Interpelacja w sprawie danych niezbędnych do oszacowania kosztów propozycji zmian w składce zdrowotnej realizujących wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie kwoty wolnej od podatku

Interpelacja w sprawie danych niezbędnych do oszacowania kosztów propozycji zmian w składce zdrowotnej realizujących wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie kwoty wolnej od podatku Interpelacja nr 4535 do ministra finansów w sprawie danych niezbędnych do oszacowania kosztów propozycji zmian w składce zdrowotnej realizujących wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie kwoty wolnej od podatku Zgłaszający: Paulina Matysiak Data wpływu: 30-08-2024 Szanowny Panie Ministrze, obecnie trwa debata na temat zmian w składce zdrowotnej. Przedstawiane są różne propozycje - zarówno rządowe jak i poselskie. Dotychczas jednak nie poświęcono w ramach tych inicjatyw należytej uwagi kwestii konstytucyjności objęcia daniną publiczną mającą znamiona para-podatku - jaką jest składka zdrowotna - dochodów na poziomie niższym niż minimum egzystencji. W wyroku z dnia 28 października 2015 r. (sygn. akt K 21/14) Trybunał Konstytucyjny stwierdził: “Istotą kwoty zmniejszającej podatek jest korygowanie podstawy wymiaru podatku w taki sposób, by w dyspozycji każdego podatnika pozostawić określoną kwotę dochodu, która nie powinna być opodatkowana. Z tego względu określenie kwoty zmniejszającej podatek nie może być oderwane od normatywnych podstaw pozwalających określić minimum egzystencji, które wynika z godności człowieka, a także ma swoje podstawy w prawie do zabezpieczenia społecznego”. Konkluzja ta pozostaje, w mojej ocenie, aktualna w odniesieniu do składki zdrowotnej, która - wbrew nazwie - nie ma charakteru składkowego. Nie tylko jej wysokość nie ma przełożenia na otrzymywane świadczenia zdrowotne, ale istnieje również szereg tytułów uprawniających do uzyskania ubezpieczenia zdrowotnego mimo, że nie ponosi się kosztu składki. Składka ta jest zatem swoim charakterem bardzo zbliżona do podatku dochodowego i również w stosunku do niej powinna mieć zastosowanie “kwota wolna” (kwota zmniejszająca składkę). Jednocześnie jednak, w trosce o finanse publiczne oraz sprawiedliwe rozłożenie ciężarów fiskalnych, obciążenie składką powinno ulec zwiększeniu dla grup uprzywilejowanych, osiągających najwyższe dochody. W związku z powyższym zamierzam wyjść z inicjatywą, której założenia będą następujące: Wprowadzenie “kwoty wolnej” od składki zdrowotnej na poziomie takim samym jak kwota wolna w podatku dochodowym od osób fizycznych (30 tys. zł rocznie) - dla podatników rozliczających się według zasad ogólnych (skala podatkowa): zarówno prowadzących jak i nieprowadzących działalności gospodarczej. Usunięcie minimalnych kwot składki zdrowotnej dla przedsiębiorców (brak obowiązku zapłaty składki, gdy przedsiębiorca ponosi stratę). Zastąpienie obniżonej stawki składki zdrowotnej (4,9%) dla podatników prowadzących działalność gospodarczą opodatkowanych według stawki liniowej, stawką podstawową wynoszącą 9%. Zastąpienie obecnego sposobu określenia podstawy wymiaru składki zdrowotnej podatników rozliczających się poprzez ryczałt od przychodów ewidencjonowanych lub kartę podatkową następującym wzorem: podstawa wymiaru = zapłacony podatek / 19% Przykładowo, podatnik rozliczający się ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych wg stawki 17%, który uzyskuje przychody 25 000 zł miesięcznie i odprowadza z tego tytułu podatek w wysokości 4 250 zł, będzie miał ustaloną podstawę wymiaru składki zdrowotnej wynoszącą 22 368 zł (4 250 zł / 19%). W konsekwencji zapłaci składkę zdrowotną w kwocie 2 014 zł (22 368 * 9%). Wprowadzenie składki zdrowotnej od zysków kapitałowych (odsetki, dywidendy, zyski ze sprzedaży papierów wartościowych), gdzie podstawą wymiaru byłaby wysokość zysku kapitałowego, oraz od dochodów opodatkowanych ryczałtem od najmu prywatnego, gdzie podstawa wymiaru określana byłaby wzorem: podstawa wymiaru = zapłacony podatek / 19%. W tym kontekście pragnę zwrócić uwagę Pana Ministra, że dla inicjatyw poselskich wyzwaniem pozostaje właściwe oszacowanie skutków finansowych. Przykładem może być projekt zmian w składce zdrowotnej zgłoszony przez grupę posłów z Klubu Parlamentarnego Polska 2050 - Trzecia Droga, gdzie szacunki inicjatorów wskazywały na koszt 15 mld zł, podczas gdy Ministerstwo Finansów oszacowało je ostatecznie na 68,7 mld zł. Ministerstwo Finansów znajduje się w posiadaniu indywidualnych danych podatników połączonych z danymi z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, co pozwala na dokonywanie dokładnych szacunków, uwzględniających również aspekty dystrybucyjne proponowanych rozwiązań. Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1339), proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania dotyczące danych niezbędnych do oszacowania kosztów propozycji, którą zamierzam zgłosić: Ile szacunkowo wyniósłby koszt wprowadzenia “kwota wolnej” od składki zdrowotnej na poziomie 30 tys. zł dla podatników rozliczających się według skali podatkowej (założenie nr 1)? Proszę o przekazanie informacji: dla jakiego roku został wyliczony szacunek, ile wyniosłyby wpływy ze składki zdrowotnej, gdyby propozycji nie wprowadzono, a ile gdyby ją wprowadzono, jak wygląda rozkład korzyści z tego tytułu dla osób fizycznych według grup decylowych dochodu brutto oraz grup percentylowych dochodu brutto w dziesiątej grupie decylowej z podziałem na osoby prowadzące i nieprowadzące działalności gospodarczej (ujęcie zbliżone do tego jak na rysunkach 15 i 16 opracowania No 7-2022, P. Chrostek, J. Klejdysz, M. Skawiński: Wybrane aspekty systemu podatkowo-składkowego na podstawie danych administracyjnych 2018 https://www.gov.pl/web/finanse/no-72022-p-chrostek-j-klejdysz-m-skawinski-wybrane-aspekty-systemu-podatkowo-skladkowego-na-podstawie-danych-administracyjnych-2018 )? Ile szacunkowo wyniósłby koszt usunięcie minimalnych kwot składki zdrowotnej dla przedsiębiorców (założenie nr 2)? Proszę o przekazanie informacji: dla jakiego roku został wyliczony szacunek, ile wyniosłyby wpływy ze składki zdrowotnej, gdyby propozycji nie wprowadzono, a ile gdyby ją wprowadzono, jak wygląda rozkład korzyści z tego tytułu dla osób fizycznych według grup decylowych dochodu brutto oraz grup percentylowych dochodu brutto w dziesiątej grupie decylowej (ujęcie zbliżone do tego jak na rysunkach 15 i 16 opracowania No 7-2022, P. Chrostek, J. Klejdysz, M. Skawiński: Wybrane aspekty systemu podatkowo-składkowego na podstawie danych administracyjnych 2018 https://www.gov.pl/web/finanse/no-72022-p-chrostek-j-klejdysz-m-skawinski-wybrane-aspekty-systemu-podatkowo-skladkowego-na-podstawie-danych-administracyjnych-2018 )? Ile szacunkowo wyniosłyby dodatkowe wpływy z tytułu zastąpienia obniżonej stawki składki zdrowotnej (4,9%) dla podatników prowadzących działalność gospodarczą opodatkowanych według stawki liniowej, stawką wynoszącą 9% (założenie nr 3)? Proszę o przekazanie informacji: dla jakiego roku został wyliczony szacunek, ile wyniosłyby wpływy ze składki zdrowotnej, gdyby propozycji nie wprowadzono, a ile gdyby ją wprowadzono, jak wygląda rozkład dodatkowych obciążeń z tego tytułu dla osób fizycznych według grup decylowych dochodu brutto oraz grup percentylowych dochodu brutto w dziesiątej grupie decylowej (ujęcie zbliżone do tego jak na rysunkach 15 i 16 opracowania No 7-2022, P. Chrostek, J. Klejdysz, M. Skawiński: Wybrane aspekty systemu podatkowo-składkowego na podstawie danych administracyjnych 2018 https://www.gov.pl/web/finanse/no-72022-p-chrostek-j-klejdysz-m-skawinski-wybrane-aspekty-systemu-podatkowo-skladkowego-na-podstawie-danych-administracyjnych-2018 )? Ile szacunkowo wyniosłyby dodatkowe wpływy z tytułu zastąpienie obecnego sposobu określenia podstawy wymiaru składki zdrowotnej podatników rozliczających się poprzez ryczałt od przychodów ewidencjonowanych lub kartę podatkową wzorem wskazanym w treści interpelacji (założenie nr 4)? Proszę o przekazanie informacji: dla jakiego roku został wyliczony szacunek, ile wyniosłyby wpływy ze składki zdrowotnej, gdyby propozycji nie wprowadzono, a ile gdyby ją wprowadzono, jak wygląda rozkład dodatkowych obciążeń z tego tytułu dla osób fizycznych według grup decylowych dochodu brutto oraz grup percentylowych dochodu brutto w dziesiątej grupie decylowej (ujęcie zbliżone do tego jak na rysunkach 15 i 16 opracowania No 7-2022, P. Chrostek, J. Klejdysz, M. Skawiński: Wybrane aspekty systemu podatkowo-składkowego na podstawie danych administracyjnych 2018 https://www.gov.pl/web/finanse/no-72022-p-chrostek-j-klejdysz-m-skawinski-wybrane-aspekty-systemu-podatkowo-skladkowego-na-podstawie-danych-administracyjnych-2018 ) [o ile nie ma możliwości bardziej precyzyjnych szacunków, to przyjmując uproszczone założenia (np. przyjmując za dochód brutto podstawę wymiaru wyliczoną wg założenia nr 4)]? Ile szacunkowo wyniosłyby dodatkowe wpływy z tytułu wprowadzenie składki zdrowotnej od zysków kapitałowych (odsetki, dywidendy, zyski ze sprzedaży papierów wartościowych), gdzie podstawą wymiaru byłaby wysokość zysku kapitałowego, oraz od dochodów opodatkowanych ryczałtem od najmu prywatnego, gdzie podstawa wymiaru określana byłaby wzorem wskazanym w treści interpelacji (założenie nr 5)? Proszę o przekazanie informacji: dla jakiego roku został wyliczony szacunek, ile wyniosłyby wpływy ze składki zdrowotnej, gdyby propozycji nie wprowadzono, a ile gdyby ją wprowadzono, jak wygląda rozkład dodatkowych obciążeń z tego tytułu dla osób fizycznych według grup decylowych dochodu brutto oraz grup percentylowych dochodu brutto w dziesiątej grupie decylowej (ujęcie zbliżone do tego jak na rysunkach 15 i 16 opracowania No 7-2022, P. Chrostek, J. Klejdysz, M. Skawiński: Wybrane aspekty systemu podatkowo-składkowego na podstawie danych administracyjnych 2018 https://www.gov.pl/web/finanse/no-72022-p-chrostek-j-klejdysz-m-skawinski-wybrane-aspekty-systemu-podatkowo-skladkowego-na-podstawie-danych-administracyjnych-2018 ) [o ile nie ma możliwości bardziej precyzyjnych szacunków, to przyjmując uproszczone założenia (np. przyjmując za dochód brutto podstawę wymiaru wyliczoną wg założenia nr 5)]? Z wyrazami szacunku Paulina Matysiak Posłanka na Sejm RP