Interpelacja w sprawie udzielania urlopu dla poratowania zdrowia nauczycielom mającym prawo do wcześniejszej emerytury

Interpelacja w sprawie udzielania urlopu dla poratowania zdrowia nauczycielom mającym prawo do wcześniejszej emerytury Interpelacja nr 4372 do ministra edukacji w sprawie udzielania urlopu dla poratowania zdrowia nauczycielom mającym prawo do wcześniejszej emerytury Zgłaszający: Bartosz Romowicz Data wpływu: 17-08-2024 Pani Minister! Stosownie do treści przepisu art. 73 ust. 2 ustawy Karta Nauczyciela nauczycielowi, któremu do nabycia prawa do emerytury brakuje mniej niż rok, urlop dla poratowania zdrowia nie może być udzielony na okres dłuższy niż do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym nauczyciel nabywa uprawnienia emerytalne. Przyjęta wykładnia tego przepisu wskazuje, że ograniczenie możliwości skorzystania z urlopu dla poratowania zdrowia lub czasu jego trwania nie jest związane z rodzajem emerytury, z jakiej może skorzystać nauczyciel. Może to więc być zarówno emerytura powszechna, jak też emerytura wcześniejsza. Na podstawie przepisu art. 1 pkt 8 ustawy z 28 lipca 2023 r. o zmianie ustawy Karta Nauczyciela oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1672) został dodany art. 88a do ustawy z 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2024 r. poz. 986), w którym zawarte zostały rozwiązania dotyczące przejścia nauczyciela na emeryturę po rozwiązaniu przez niego stosunku pracy po przepracowaniu określonego okresu. Na emeryturę, o której mowa w art. 88a Karty Nauczyciela, mogą przejść, począwszy od dnia: 1) 1 września 2024 r. – nauczyciele urodzeni przed dniem 1 września 1966 r.; 2) 1 września 2025 r. – nauczyciele urodzeni po dniu 31 sierpnia 1966 r. a przed 1 września 1969 r.; 3) 1 września 2026 r. – nauczyciele urodzeni po dniu 31 sierpnia 1969 r. bez względu na wiek. Datą wejścia w życie przepisu art. 88a Karty Nauczyciela jest dzień 1 września 2024 r. i będzie on obejmował w kolejnych latach kolejne grupy nauczycieli. Brak przepisów przejściowych do ustawy z dnia 28 lipca 2023 r. o zmianie ustawy Karta Nauczyciela oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1672) powoduje rozbieżności i wątpliwości interpretacyjne. Nie chcąc odbierać nauczycielom prawa do korzystania z przyznanych im przepisami Karty Nauczyciela świadczeń, a z drugiej strony kierując się troską o prawidłowe gospodarowanie środkami publicznymi i odpowiedzialnością dyrektora szkoły za ich prawidłowe wydatkowanie, uprzejmie proszę o odpowiedź w powyższej sprawie. Na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora oraz art. 191 Regulaminu Sejmu przyjętego uchwałą Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 lipca 1992 r. proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania: 1. Czy dyrektor szkoły lub placówki oświatowej może udzielić urlopu dla poratowania zdrowia nauczycielowi, który złożył wniosek o jego udzielenie w terminie poprzedzającym datę wejścia w życie znowelizowanych przepisów, tj. do dnia 31 sierpnia 2024 r., i który nabędzie z dniem 1 września 2024 r. prawo do emerytury, o której mowa w art. 88a Karty Nauczyciela? Innymi słowy, czy decydujący jest tutaj dzień złożenia wniosku o udzielenie urlopu dla poratowania zdrowia przez nauczyciela? 2. Czy jeżeli dyrektor udzieli urlopu dla poratowania zdrowia nauczycielowi, który od 1 września 2024 r. mógłby potencjalnie przejść na wcześniejszą emeryturę, narusza przepis art. 73 ust. 2 Karty Nauczyciela? Z poważaniem Bartosz Romowicz

Odpowiedź na interpelację w sprawie udzielania urlopu dla poratowania zdrowia nauczycielom mającym prawo do wcześniejszej emerytury Odpowiedź na interpelację nr 4372 w sprawie udzielania urlopu dla poratowania zdrowia nauczycielom mającym prawo do wcześniejszej emerytury Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Henryk Kiepura Warszawa, 30-08-2024 Szanowny Panie Pośle, ustawą z dnia 28 lipca 2023 r. o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela, oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r. poz. 1672) zostały wprowadzone regulacje dotyczące zapewnienia prawa do emerytury na szczególnych zasadach nauczycielom, którzy podjęli pracę na stanowisku nauczyciela przed wprowadzeniem reformy emerytalnej w 1999 r., kiedy to system emerytalny przewidywał dla nauczycieli odrębne zasady przechodzenia na emeryturę, a którym nie przysługuje prawo do przejścia na emeryturę na takich zasadach na podstawie dotychczasowych przepisów . Wprowadzając nowe przepisy zastosowano ponad roczne vacatio legis umożliwiając tym samym wszystkim zainteresowanym, w tym dyrektorom szkół, zapoznanie się z nimi i przygotowanie do zmian, jakie wynikają z ich wejścia w życie. I tak w art. 1 ww. ustawy został dodany art. 88a do ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2024 r. poz. 986), w którym zawarte są rozwiązania dotyczące przejścia nauczyciela na emeryturę, po rozwiązaniu przez niego stosunku pracy, bez względu na wiek. Na emeryturę, o której mowa w art. 88a ust. 1 ustawy – Karta Nauczyciela, na mocy art. 93c mogą przejść, począwszy od dnia: 1 września 2024 r. – nauczyciele urodzeni przed dniem 1 września 1966 r.; 1 września 2025 r. – nauczyciele urodzeni po dniu 31 sierpnia 1966 r. a przed 1 września 1969 r.; 1 września 2026 r. – nauczyciele urodzeni po dniu 31 sierpnia 1969 r. Natomiast kwestie dotyczące urlopu dla poratowania zdrowia nauczycieli, w sposób zupełny regulują przepisy art. 73 ustawy – Karta Nauczyciela. Zgodnie z art. 73 ust. 1 ww. ustawy, dyrektor szkoły udziela urlopu dla poratowania zdrowia nauczycielowi zatrudnionemu w pełnym wymiarze zajęć na czas nieokreślony, po przepracowaniu co najmniej 7 lat w szkole, w wymiarze nie niższym niż 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć, w celu przeprowadzenia zaleconego leczenia: choroby zagrażającej wystąpieniem choroby zawodowej lub choroby, w której powstaniu czynniki środowiska pracy lub sposób wykonywania pracy odgrywają istotną rolę, lub na leczenie uzdrowiskowe lub rehabilitację uzdrowiskową w wymiarze nie przekraczającym jednorazowo roku, z zastrzeżeniem ust. 2. W ust. 2 ustawodawca ogranicza prawo do urlopu nauczycielom, którym do nabycia prawa do emerytury brakuje mniej niż rok. Urlop dla poratowania zdrowia nie może być udzielony na okres dłuższy niż do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym nauczyciel nabywa uprawnienia emerytalne. Ww. przepis art. 73 ust. 2 ustawy – Karta Nauczyciela obowiązuje od 2004 r., został wprowadzony ustawą o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw z dnia 15 lipca 2004 r. (Dz. U. Nr 179, poz. 1845). Od roku 2004 przepis nie uległ zmianie. Należy podkreślić, że w świetle ww. przepisów, ograniczenie możliwości skorzystania z urlopu dla poratowania zdrowia lub czasu jego trwania nie jest związane z rodzajem emerytury, z jakiej może skorzystać nauczyciel. Nie ma zatem znaczenia, czy nauczyciel nabył prawo do wcześniejszej emerytury nauczycielskiej w trybie art. 88 ust. 1 ustawy – Karta Nauczyciela, na zasadach ogólnych po przekroczeniu powszechnego wieku emerytalnego czy też nabędzie prawo na mocy art. 88a ust. 1 ustawy – Karta Nauczyciela. Powyższe stanowisko potwierdził Sąd Najwyższy - Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w wyroku z dnia 26 marca 2007 r. I PK 262/06. Biorąc powyższe pod uwagę należy stwierdzić, że nauczyciel ma prawo, po spełnieniu określonych w art. 73 ustawy – Karta Nauczyciela warunków, do urlopu dla poratowania zdrowia do czasu spełnienia przez niego warunków do przejścia na wcześniejszą emeryturę. Jednocześnie informuję, że stosownie do art. 68 ust. 1 pkt 5 i ust. 5 ustawy – Prawo oświatowe z dnia 14 grudnia 2016 r. (Dz. U. z 2024 r. poz. 737) dyrektor szkoły jest kierownikiem zakładu pracy dla zatrudnionych w szkole lub placówce nauczycieli i pracowników niebędących nauczycielami. Do jego kompetencji należy podejmowanie określonych przepisami prawa decyzji w zakresie spraw pracowniczych. Dysponuje środkami określonymi w planie finansowym szkoły i ponosi odpowiedzialność za ich prawidłowe wykorzystanie, a także może organizować administracyjną, finansową i gospodarczą obsługę szkoły. Tak więc ze względu na charakter sprawowanej funkcji, dyrektor jest decydentem, czyli podmiotem uprawnionym do podejmowania decyzji. Przy czym należy podkreślić, że dyrektor szkoły powinien działać na podstawie i w granicach obowiązującego prawa. Natomiast decyzje dyrektora szkoły weryfikowane są przez sądy pracy, które zgodnie z art. 91c ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2024 r. poz. 986), rozpatrują spory o roszczenia ze stosunku pracy nauczycieli. Z poważaniem Z upoważnienia Ministra Edukacji Henryk Kiepura Sekretarz Stanu