Interpelacja w sprawie aktualnej sytuacji dotyczącej Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe oraz polskiego sektora przemysłu leśno-drzewnego

Interpelacja w sprawie aktualnej sytuacji dotyczącej Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe oraz polskiego sektora przemysłu leśno-drzewnego Interpelacja nr 4277 do ministra klimatu i środowiska w sprawie aktualnej sytuacji dotyczącej Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe oraz polskiego sektora przemysłu leśno-drzewnego Zgłaszający: Jacek Sasin Data wpływu: 06-08-2024 Szanowna Pani Minister, zwracam się do Pani Minister z prośbą o wyjaśnienie aktualnej sytuacji dotyczącej Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe oraz polskiego sektora przemysłu leśno-drzewnego. Otrzymuję bardzo liczne sygnały o zaniepokojeniu od pracowników Lasów Państwowych i przedstawicieli przemysłu leśno-drzewnego. Spośród wielu zastrzeżeń dotyczących europejskich strategii bioróżnorodności i leśnej przedstawiciele nauki leśnej, jak prof. Brzeziecki, podkreślają, że: - poddanie 10% terytorium Polski ochronie ścisłej oznacza (ze względu na strukturę własności) wyłączenie z użytkowania 40% lasów należących do Skarbu Państwa (głównie tych zarządzanych przez PGL LP), - ścisła ochrona może nieść ze sobą również zagrożenia: zanikanie podstawowych gatunków, uproszczenie struktury lasów, utrata różnorodności biologicznej, - w epoce antropocenu model wielofunkcyjnej zrównoważonej gospodarki leśnej jest najlepszym rozwiązaniem zapewniającym ochronę różnorodności biologicznej, - zagrożenia środowiskowe (a więc też klimatyczne) wymagają ogromnych wysiłków na rzecz zachowania podstawowych gatunków (fundamentalnych), które gwarantują różnorodność biologiczną ekosystemów leśnych, - pomoc człowieka jest niezbędna dla utrzymania stabilnej i zrównoważonej struktury demograficznej gatunków drzew oraz dla umożliwienia gatunkom podstawowym odgrywania ich roli w zachowaniu różnorodności świata roślin i zwierząt, - pomoc człowieka jest niezbędna do odbudowy populacji rzadkich gatunków drzew (cis, klon polny, topola czarna itp.), - działanie człowieka ma zasadnicze znaczenie dla zwiększenia zdolności adaptacyjnych lasów do zmian klimatu i jego łagodzenia, - wyzwaniem naszych czasów jest udoskonalanie metod gospodarki leśnej w celu utrzymania wielofunkcyjnej roli lasów, w tym absorpcji CO 2 i składowania dwutlenku węgla, czemu nie sprzyja ochrona ścisła (a nawet jest z nią w sprzeczności). [1] Straty ekonomiczne odnośnie do wpływu wdrożenia strategii na przemysł drzewny w Polsce oznaczają m.in.: - redukcję o ponad 200 tys. osób obecnie zatrudnionych w przemyśle drzewnym (bez uwzględnienia redukcji w otoczeniu, czyli transporcie, przemyśle maszyn itp.), - zmniejszenie udziału osób zatrudnionych w przemyśle drzewnym w stosunku do zatrudnienia w przemyśle ogółem z 12,5% do 6%, - ograniczenie lub likwidację produkcji 90% firm zlokalizowanych na obszarach wiejskich (92% firm zatrudnia mniej niż 10 osób) oraz to, że największy wzrost bezrobocia nastąpi na obszarach wiejskich, które już teraz notują najwyższe wskaźniki bezrobocia, - marginalizację znaczenia polskich przetwórców drewna na arenie międzynarodowej (obecnie branża drzewna daje 6,5% PKB – Kasprzak, 2022), pierwsze miejsce w UE w zakresie produkcji podłóg, płyt i małej architektury, w czołówce europejskiej produkcji opakowań, mebli i papieru). [2] Powyższe uwagi sformułowane przez polskich ekspertów znalazły potwierdzenie w opracowaniu przygotowanym przez niemiecki federalny Instytut im. Johanna Heinricha von Thünena (Dieter M. i in., 2020), który zwraca uwagę na to, że objęcie ochroną ścisłą 10% powierzchni UE wiąże się z realnym ryzykiem wystąpienia szeregu niekorzystnych zjawisk: - lasy mogą utracić możliwości podtrzymywania różnorodności biologicznej; dla wielu gatunków oznaczać to będzie brak możliwości dalszego funkcjonowania ich populacji, - zamiast wiązać dwutlenek węgla zamarłe lasy staną się potężnym emitentem CO 2 – przyczyni się to do dalszego pogłębiania efektu cieplarnianego, - zamarłe lasy utracą możliwości łagodzenia skutków zmian klimatycznych, jakimi są m.in. ograniczenie możliwości retencjonowania wody, łagodzenie dobowej amplitudy temperatur, utrata korzystnego wpływu na jakość powietrza (nawilżanie i filtrowanie) i wody (filtrowanie), Niewątpliwie w wielu miejscach uruchomione zostaną procesy erozyjne. Drewno (produkty z drewna) będzie zastępowane substytutami lub będzie importowane spoza UE. Radykalny spadek pozyskania surowca drzewnego (…) będzie miał niekorzystne skutki przyrodnicze wynikające z konieczności zastąpienia produktów drzewnych odpowiednimi substytutami. Będą to przede wszystkim plastik, cement, żelazo, szkło itp. Produkcja tych tworzyw jest energochłonna i opiera się na nieodnawialnych źródłach energii (kopaliny). Inną możliwością zastąpienia drewna pochodzącego z europejskich lasów jest drewno pochodzące z krajów spoza UE. Bez wątpienia znaczna część tego drewna będzie pochodzić z obszarów, gdzie nie prowadzi się zrównoważonej gospodarki leśnej, a często prowadzi się wręcz rabunkową eksploatację lasów skutkującą kurczeniem się ich powierzchni. Zastępowanie drewna innymi surowcami oraz import drewna spoza Unii skutkował będzie pogorszeniem bilansu CO 2 i dalszym przyspieszeniem zmian klimatycznych. Objęcie lasów ochroną ścisłą w znaczący sposób może spowodować ograniczenie dostępności usług ekosystemowych dla społeczeństwa, w tym swobodnego dostępu do lasów (poruszanie się tylko wyznaczonymi ścieżkami), całkowity zakaz lub znaczne ograniczenie zbiorów runa leśnego, znaczne ograniczenie lub zakaz pozyskania drewna, w tym drewna na opał. W Polsce i w krajach UE ograniczy możliwości korzystania z różnych form rekreacji i odpoczynku (bushcraftu, spacerowania, biegania poza wyznaczonymi szlakami turystycznymi, organizowania biegów na orientację, wykonywania polowania, wędkowania, itp.) – ograniczenie dostępu dla mieszkańców do lasów. Prof. Andrzej Grzywacz stwierdził, cyt.: „Jak się wydaje, ekologiczne dokumenty Unii Europejskiej, zmierzające do »aspirowania do miana pierwszego kontynentu neutralnego dla klimatu do roku 2050«, w pewnej części w sferze zamierzeń dotyczących obszarów leśnych oparte są na tzw. zielonej ideologii , lansowanej przez niektóre grupy »ekologicznego lobby«, oparte na poglądach, mniemaniach, przypuszczeniach, pomysłach w »dobrej wierze«, ale nie na istniejącej wiedzy naukowej. W dokumentach tych nie podano, na jakich zasadach naukowych, metodach, prowadzonych wyliczeniach i symulacjach ustalono, że należy akurat 30% powierzchni krajów Unii Europejskiej objąć ochroną prawną, w tym 10% ochroną ścisłą, głównie obszarów leśnych. Nie przedstawiono w uzasadnieniach do tych propozycji przewidywań, jakie to może przynieść, jeśli chodzi o krótko- i długoterminowe pozytywne i negatywne skutki dla przyrody, lasów, społeczeństwa dla gospodarki, szerzej dla rozwoju cywilizacyjnego. Ekosystemy leśne w zdecydowanej większości na terenach Unii Europejskiej powstały dzięki działalności człowieka, prowadzonej od wieków gospodarce leśnej, są przez właścicieli i zarządców – leśników odnawiane, zagospodarowywane i użytkowane. Lasy pierwotne i naturalne są już tylko niewielkimi fragmentami w całości obszarów leśnych naszego kontynentu. Gdy proponuje się ochronę ścisłą w lasach na terenie państw gęsto zaludnionych, zurbanizowanych, o bogatej i stale rozbudowywanej infrastrukturze przemysłowej i komunikacyjnej, w czasach gdy bardzo dużo i słusznie mówi się o możliwych skutkach zmian globalnych i w związku z tym prawdopodobieństwem znaczących zmian składów gatunkowych drzewostanów i innych elementów ekosystemów, o możliwości wystąpienia w nasilonym stopniu chorób i szkodnikach w lasach, o kolejnych falach emigracji z krajów pozaeuropejskich, różnego typu zagrożeniach i niepokojach społecznych, malejącej przewidywalności przyszłości – to w rzeczywistości ochronie leśnej przyrody proponuje się regres niż postęp. Propozycje te są ryzykowne, niedoprecyzowane, powstałe na podstawie poglądów ideologicznych i politycznych, a nie na podstawie wskazań opartych na wynikach badań naukowych. Hasło związane z omawianymi unijnymi propozycjami dotyczącymi »nicnierobienia« na znacznych obszarach lasów, »przywracanie przyrody do naszego życia« – brzmi propagandowo, nie odzwierciedla rzeczywistej, aktualnej sytuacji w polskim leśnictwie i innych państwach Europy, gdyż od dawna »chronimy przyrodę dla człowieka a nie przed człowiekiem«”. [3] W związku z powyższym, działając na podstawie ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 907), zwracam się z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania: Na jakiej podstawie prawnej minister klimatu i środowiska (dalej MKiŚ) wprowadziła tzw. moratorium (pisma-polecenia MKiŚ do Dyrekcji Generalnej Lasów Państwowych z dnia 8 i 23 stycznia 2024 r.) wyłączające ze zrównoważonej gospodarki leśnej blisko 100 tysięcy hektarów? Czy ta sprawa nie powinna trafić do sądu? Czy prawdą jest, że Ministerstwo Klimatu i Środowiska pracuje nad kolejnym moratorium, aby wyłączyć kolejne obszary leśne na gruntach Skarbu Państwa Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe ze zrównoważonej gospodarki leśnej? Czy prawdą jest, że Ministerstwo Klimatu i Środowiska proponuje utworzenie kolejnych 100 rezerwatów na terenach Lasów Państwowych i prace nad tym trwają? Czy dyrektor generalny Lasów Państwowych ma zaproponować nowe lokalizacje rezerwatów? Dlaczego został zobowiązany dyrektor generalny Lasów Państwowych, skoro to regionalny dyrektor ochrony środowiska jest właściwym organem do ustanawiania rezerwatów przyrody? Czy prawdą jest, że Ministerstwo Klimatu i Środowiska poprzez urzędy marszałkowskie wywiera naciski na parki krajobrazowe, aby obejmować „wzmocnioną ochroną” kolejne tereny? Na czym ma polegać ta „wzmocniona ochrona”? Czy prawdą jest, że Ministerstwo Klimatu i Środowiska pracuje nad zmianą ustawy o lasach w celu realizacji wyroku TSUE w sprawie planu urządzania lasu i w związku z tym czy prawdą jest, że propozycje legislacyjne idą bardzo szeroko i mają dotknąć również Biura Urządzania Lasu i Geodezji Leśnej (przedsiębiorstwo państwowe), gdyż kierownictwo resortu chce wyrzucić z pracy dyrektora i wicedyrektora BULiGL, a nie zgadza się na to Rada Pracownicza? Czy prawdą jest, że Ministerstwo Klimatu i Środowiska proponuje zabrać pieniądze z Lasów Państwowych i przekazać do Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej? Czy prawdą jest, że na dzień 20.06.2024 r. niezatwierdzonych przez MKiŚ było (a przekazanych przez DGLP do resortu) 17 planów urządzania lasu? Jak mają funkcjonować nadleśnictwa i wykonywać swoje zadania bez podstawowego planu prac pielęgnacyjnych i ochronnych? Obowiązujące rozporządzenie LULUCF ws. zmiany rozporządzenia (UE) 2018/841 w odniesieniu do zakresu stosowania, uproszczenia przepisów dotyczących sprawozdawczości i zgodności oraz określenia celów państw członkowskich na 2030 r., w konsekwencji którego planowane jest w celu realizacji unijnego celu klimatycznego na rok 2030, aby wkład pochłaniania wynosił 310 mln ton ekw. CO 2 dla całej UE. Cel dla Polski w 2030 r. wynosi 38,1 mln ton ekw. CO 2 . W związku z tym czy prawdą jest, że w praktyce może to oznaczać, że skompensowanie braków w pochłanianiu doprowadzi do wstrzymania pozyskania drewna w Lasach Państwowych na obszarze ponad 2 000 000 hektarów? Obecnie weszło w życie rozporządzenie EUDR w sprawie udostępniania na rynku unijnym i wywozu z Unii niektórych towarów i produktów związanych z wylesianiem i degradacją lasów. Czy prawdą jest wbrew temu, co się mówi, że ten akt prawny będzie dotyczył także polskiego leśnictwa i przyrody, również w wymiarze finansowym, a jeśli tak, to w jakim wymiarze? Nie jest pewne, czy weszło w życie (bo nie wiemy co z głosowaniem Austrii w Radzie UE w dniu 17.06.2024 r.) rozporządzenie dotyczące odbudowy zasobów przyrodniczych w UE (NRL). Czy prawdą jest, że MKiŚ będzie wdrażać te przepisy pomimo wątpliwości prawnych dotyczących ich przyjęcia? Czy prawdą jest, że w Ministerstwie Klimatu i Środowiska powołano zespół ds. reformy łowiectwa, który ma doprowadzić do dekompozycji i zniszczenia polskiego modelu łowiectwa? Czy prawdą jest, że MKiŚ wprowadza do debaty publicznej i medialnej pojęcia lasów publicznych, lasów społecznych, odchodząc od nazwy lasy państwowe? W związku z tym czy prawdą jest, że nie istnieje legalna definicja lasów społecznych, a już pracują zespoły regionalne, które mają je wyznaczać? Czy prawdą jest, że w tzw. lasach społecznych ma być wprowadzony zakaz pozyskania drewna? Czy kierownictwo MKiŚ nie ma wiedzy i świadomości, że z biegiem czasu drzewostany w tych tzw. lasach społecznych zaczną się rozpadać i w związku z tym zagrożenie dla ludzi związane z możliwością niekontrolowanych wyłomów i wywrotów będzie rosło, jak również obciążenie ogniowe i w związku z tym zagrożenie pożarowe? Czy prawdą jest, że celem politycznym kierownictwa MKiŚ jest degradacja i dekompozycja polskiego leśnictwa i przemysłu leśno-drzewnego? [1] Publikacja „Europejski Zielony Ład - zamierzenia i problemy realizacyjne w leśnictwie”, Polskie Towarzystwo Leśne, 2023 r. [2] Kasprzak J., 2022: Przemysł drzewny w Polsce – szanse dalszego rozwoju? W: Debata o lasach - człowiek, las, drewno. Polskie Towarzystwo Leśne, Oddział Wielkopolski, 6.04.2022 (https://www.youtube.com/watch?v=HOylXLCOPpk). [3] Grzywacz A., Wielofunkcyjna gospodarka leśna jedną z form ochrony przyrody w publikacji: „Europejski Zielony Ład - zamierzenia i problemy realizacyjne w leśnictwie” Polskie Towarzystwo Leśne, 2023 r.