Interpelacja w sprawie waloryzacji płac w szkolnictwie wyższym i stypendiów doktoranckich

Interpelacja w sprawie waloryzacji płac w szkolnictwie wyższym i stypendiów doktoranckich Interpelacja nr 4528 do ministra finansów, ministra nauki w sprawie waloryzacji płac w szkolnictwie wyższym i stypendiów doktoranckich Zgłaszający: Paweł Jabłoński Data wpływu: 29-08-2024 Szanowni Panowie Ministrowie, w związku z rosnącą w ostatnich miesiącach inflacją, a także wzrostem cen energii, ciepła, wody, wywozu śmieci coraz więcej grup społecznych sygnalizuje potrzebę podwyższenia wynagrodzeń. Kwestia ta jest szczególnie istotna dla ludzi nauki – kształcących nasze przyszłe pokolenia, a więc pracowników wyższych uczelni, w tym także doktorantów. Równocześnie niezbędne jest dalsze wsparcie uczelni wyższych – zarówno w zakresie ich kosztów bieżących (obejmujących z jednej strony wynagrodzenia i stypendia, z drugiej – opłaty za prąd, ciepło, wodę, wywóz śmieci itp. media), jak i nakładów inwestycyjnych, pozwalających im rozwijać się i nadrabiać dystans do uczelni w innych państwach. Niestety decyzje podjęte w ostatnich miesiącach – w tym w szczególności wycofanie się z decyzji poprzedniego rządu o wsparciu uczelni kwotą ponad 1,3 mld zł – napawają środowisko akademickie rosnącym niepokojem. Mając to na uwadze, uprzejmie proszę o wskazanie: 1. Czy planowane jest podniesienie od 1 stycznia 2025 płac w szkolnictwie wyższym oraz wysokości stypendiów doktoranckich, np. przez odpowiedni wzrost wskaźnika minimalnego wynagrodzenia zasadniczego profesora? Jeśli tak, to o ile i kiedy zostaną podjęte prace nad zmianą rozporządzenia w tej sprawie? Jeśli nie – dlaczego? 2. Czy planowany jest wzrost subwencji i dotacji dla uczelni wyższych w wysokości pozwalającej na pokrycie podwyżek stypendiów doktoranckich i płac oraz rosnących kosztów związanych ze wzrostem opłat za prąd, ogrzewanie, wodę, wywóz śmieci itp.? Jeśli tak – w jakiej wysokości planowany jest ten wzrost? 3. Czy planowane jest przekazanie uczelniom dodatkowego wsparcia na inwestycje, podobnie jak działo się to w latach ubiegłych? Jeżeli tak – w jakiej wysokości? Jeżeli nie – dlaczego? Z wyrazami szacunku Paweł Jabłoński

Odpowiedź na interpelację w sprawie waloryzacji płac w szkolnictwie wyższym i stypendiów doktoranckich Odpowiedź na interpelację nr 4528 w sprawie waloryzacji płac w szkolnictwie wyższym i stypendiów doktoranckich Odpowiadający: minister nauki Dariusz Wieczorek Warszawa, 23-09-2024 Szanowny Panie Pośle, na wstępie pragnę zapewnić, iż kwestia wynagrodzeń oraz świadczeń w całym systemie szkolnictwa wyższego i nauki jest dla Ministra Nauki niezwykle istotna. Przykładem tego są dotychczasowe działania resortu, które skutkowały wyasygnowaniem z budżetu państwa w 2024 r. dodatkowych środków finansowych na regulację wynagrodzeń w systemie szkolnictwa wyższego i nauki. W szczególności na podstawie art. 368 ust. 9 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2023 r. poz. 742, z późn. zm.) został dokonany podział środków finansowych w kwocie 3.754.694,1 tys. zł, które przyznano w formie zwiększeń wysokości subwencji ze środków finansowych na utrzymanie i rozwój potencjału dydaktycznego oraz badawczego uczelni z przeznaczeniem na podwyższenie wynagrodzeń brutto pracowników uczelni średnio o: 30% w odniesieniu do funduszu płac w grupie nauczycieli akademickich, 20% w odniesieniu do funduszu płac w grupie pracowników niebędących nauczycielami akademickimi – w odniesieniu do wykonania wynagrodzeń w tych uczelniach w 2022 r. Ponadto, na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Nauki z dnia 15 lutego 2024 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie wysokości minimalnego miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego dla profesora w uczelni publicznej (Dz. U. z 2024 r. poz. 235), wynagrodzenie to zostało podniesione o 30%, co istotnie przełożyło się także na zwiększenie wynagrodzeń nauczycieli akademickich i pracowników naukowych, a także szeregu innych świadczeń w całym systemie szkolnictwa wyższego i nauki, w tym stypendiów doktoranckich. Obecnie jednak, ze względu na sytuację finansów publicznych i wszczęcie przez Radę Unii Europejskiej wobec Polski procedury nadmiernego deficytu, co prowadzi do konieczności wdrożenia rozwiązań zmierzających do naprawy finansów publicznych poprzez redukcję wydatków i dostosowanie ich do możliwości budżetu państwa, nie ma możliwości ponownej zmiany stawki minimalnego wynagrodzenia zasadniczego profesora w uczelni publicznej, określonego ww. rozporządzeniem. W przyjętym przez Radę Ministrów w dniu 28 sierpnia 2024 r. projekcie ustawy budżetowej na rok 2025, wydatki zaplanowane w części 28 – Szkolnictwo wyższe i nauka (z wyłączeniem budżetu środków europejskich) wynoszą 32 913 692 tys. zł, co stanowi realny wzrost nakładów na ten cel w porównaniu do 2024 r. o 1 563 745 tys. zł, tj. o 5%. W projekcie uwzględniony został wzrost nakładów pozwalający na zwiększenie wynagrodzeń pracowników uczelni publicznych oraz instytutów naukowych Polskiej Akademii Nauk średnio o 5%, celem utrzymania siły nabywczej wynagrodzeń. Należy zaznaczyć, że w obszarze szkolnictwa wyższego przepisy regulują jedynie minimalną wysokość wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli akademickich w uczelniach publicznych, natomiast faktyczną wysokość wynagrodzeń w uczelniach kształtują samodzielnie władze uczelni, indywidualnie w odniesieniu do każdego pracownika i z uwzględnieniem posiadanych zasobów finansowych. Odnosząc się natomiast do pytania o możliwość przekazania uczelniom dodatkowego wsparcia na inwestycje, podobnego do udzielonego w latach poprzednich należy wskazać, że w latach 2022-2023 uczelnie publiczne jako państwowe osoby prawne mogły otrzymać, na polecenie Prezesa Rady Ministrów wydane Ministrowi Finansów, skarbowe papiery wartościowe na zwiększenie funduszu zasadniczego - odpowiednio na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy budżetowej na rok 2022 z dnia 17 grudnia 2021 r. (Dz. U. z 2022 r. poz. 270) oraz art. 8 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy budżetowej na rok 2023 z dnia 15 grudnia 2022 r. (Dz. U. z 2023 r. poz. 256, z późn. zm.). Wnioski uczelni o przyznanie ww. instrumentów finansowych w tym trybie, w tym uczelni nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki, wpływały do Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, a następnie były przekazywane do zaopiniowania przez ministra nadzorującego. Podobne rozwiązanie zostało przyjęte w bieżącym roku. Możliwość przyznania skarbowych papierów wartościowych na zwiększenie funduszu zasadniczego została przewidziana w art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 16 stycznia 2024 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2024 (Dz. U. z 2024 r. poz. 123). Należy jednak wyraźnie wskazać, że w tym zakresie Minister Nauki nie jest organem decyzyjnym, a przyznawanie obligacji na ww. podstawie prawnej pozostaje w gestii Prezesa Rady Ministrów. Jednocześnie, w 2023 r. skarbowe papiery wartościowe mogły zostać przekazane uczelniom publicznym lub uczelniom uprawnionym do finansowania na zasadach określonych dla uczelni publicznych oraz Centrum Łukasiewicz, działającemu na podstawie ustawy z dnia 21 lutego 2019 r. o Sieci Badawczej Łukasiewicz (Dz. U. z 2020 r. poz. 2098 oraz z 2023 r. poz. 1672). Wsparcie w tej formie odbywało się na mocy art. 23 ust. 3 w zw. z ust. 5 ustawy z dnia 1 grudnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023 (Dz. U. z 2022 r. poz. 2666, z późn. zm.). W bieżącym roku analogiczna możliwość przekazania przez Ministra Finansów - na wniosek Ministra Nauki - uczelni publicznej lub uczelni uprawnionej do finansowania na zasadach określonych dla uczelni publicznej skarbowych papierów wartościowych na działania związane z utrzymaniem i rozwojem potencjału dydaktycznego lub badawczego, wynika z art. 8 ust. 3 w zw. z ust. 5 ustawy z dnia 16 stycznia 2024 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2024. Należy jednak wskazać, że na początku 2024 roku Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego dokonało weryfikacji sposobu przyznawania uczelniom różnych form fakultatywnego wsparcia finansowego w latach 2020-2023. W wyniku przeprowadzonej analizy stwierdzono ogromną uznaniowość oraz preferowanie niektórych ośrodków akademickich. Można w tym miejscu wskazać przykład Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II, Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie czy Szkoły Głównej Mikołaja Kopernika, które w ww. okresie otrzymały kwoty stanowiące wielokrotność rocznej subwencji na utrzymanie i rozwój potencjału dydaktycznego oraz potencjału badawczego, będącej głównym strumieniem finansowania uczelni publicznych w Polsce, podczas gdy inne uczelnie nie były beneficjentami jakiegokolwiek wsparcia poza tym, które obligatoryjnie wynika z przepisów ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. W przypadku ww. uczelni relacja zwiększeń subwencji (przyznawanych na wniosek podmiotu) oraz obligacji przyznanych w latach 2020-2023 do rocznej subwencji bazowej danej uczelni z 2023 r. wyniosła odpowiednio: 186,3%; 204,6%; 1470,6%. Należy jednocześnie wspomnieć o grupie 10 uczelni, które w latach 2020- 2023 nie otrzymały żadnego dodatkowego wsparcia finansowego. W bieżącym roku Minister Nauki podjął decyzję o alokacji dodatkowych środków w wysokości 150 mln zł na inwestycje w obszarze infrastruktury socjalno–bytowej dla studentów, przyznawanych w formie dotacji celowych. Taki sposób wspierania uczelni w realizacji inwestycji stanowi odpowiedź na rzeczywiste potrzeby, jest zatem bardziej sprawiedliwy i transparentny, ponadto zapewnia większą kontrolę wydatkowania środków publicznych, a także ocenę produktów i rezultatów danego przedsięwzięcia. Z wyrazami szacunku Dariusz Wieczorek Minister Nauki