Interpelacja w sprawie środków na inwestycje dla Państwowej Akademii Nauk Stosowanych w Chełmie
Interpelacja nr 4469
do ministra nauki
w sprawie środków na inwestycje dla Państwowej Akademii Nauk Stosowanych w Chełmie
Zgłaszający: Anna Dąbrowska-Banaszek
Data wpływu: 26-08-2024
Panie Ministrze!
W Chełmie powstaje Instytut Nauk Medycznych budowany przez Państwową Akademię Nauk Stosowanych (PANS) w Chełmie. To ważna inwestycja, która pozwoli na rozszerzenie dotychczasowego kształcenia przez PANS.
Zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:
1. Czy Państwowa Akademia Nauk Stosowanych w Chełmie otrzymała w ubiegłym roku decyzję o przyznaniu dodatkowych środków na realizację budowy planowanej inwestycji? Jeśli tak, to jakie dodatkowe środki zostały przyznane?
2. Jeśli tak, to czy przyznane środki zostały wypłacone, czy będą wypłacone? Czy też została podjęta decyzja o wycofaniu się z przyznanej wyżej wymienionej dotacji - jeśli tak, to czym była motywowana?
3. Na jakie wsparcie może liczyć PANS w Chełmie w przyszłości? Czy jest planowane systemowe wsparcie podobnych uczelni (PANS) w całej Polsce?
Z wyrazami szacunku
Odpowiedź Sekretarz stanu Marek Gzik
18.09.2024
Odpowiedź na interpelację w sprawie środków na inwestycje dla Państwowej Akademii Nauk Stosowanych w Chełmie
Odpowiedź na interpelację nr 4469
w sprawie środków na inwestycje dla Państwowej Akademii Nauk Stosowanych w Chełmie
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego Marek Gzik
Warszawa, 18-09-2024
Szanowna Pani Poseł,
poniżej przekazuję informacje na temat środków przeznaczonych na realizację inwestycji – budowę Instytutu Nauk Medycznych, przyznanych Państwowej Akademii Nauk Stosowanych w Chełmie.
W 2022 roku uczelnie publiczne jako państwowe osoby prawne mogły otrzymać, na polecenie prezesa Rady Ministrów wydane ministrowi finansów, skarbowe papiery wartościowe na zwiększenie funduszu zasadniczego na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy budżetowej na rok 2022 z dnia 17 grudnia 2021 r. (Dz. U. 2022 poz. 270). Wnioski uczelni, w tym uczelni nadzorowanych przez ministra właściwego ds. szkolnictwa wyższego i nauki, o przyznanie ww. instrumentów finansowych w tym trybie wpływały do Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, następnie były przekazywane do zaopiniowania przez ministra nadzorującego. Państwowa Akademia Nauk Stosowanych w Chełmie złożyła dwa wnioski o przekazanie skarbowych papierów wartościowych na podwyższenie kapitału zasadniczego z przeznaczeniem na kontynuację realizacji inwestycji pn. „Budowa budynku dydaktycznego Instytutu Nauk Medycznych PANS w Chełmie“. W grudniu 2022 r. uczelni przekazane zostały obligacje o łącznej wartości nominalnej 13 mln zł.
Ponadto w 2023 r. skarbowe papiery wartościowe mogły zostać przekazane uczelniom publicznym lub uczelniom uprawnionym do finansowania na zasadach określonych dla uczelni publicznych oraz Centrum Łukasiewicz, działającemu na podstawie ustawy z dnia 21 lutego 2019 r. o Sieci Badawczej Łukasiewicz (Dz. U. 2020 poz. 2098 oraz 2023 poz. 1672). Wsparcie w tej formie odbywało się na mocy art. 23 ust. 3 w zw. z ust. 5 ustawy z dnia 1 grudnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023 (Dz. U. 2022 poz. 2666 z późn. zm.). Wskazana w interpelacji uczelnia otrzymała obligacje o wartości nominalnej 8 mln zł, które zgodnie ze złożonym wnioskiem również zamierzała przeznaczyć na kontynuację realizacji inwestycji pn. „Budowa budynku dydaktycznego Instytutu Nauk Medycznych PANS w Chełmie“.
W trzecim kwartale 2023 r. uczelnia złożyła wniosek o przekazanie skarbowych papierów wartościowych, na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy budżetowej na rok 2023 z dnia 15 grudnia 2022 r. (Dz. U. 2023 poz. 256 z późn. zm.), na podwyższenie kapitału zasadniczego uczelni o wartości nominalnej 10 mln zł, obejmujący realizację dwóch inwestycji, w tym inwestycji pn. „Budowa budynku dydaktycznego Instytutu Nauk Medycznych PANS w Chełmie“ . Ze względu jednak na utratę mocy obowiązującej przepisów ustawy budżetowej na rok 2023, a w konsekwencji również podstawy prawnej ewentualnego przyznania ww. instrumentów finansowych, nie było możliwe przekazanie uczelni w roku 2024 wnioskowanych skarbowych papierów wartościowych.
Należy wskazać, że uczelnia ubiegała się także o przyznanie środków przeznaczonych na finansowanie inwestycji w obszarze kształcenia, o których mowa w art. 365 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. 2023 poz. 742 z późn. zm.). Zgodnie z art. 371 ust. 3 ww. ustawy środki na ten cel przyznawane są w formie dotacji celowej.
Uczelnia złożyła wniosek o dofinansowanie inwestycji pn. „ Budowa Laboratoriów Instytutu Nauk Medycznych“ na rok 2023. Zgodnie z założeniami przedstawionymi we wniosku laboratoria miały być wykorzystywane do celów dydaktycznych, prowadzenia prac badawczo-rozwojowych, realizowania współpracy z przemysłem i podmiotami świadczącymi usługi medyczne oraz realizacji badań i analiz medycznych. Inwestycja miała obejmować między innymi wybudowanie laboratoriów, wraz z parkingami, kompleksowe zagospodarowanie działki inwestycyjnej oraz dostawę i montaż sprzętu medycznego. Po rozpatrzeniu wniosku minister na podstawie § 10 ust. 1 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 14 marca 2019 r. w sprawie przyznawania, rozliczania i przekazywania środków finansowych na realizację inwestycji związanych z kształceniem oraz działalnością naukową (Dz. U. 2020 poz. 1956) poinformował wnioskodawcę o odmowie przyznania środków finansowych na realizację inwestycji.
Uczelnia ponownie złożyła wniosek o dofinansowanie inwestycji związanej z kształceniem pn. „ Budowa Laboratoriów Instytutu Nauk Medycznych “ na rok 2024, który również nie uzyskał dofinansowania.
Powodem odmowy przyznania środków na realizację ww. inwestycji była niedostateczna wysokość środków budżetowych pozostających w dyspozycji ministra na ten cel w danym roku budżetowym. Wniosek o sfinansowanie ww. inwestycji złożony przez Państwową Akademię Nauk Stosowanych w Chełmie na 2025 r. nie został jeszcze rozpatrzony.
Odpowiadając na pytanie o wsparcie, jakie może otrzymać Państwowa Akademia Nauk Stosowanych w Chełmie oraz inne publiczne uczelnie zawodowe w przyszłości, należy podkreślić, że podstawowym mechanizmem finansowania przez ministra nauki potrzeb związanych z utrzymaniem i rozwojem potencjału dydaktycznego i badawczego podmiotów szkolnictwa wyższego i nauki jest udzielenie subwencji na podstawie podziału algorytmicznego zgodnie z art. 368 ust. 1 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce z zastosowaniem przepisów wykonawczych rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 9 września 2019 r. w sprawie sposobu podziału środków finansowych na utrzymanie i rozwój potencjału dydaktycznego oraz potencjału badawczego znajdujących się w dyspozycji ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki oraz na zadania związane z utrzymaniem powietrznych statków szkolnych i specjalistycznych ośrodków szkoleniowych kadr powietrznych (Dz. U. 2022 poz. 305 z późn. zm.).
Minister nauki może ponadto przyznać zwiększenia wysokości subwencji w trybie określonym w art. 368 ust. 9 ww. ustawy tj. „z urzędu“. Na ww. podstawie:
- w 2020 r. przyznano zwiększenia uczelniom kształcącym personel medyczny na kierunkach, gdzie minimum 50% efektów kształcenia osiąganych jest w dyscyplinach nauki medyczne nauki o zdrowiu. Zwiększenie wysokości subwencji miało na celu wzmocnienie potencjału uczelni tych uczelni, w tym zapewnienie studentom dodatkowych środków ochrony osobistej, wsparciem w łącznej wysokości 29,3 mln zł objęto 30 publicznych uczelni zawodowych,
- w 2021 r. przyznano tej grupie uczeni zwiększenia wysokości subwencji w celu wsparcia ich w procesie dydaktycznym prowadzącym do dostarczania lokalnemu i regionalnemu rynkowi pracy specjalistów, zwłaszcza w deficytowych obszarach, w ramach zwiększeń rozdysponowano łącznie 25 mln zł,
- w 2022 r. przyznano uczelniom zawodowym zwiększenie wysokości subwencji mające na celu wsparcie w realizacji procesu kształcenia wysokiej klasy specjalistów zgodnie z zapotrzebowaniem obecnego rynku pracy, przy jednoczesnym uwzględnieniu aktualnych trendów i wiedzy w tym zakresie, jak również wzmocnienie konkurencyjności uczelni na rynku usług edukacyjnych, łącznie rozdysponowano kwotę 136 mln zł,
- w 2022 r. przyznano również zwiększenie wysokości subwencji 32 uczelniom, które na dzień dokonania podziału algorytmicznego na rok 2022 znajdowały się w grupie publicznych uczelni zawodowych nadzorowanych przez ministra właściwego ds. szkolnictwa wyższego i nauki – w związku z prowadzeniem kształcenia na kierunkach, w których osiągane są efekty kształcenia w dyscyplinach: nauki o zdrowiu lub nauki medyczne bądź kierunkach wspierających prawidłowy rozwój fizyczny/fizjologiczny człowieka, łącznie rozdysponowano kwotę 30 mln zł.
Należy dodatkowo podkreślić, że publiczne uczelnie zawodowe mogą składać indywidualne wnioski o zwiększenie wysokości subwencji w trybie przewidzianym w art. 368 ust. 8 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce .
Ponadto na podstawie art. 71a ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2021 (Dz. U. poz. 2400 z późn. zm.) w 2021 r. przyznane zostały uczelniom publicznym, uczelniom uprawnionym do finansowania na zasadach określonych dla uczelni publicznych oraz instytutom działającym w ramach Sieci Badawczej Łukasiewicz, oprócz środków, o których mowa w ustawie z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce , środki finansowe w łącznej kwocie 1 mld zł. Środki te, przyznawane w formie subwencji, mogły być przeznaczone wyłącznie na finansowanie nakładów na rzeczowe aktywa trwałe oraz wartości niematerialne i prawne w rozumieniu ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. 2023 poz. 120 z późn. zm.) lub na spłatę kredytów lub pożyczek zaciągniętych na finansowanie takich nakładów. Łącznie rozdysponowano pomiędzy uczelnie środki w wysokości 900 mln zł. Państwowa Akademia Nauk Stosowanych w Chełmie otrzymała subwencję inwestycyjną w wysokości 7,6 mln zł.
Dostrzegając potrzebę przedłużenia oraz uelastycznienia wykorzystania przyznanych środków przyznanych na postawie art. 71a ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2021 , w szczególności uwzględniając sytuację gospodarczą i geopolityczną, wprowadzono do porządku prawnego odpowiednie przepisy umożliwiające wykorzystanie ww. środków w latach 2022-2024 również na działalność bieżącą. Podstawę prawną w tym zakresie stanowiły odpowiednio:
na rok 2022 – z art. 31 ustawy z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2022 poz. 830),
na rok 2023 – art. 5 ustawy z dnia 29 września 2022 r. o zmianie ustawy – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, ustawy o szczególnych instrumentach wsparcia w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 oraz ustawy o zmianie ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2022 poz. 2306 z późn. zm.),
na rok 2024 – art. 17 ustawy z dnia 30 sierpnia 2023 r. o zmianie ustawy – Prawo oświatowe oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2023 poz. 2005 z późn. zm.).
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Nauki
Marek Gzik
Sekretarz Stanu