorów? Czy ministerstwo poprze nowelizację ustawy o instytutach badawczych, przywracającą instytutom niezależność od polityków poprzez powrót do trybu konkursowego przy powoływaniu dyrektorów?

Odpowiedź na interpelację w sprawie politycznego charakteru nominacji w państwowych instytutach Odpowiedź na interpelację nr 4637 w sprawie politycznego charakteru nominacji w państwowych instytutach Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych Władysław Teofil Bartoszewski Warszawa, 01-10-2024 Szanowny Panie Marszałku, w nawiązaniu do interpelacji nr 4637 Pana Posła Adriana Zandberga oraz grupy Posłów dotyczącej politycznego charakteru nominacji w państwowych instytutach Ministerstwo Spraw Zagranicznych przekazuje następujące informacje: 1. Ilu dyrektorów podległych ministerstwu instytutów zostało powołanych w trybie pozakonkursowym z pominięciem rad naukowych od grudnia 2023 roku? Proszę o wyszczególnienie tych instytutów. Jeśli do takich sytuacji doszło, jakie merytoryczne wymogi postawiło ministerstwo przy pozakonkursowym doborze osób na stanowiska dyrektorów? Ministerstwo Spraw Zagranicznych sprawuje nadzór merytoryczny nad Polskim Instytutem Spraw Międzynarodowych, zgodnie z ustawą z dnia 20 grudnia 1996 roku o Polskim Instytucie Spraw Międzynarodowych (Dz. U. 1996 Nr 156 poz. 777). Ustawa stanowi, że dyrektora instytutu powołuje i odwołuje prezes Rady Ministrów po zasięgnięciu opinii ministra właściwego do spraw zagranicznych (art. 5 pkt 2). Kandydatów na stanowisko dyrektora Instytutu wyłania się w drodze konkursu przeprowadzonego przez ministra właściwego do spraw zagranicznych. Tryb, kryteria oraz wymogi wobec kandydatów określa rozporządzenie Ministra Spraw Zagranicznych z dnia 31 lipca 2009 roku w sprawie kwalifikacji osób ubiegających się o stanowisko Dyrektora Polskiego Instytutu Spraw Międzynarodowych oraz przeprowadzenie konkursu na to stanowisko (Dz. U. 2009 Nr 129 poz .1066). W dniu 5 lipca 2024 roku wobec przyjęcia przez prezesa Rady Ministrów rezygnacji dotychczasowego dyrektora PISM Pana Sławomira Dębskiego, minister spraw zagranicznych ogłosił konkurs na stanowisko dyrektora Polskiego Instytut Spraw Międzynarodowych. Rada naukowa PISM zgodnie z obowiązującym rozporządzeniem skierowała do komisji konkursowej dwóch przedstawicieli instytutu. MSZ desygnowało do komisji trzech przedstawicieli. O wyłonieniu kandydata na stanowisko dyrektora PISM ministerstwo oraz instytut poinformują niezwłocznie. Ministerstwo Spraw Zagranicznych nie sprawuje nadzoru merytorycznego nad innymi instytutami. 2. Czy ministerstwo poprze nowelizację ustawy o instytutach badawczych, przywracającą instytutom niezależność od polityków poprzez powrót do trybu konkursowego przy powoływaniu dyrektorów? Ministerstwo Spraw Zagranicznych szanuje i przestrzega zasady niezależności podległego mu PISM oraz wyłaniania jego dyrektora w drodze konkursu na zasadach merytorycznych. Dotychczasowe regulacje dotyczące PISM, nadzoru nad nim oraz sposobu wyłaniania Rady Naukowej i dyrektora są według oceny ministerstwa właściwe i nie wymagają nowelizacji. Z wyrazami szacunku z up. Władysław Teofil Bartoszewski Sekretarz Stanu