Interpelacja w sprawie zwiększenia ochrony ujęć wody w Polsce

Interpelacja w sprawie zwiększenia ochrony ujęć wody w Polsce Interpelacja nr 4562 do ministra spraw wewnętrznych i administracji, ministra infrastruktury w sprawie zwiększenia ochrony ujęć wody w Polsce Zgłaszający: Bożena Lisowska Data wpływu: 02-09-2024 Ujęcia wody to zespoły budowli oraz urządzeń, które są przeznaczone do poboru wody dla potrzeb przemysłowych oraz domowych. Są one kluczowe pod względem zaopatrywania ludzi w wodę – surowiec niezbędny do życia. W ostatnich miesiącach Rzeczpospolita Polska musi mierzyć się z atakami hybrydowymi oraz dywersjami, które mają na celu destabilizację sytuacji wewnętrznej w państwie. Zagrożone w tym momencie są także ujęcia wody. Ich zniszczenie lub zatrucie mogą stanowić poważny problem dla gospodarstw domowych, przedsiębiorstw, szpitali oraz instytucji publicznych, dlatego niezwykle ważne jest zwiększenie nacisku na ochronę ujęć wody, jako instrumentu infrastruktury krytycznej. Niestety, obecnie temat bezpieczeństwa ujęć wody często jest marginalizowany. Zazwyczaj ochroną tych budowli zajmują się prywatne podmioty, które zatrudniają często osoby starsze, w dużej mierze niekompetentne do ochrony miejsc o ważnej pozycji strategicznej. W związku z powyższym kieruję pytania: Jakie działania zamierzają podjąć Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Ministerstwo Klimatu i Środowiska w celu zwiększenia ochrony ujęć wody na terenie Rzeczypospolitej Polskiej? Czy obecnie trwa praca nad rozwiązaniami prawnymi dot. tego problemu?

Odpowiedź na interpelację w sprawie zwiększenia ochrony ujęć wody w Polsce Odpowiedź na interpelację nr 4562 w sprawie zwiększenia ochrony ujęć wody w Polsce Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Wiesław Leśniakiewicz Warszawa, 04-10-2024 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację numer 4562 Pani Poseł Bożeny Lisowskiej w sprawie zwiększenia ochrony ujęć wody w Polsce , uprzejmie informuję co następuje. Na wstępie należy zauważyć, że zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym [1] zadania własne gminy obejmują m.in. sprawy wodociągów i zaopatrzenia w wodę. Jednocześnie, zadaniem własnym gminy – na podstawie art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków [2] – jest zbiorowe zaopatrzenie w wodę. W związku z powyższym, aktualną dokumentacją dotyczącą ochrony ujęć wody na danym obszarze, w celu zapewnienia bezpieczeństwa zaopatrzenia w wodę, powinny dysponować komunalne przedsiębiorstwa wodociągowe. Powyższe materiały mogą posiadać formę np. procedur/ dokumentacji planowych działań zapewnienia funkcjonowania publicznych urządzeń zaopatrzenia w wodę w warunkach specjalnych. System infrastruktury krytycznej, do której zaliczono system zaopatrzenia w wodę (art. 3 pkt 2 lit. f ustawy z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zarządzaniu kryzysowym [3] ) podlega szczególnym regulacjom. Na podstawie przepisów ustawy o zarządzaniu kryzysowym , ustalono procedury i kryteria określania obiektów wchodzących w skład danego systemu (np. systemu zaopatrzenia w wodę) jako obiektów infrastruktury krytycznej. Zgodnie z art. 6 ust. 5 ww. ustawy, właściciele oraz posiadacze samoistni i zależni obiektów, instalacji lub urządzeń wchodzących w skład infrastruktury krytycznej zostali zobowiązani do ich ochrony, w szczególności przez przygotowanie i wdrażanie, adekwatnie do przewidywanych zagrożeń, planów ochrony infrastruktury krytycznej oraz utrzymywanie własnych systemów rezerwowych zapewniających bezpieczeństwo i podtrzymujących funkcjonowanie tej infrastruktury, do czasu jej pełnego odtworzenia. Z przywołanego przepisu prawa wynika ogólny obowiązek zabezpieczenia obiektów, instalacji lub urządzeń określonych jako infrastruktura krytyczna, bez względu na tytuł prawny do nich, a więc przez wszystkie podmioty, które faktycznie i prawnie dysponują czy wpływają na jej funkcjonowanie. Należy mieć również na uwadze fakt, że zgodnie z art. 5 ust. 2 pkt 3 lit. k ustawy o zarządzaniu kryzysowym , elementem planów zarządzania kryzysowego powinien być wykaz infrastruktury krytycznej znajdującej się odpowiednio na terenie województwa, powiatu lub gminy (objętej danym planem). Stosownie do przepisów ustawy z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych [4] wykaz powyższych obiektów ma charakter niejawny. Z kolei zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 22 sierpnia 1997 r. o ochronie osób i mienia [5] (dalej ustawa ) obszary, obiekty, urządzenia i transporty ważne dla obronności, interesu gospodarczego państwa, bezpieczeństwa publicznego i innych ważnych interesów państwa, do których, na podstawie art. 5 ust. 2 pkt 3 lit. a ustawy należy zaliczyć również ujęcia wody, podlegają obowiązkowej ochronie przez specjalistyczne uzbrojone formacje ochronne (SUFO) lub odpowiednie zabezpieczenie techniczne. W rezultacie są one ujęte w szczegółowym wykazie obszarów, obiektów i urządzeń właściwego podmiotu, o którym mowa w art. 5 ust. 3 ustawy , który to wykaz z kolei jest przekazywany do właściwego miejscowo wojewody celem umieszczenia tych obszarów, obiektów i urządzeń w poufnej ewidencji, o której mowa w art. 5 ust. 5 ustawy . Zastosowanie powyższej procedury skutkuje obowiązkiem uzgodnienia przez kierownika jednostki, który bezpośrednio zarządza chronionym obszarem, obiektem i urządzeniem (w tym przypadku ujęciem wody) planu ochrony przewidującego ochronę SUFO lub odpowiednie zabezpieczenie techniczne z właściwym terytorialnie komendantem wojewódzkim Policji, a w zakresie zagrożeń o charakterze terrorystycznym – z właściwym terytorialnie dyrektorem delegatury Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Przedstawiając powyższe należy podkreślić, że ustawa jednoznacznie określa, iż obszary, obiekty i urządzenia skatalogowane w art. 5 ust. 2 ustawy , mogą być – w ramach bezpośredniej ochrony fizycznej – chronione wyłącznie przez SUFO, a zatem przez wewnętrzne służby ochrony, albo przez przedsiębiorców, którzy uzyskali koncesję na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie usług ochrony osób i mienia, posiadających broń na podstawie świadectwa broni, o którym mowa w ustawie z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji [6] . Zgodnie z art. 43 ustawy o ochronie osób i mienia nadzór nad działalnością specjalistycznych uzbrojonych formacji ochronnych sprawuje Komendant Główny Policji. Policja kontroluje zatem SUFO pod kątem zasad oraz sposobów realizacji zadań ochrony osób i mienia, sposobów użycia przez pracowników tych formacji środków przymusu bezpośredniego i broni palnej, jak również posiadanie przez nich niezbędnych kwalifikacji. Niezależnie od powyższego należy zauważyć, że obecnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (RP) obowiązuje drugi stopień alarmowy BRAVO oraz drugi stopień alarmowy BRAVO CRP, wprowadzony w trybie art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 10 czerwca 2016 r. o działaniach antyterrorystycznych [7] . Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, w przypadku wprowadzenia drugiego stopnia alarmowego lub stopnia wyższego, Policja dokonuje sprawdzeń zabezpieczeń obiektów infrastruktury krytycznej położonej na obszarze objętym stopniem alarmowym. W tym miejscu warto jednak wskazać, że bezpieczeństwo w czasie obowiązywania stopni alarmowych uzależnione jest przede wszystkim od działania właściwych służb, od przygotowania administratorów obiektów użyteczności publicznej (którzy zobowiązani są do prowadzenia wzmożonej kontroli), ale również od czujności obywateli. Ponadto należy podkreślić, że przepisy rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 25 lipca 2016 r. w sprawie zakresu przedsięwzięć wykonywanych w poszczególnych stopniach alarmowych i stopniach alarmowych CRP [8] nakładają na organy administracji publicznej oraz kierowników służb i instytucji właściwych w sprawach bezpieczeństwa i zarządzania kryzysowego obowiązek podejmowania, w ramach posiadanych kompetencji ustawowych, określonych przedsięwzięć wykonywanych w poszczególnych stopniach alarmowych wprowadzonych w trybie art. 16 ust. 1 ustawy o działaniach antyterrorystycznych , w tym: ostrzegania personelu o możliwych zagrożeniach; prowadzenia, w ramach realizacji zadań administratorów obiektów, wzmożonej kontroli obiektów użyteczności publicznej oraz innych obiektów potencjalnie mogących stać się celem ataków terrorystycznych; zapewnienia dostępności w trybie alarmowym członków personelu wyznaczonego do wdrażania procedur działania na wypadek zdarzenia o charakterze terrorystycznym; dodatkowych kontroli pojazdów, osób oraz budynków publicznych w rejonach zagrożonych; sprawdzania i wzmocnienia ochrony ważnych obiektów publicznych; sprawdzania systemów ochrony obiektów ochranianych przez specjalistyczne uzbrojone formacje ochronne. Przedstawiając powyższe pragnę jednocześnie podkreślić, że policjanci w ramach codziennej służby również na bieżąco kontrolują miejsca zagrożone, w tym ujęcia wody, będące w rejonie pełnienia przez nich służby. Odnosząc się do kwestii prowadzenia ewentualnych prac nad rozwiązaniami prawnymi dotyczącymi zwiększenia ochrony ujęć wody na terenie RP, uprzejmie informuję, że obecnie trwają prace legislacyjne, mające na celu nowelizację ustawy o zarządzaniu kryzysowym . Projekt ustawy o zmianie ustawy o zarządzaniu kryzysowym oraz niektórych innych ustaw [9] – procedowany przez Rządowe Centrum Bezpieczeństwa – jest obecnie w fazie uzgadniania, opiniowania i konsultacji. Przedmiotowy projekt obejmuje m.in. następujące zagadnienia: wzmocnienie systemu zarządzania kryzysowego w obszarze zarządzania ryzykiem, m.in. poprzez wprowadzenie do krajowego porządku prawnego regulacji obejmujących zadania w zakresie zarządzania ryzykiem określonych w decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1313/2013/EU z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie Unijnego Mechanizmu Ochrony Ludności [10] , zmienionej decyzją Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/420 z dnia 13 marca 2019 r.; implementację do polskiego porządku prawnego przepisów dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/2557 z dnia 14 grudnia 2022 r. w sprawie odporności podmiotów krytycznych i uchylającej dyrektywę Rady 2008/114/WE [11] ; wzmocnienie ochrony infrastruktury krytycznej poprzez wdrożenie rozwiązań minimalizujących skutki zakłócenia jej funkcjonowania, w tym z zastosowaniem narzędzi zarządzania ryzykiem. W ramach uzgodnień międzyresortowych ww. projektu ustawy Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji przedstawiło stanowisko odnośnie do potrzeby zwiększenia poziomu zabezpieczeń obszarów, obiektów i urządzeń objętych obowiązkową ochroną z uwagi na interes i bezpieczeństwo państwa, w tym zgłosiło stosowne propozycje zmiany przepisów m.in. do ustawy o ochronie osób i mienia . Z poważaniem z up. Wiesław Leśniakiewicz Podsekretarz Stanu Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji [1] Dz. U. z 2024 r. poz. 609, z późn. zm. [2] Dz. U. z 2024 r. poz. 757 [3] Dz. U. z 2023 r. poz. 122, z późn. zm. [4] Dz. U. z 2024 r. poz. 632 [5] Dz. U. z 2021 r. poz. 1995 [6] Dz. U. z 2024 r. poz. 485 [7] Dz. U. z 2024 r. poz. 92, z późn. zm. [8] Dz. U. z 2022 r. poz. 2065 [9] Numer w wykazie Rządowego Centrum Legislacji UC47 [ https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12386961 ] [10] Dz. Urz. UE L Nr 347, str. 924 [11] Dz. Urz. UE L Nr 333, str. 164