Interpelacja w sprawie podwyżek stypendiów doktoranckich i płac w szkolnictwie wyższym w 2025 roku oraz wypracowania mechanizmu automatycznej rewaloryzacji wynagrodzeń w latach kolejnych

Interpelacja w sprawie podwyżek stypendiów doktoranckich i płac w szkolnictwie wyższym w 2025 roku oraz wypracowania mechanizmu automatycznej rewaloryzacji wynagrodzeń w latach kolejnych Interpelacja nr 4526 do ministra nauki w sprawie podwyżek stypendiów doktoranckich i płac w szkolnictwie wyższym w 2025 roku oraz wypracowania mechanizmu automatycznej rewaloryzacji wynagrodzeń w latach kolejnych Zgłaszający: Urszula Pasławska Data wpływu: 29-08-2024 Szanowny Panie Ministrze, na mocy art. 14 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora oraz art. 192 regulaminu Sejmu zwracam się z interpelacją poselską dotyczącą podjęcia działań prowadzących do podwyżek stypendiów doktoranckich i płac w szkolnictwie wyższym w 2025 roku oraz wypracowania mechanizmu automatycznej rewaloryzacji wynagrodzeń w latach kolejnych. Niedawno przedstawiony został wstępny projekt budżetu państwa na 2025 rok, z którego wynika, że prawdopodobnie nie będzie waloryzacji stypendiów doktoranckich oraz płac w szkolnictwie wyższym. To niepokojący sygnał, szczególnie w kontekście wzrastających kosztów życia oraz przewidywanej inflacji. Doktoranci, którzy zwrócili się do mnie z prośbą o interwencję podnoszą, że ten stan rzeczy szybko przełoży się na odpływ najlepszych ludzi ze szkolnictwa wyższego, czyli de facto na obniżenie jakości kształcenia. Ich zdaniem najbardziej sprawiedliwym i perspektywicznym rozwiązaniem będzie wprowadzenie postulowanego już w 2021 roku mechanizmu automatycznej waloryzacji wynagrodzeń, analogicznego jaki funkcjonuje m.in. w emeryturach. Zwracam się zatem o podjęcie działań w celu zabezpieczenia środków na podwyżki stypendiów doktoranckich i pensji w szkolnictwie wyższym oraz wypracowania mechanizmu corocznej waloryzacji płac w tym sektorze. Niniejszym proszę także o odpowiedź na następujące pytania: Czy MNiSW planuje podwyżki stypendiów doktoranckich i płac w szkolnictwie wyższym w 2025 roku? Jaka jest planowana skala tych podwyżek? Czy w budżecie państwa na 2025 rok uwzględniony będzie wzrost subwencji dla uczelni wyższych umożliwiający sfinansowanie podwyżek? Czy MNiSW opracuje mechanizm corocznej waloryzacji stypendiów doktoranckich i płac w szkolnictwie wyższym? Z wyrazami szacunku

Odpowiedź na interpelację w sprawie podwyżek stypendiów doktoranckich i płac w szkolnictwie wyższym w 2025 roku oraz wypracowania mechanizmu automatycznej rewaloryzacji wynagrodzeń w latach kolejnych Odpowiedź na interpelację nr 4526 w sprawie podwyżek stypendiów doktoranckich i płac w szkolnictwie wyższym w 2025 roku oraz wypracowania mechanizmu automatycznej rewaloryzacji wynagrodzeń w latach kolejnych Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego Maciej Gdula Warszawa, 19-09-2024 Szanowny Panie Marszałku, odpowiadając na interpelację, pozwolę sobie poinformować, że rozporządzenie Ministra Nauki z dnia 15 lutego 2024 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wysokości minimalnego miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego dla profesora w uczelni publicznej (Dz. U. poz. 235), podniosło wysokość wynagrodzenia profesora do kwoty 9370 zł, zwiększając je o 2160 zł, co stanowi wzrost tego wynagrodzenia o 30%. Wraz ze wzrostem minimalnego wynagrodzenia profesora wzrastają wynagrodzenia i świadczenia w całym systemie szkolnictwa wyższego i nauki, których wysokość jest relacjonowana do wysokości wynagrodzenia profesora. Tym samym, wraz ze wzrostem wynagrodzenia profesora, wzrasta kwota miesięcznego stypendium doktoranckiego, przy czym jego wysokość wynosi co najmniej: 1) 37% wynagrodzenia profesora – do miesiąca, w którym została przeprowadzona ocena śródokresowa; 2) 57% wynagrodzenia profesora – po miesiącu, w którym została przeprowadzona ocena śródokresowa. W tym miejscu podkreślę, że wysokość stypendium doktoranckiego określona w ustawie z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2023 r. poz. 742, z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą”, ma charakter minimalny. Podmiot prowadzący szkołę doktorską może ustalić stawki stypendium na poziomie wyższym. Zwrócę ponadto uwagę, że 1 października 2023 r. weszły w życie przepisy znoszące zakaz zatrudnienia doktoranta jako nauczyciela akademickiego lub pracownika naukowego. Zmiana została wprowadzona ustawą z dnia 28 lipca 2023 r. o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1672, z późn. zm.) – w kontekście możliwości dodatkowego zabezpieczenia sytuacji materialnej doktorantów. W pełni dostrzegając istotność kwestii wynagrodzeń w systemie nauki i szkolnictwa wyższego oraz potrzebę systematycznego ich zwiększania, należy wskazać, że determinantem rozpoczęcia prac nad kolejną zmianą ww. rozporządzenia, jest zapewnienie finansowania kosztów wzrostu wynagrodzeń z budżetu państwa w 2025 r. i w latach następnych. Informuję, iż aktualnie w resorcie nie toczą się ani nie są planowane prace związane z nowelizacją rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 25 września 2018 r. w sprawie wysokości minimalnego miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego dla profesora w uczelni publicznej (Dz. U. poz. 1838, z późn. zm.). Minister Nauki jako dysponent środków finansowych w ramach budżetu państwa ma obowiązek wydatkowania środków w granicach kwot określonych w planie finansowym zgodnie z planowanym przeznaczeniem. Regulacja płac w szkolnictwie wyższym uzależniona jest przede wszystkim od zapewnienia odpowiedniego finansowania tego przedsięwzięcia, uwarunkowanego możliwościami finansowymi budżetu państwa. Procedura budżetowa jest wieloetapowa i dopiero końcowy etap stanowi obligatoryjną wytyczną do realizacji wydatków budżetu państwa. Uprzejmie informuję, że w przyjętym przez Radę Ministrów w dniu 28 sierpnia 2024 r. projekcie ustawy budżetowej na rok 2025, wydatki zaplanowane w części 28 – Szkolnictwo wyższe i nauka (z wyłączeniem budżetu środków europejskich) wynoszą 32 913 692 tys. zł, co stanowi realny wzrost nakładów na ten cel w porównaniu do 2024 r. o 1 563 745 tys. zł, tj. o 5%. Projekt ww. ustawy przewiduje wzrost nakładów pozwalający na zwiększenie wynagrodzeń pracowników uczelni publicznych oraz instytutów naukowych Polskiej Akademii Nauk średnio o 5%, celem utrzymania siły nabywczej wynagrodzeń. Należy zaznaczyć, że w obszarze szkolnictwa wyższego przepisy regulują jedynie minimalną wysokość wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli akademickich w uczelniach publicznych. Faktyczną wysokość wynagrodzeń pracowników uczelni kształtują samodzielnie władze uczelni w ramach posiadanej w tym zakresie autonomii, indywidualnie w odniesieniu do każdego pracownika i z uwzględnieniem posiadanych zasobów finansowych. Ustawowa autonomia uczelni obejmuje również politykę kadrowo-płacową, co oznacza możliwość samodzielnego kształtowania siatki płac na poszczególnych stanowiskach z uwzględnieniem wartości minimalnych określonych w ww. przepisach. Z powyższego wynika, że w ramach posiadanych zasobów, uczelnie mogą ustalać wartości wynagrodzeń swoich pracowników na poziomie wyższym i dokonywać wewnętrznych regulacji, w tym podwyżek grupowych i indywidualnych. Wyjaśniam, iż obecnie nie jest planowane wprowadzenie mechanizmu automatycznej waloryzacji minimalnego wynagrodzenia profesora w uczelni publicznej w relacji do minimalnego wynagrodzenia za pracę. Takie rozwiązanie skutkowałoby automatyzmem w podwyższaniu wydatków budżetu państwa, co – ze względu na skalę kosztów wynagrodzeń – budzi wątpliwości zarówno w kontekście planowania, jak i efektywnego wydatkowania środków publicznych. Tego typu regulacje stanowiłyby wydatek sztywny nie tylko po stronie budżetu państwa, ale również budżetów podmiotów systemu szkolnictwa wyższego i nauki. Tymczasem, środki pochodzące z budżetu państwa stanowią główny, ale nie jedyny strumień finansowania uczelni publicznych, a w ramach pozostałych strumieni zasady finansowania mogą utrudniać lub uniemożliwiać zastosowanie tego typu mechanizmów. Z kolei wysokość środków na finansowanie uczelni publicznych z budżetu państwa, ustalana na poziomie ustawy budżetowej, musi uwzględniać również aktualną sytuację społeczno-gospodarczą w kraju. Warto jednak wskazać, że w ramach przygotowywanej przez resort nowelizacji ustawy planowane jest wprowadzenie zmian w kierunku poprawy warunków pracy, w tym wynagrodzeń pracowników uczelni. Z wyrazami szacunku, Z upoważnienia Ministra Nauki Maciej Gdula Podsekretarz Stanu