Interpelacja w sprawie działań rządu w zakresie upamiętnienia ofiar ludobójstwa na Wołyniu oraz podjęcia działań dyplomatycznych w celu przeprowadzenia ekshumacji Polaków zamordowanych na Wołyniu a także zburzenia pomników zbrodniarzy na Ukrainie Interpelacja nr 4126 do ministra spraw zagranicznych w sprawie działań rządu w zakresie upamiętnienia ofiar ludobójstwa na Wołyniu oraz podjęcia działań dyplomatycznych w celu przeprowadzenia ekshumacji Polaków zamordowanych na Wołyniu a także zburzenia pomników zbrodniarzy na Ukrainie Zgłaszający: Dariusz Matecki, Maria Kurowska, Norbert Jakub Kaczmarczyk, Sebastian Kaleta, Jan Kanthak, Piotr Uruski, Sebastian Łukaszewicz, Michał Woś, Tadeusz Woźniak, Bronisław Foltyn, Grzegorz Adam Płaczek, Ryszard Wilk, Tomasz Zieliński, Edward Siarka, Dariusz Stefaniuk Data wpływu: 29-07-2024 Zwracam się z interpelacją poselską dotyczącą działań rządu w zakresie upamiętnienia ofiar ludobójstwa na Wołyniu oraz podjęcia działań dyplomatycznych w celu przeprowadzenia ekshumacji Polaków zamordowanych na Wołyniu oraz zburzenia pomników zbrodniarzy na Ukrainie. Ludobójstwo dokonane przez ukraińskich nacjonalistów na Polakach w latach 1943-1945, znane jako Rzeź Wołyńska, stanowi jedno z najbardziej tragicznych i bolesnych wydarzeń w historii Polski. W wyniku tych okrutnych działań życie straciło ponad 100 tysięcy Polaków, a ich szczątki do dziś spoczywają w nieoznaczonych, masowych grobach. Pomimo upływu wielu lat, kwestie te wciąż pozostają nierozwiązane, a pamięć o ofiarach domaga się należytego uhonorowania i godnego pochówku. Jednocześnie, w wielu miastach na Ukrainie nadal znajdują się pomniki osób odpowiedzialnych za te zbrodnie, co budzi uzasadnione oburzenie i sprzeciw w Polsce. Zważywszy na historyczne i moralne zobowiązania oraz w kontekście obecnych relacji polsko-ukraińskich, konieczne jest podjęcie zdecydowanych kroków dyplomatycznych w celu rozwiązania tych problemów. Upamiętnienie ofiar: Jakie konkretne działania podjął rząd Rzeczypospolitej Polskiej w celu upamiętnienia ofiar ludobójstwa na Wołyniu? Czy rząd planuje nowe inicjatywy mające na celu utrwalenie pamięci o Rzezi Wołyńskiej, takie jak budowa pomników, organizacja wydarzeń edukacyjnych czy wsparcie dla muzeów i instytucji badawczych zajmujących się tym tematem? Ekshumacje i godny pochówek: Jakie kroki dyplomatyczne rząd zamierza podjąć, aby doprowadzić do przeprowadzenia ekshumacji Polaków zamordowanych na Wołyniu i zapewnienia im godnego pochówku? Czy zostały podjęte rozmowy z rządem Ukrainy w tej sprawie? Jeśli tak, jakie są ich wyniki i jakie konkretne działania są planowane w najbliższej przyszłości? Proszę o przedstawienie wszystkich informacji o takich rozmowach od 13 grudnia 2023 roku. Czy rząd polski zamierza zaangażować międzynarodowe organizacje, takie jak ONZ czy UNESCO, w proces ekshumacji i upamiętnienia ofiar ludobójstwa na Wołyniu? Zburzenie pomników zbrodniarzy: Czy rząd polski podejmie działania mające na celu zburzenie pomników zbrodniarzy wojennych na Ukrainie, które gloryfikują osoby odpowiedzialne za ludobójstwo na Wołyniu? Jakie środki dyplomatyczne zostaną zastosowane, aby osiągnąć ten cel, i czy istnieje plan współpracy z ukraińskimi władzami centralnymi i lokalnymi w tej kwestii? Edukacja i prawda historyczna: Jakie stanowisko zajmuje rząd Rzeczypospolitej Polskiej w kwestii upamiętnienia ofiar ludobójstwa przez stronę ukraińską? Czy rząd polski podejmie działania mające na celu zapewnienie, że ukraińskie podręczniki szkolne i programy edukacyjne będą zawierały prawdziwe informacje o Rzezi Wołyńskiej? Jakie kroki zostaną podjęte, aby wspierać współpracę polsko-ukraińskich historyków w celu prowadzenia wspólnych badań nad tragicznymi wydarzeniami na Wołyniu? W obliczu trudnej przeszłości, jaką dzielą Polska i Ukraina, konieczne jest, aby rząd Rzeczypospolitej Polskiej podjął zdecydowane działania w celu upamiętnienia ofiar ludobójstwa na Wołyniu, przeprowadzenia ekshumacji zamordowanych Polaków oraz zburzenia pomników zbrodniarzy na Ukrainie. Tylko poprzez uczciwe i otwarte rozliczenie się z przeszłością możemy budować trwałe i oparte na prawdzie relacje między naszymi narodami. Działania te nie tylko zadośćuczynią ofiarom i ich rodzinom, ale również przyczynią się do umocnienia wzajemnego szacunku i zaufania między Polską a Ukrainą.

Odpowiedź Sekretarz stanu Władysław Teofil Bartoszewski

7.10.2025

Odpowiedź na interpelację w sprawie działań rządu w zakresie upamiętnienia ofiar ludobójstwa na Wołyniu oraz podjęcia działań dyplomatycznych w celu przeprowadzenia ekshumacji Polaków zamordowanych na Wołyniu a także zburzenia pomników zbrodniarzy na Ukrainie Odpowiedź na interpelację nr 4126 w sprawie działań rządu w zakresie upamiętnienia ofiar ludobójstwa na Wołyniu oraz podjęcia działań dyplomatycznych w celu przeprowadzenia ekshumacji Polaków zamordowanych na Wołyniu a także zburzenia pomników zbrodniarzy na Ukrainie Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych Władysław Teofil Bartoszewski Warszawa, 07-10-2025 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację nr 4126 Pana Posła Dariusza Mateckiego oraz grupy Posłów w sprawie działań rządu w zakresie upamiętnienia ludobójstwa na Wołyniu oraz podjęcia działań dyplomatycznych w celu przeprowadzenia ekshumacji Polaków zamordowanych na Wołyniu, a także zburzenia pomników zbrodniarzy na Ukrainie przedstawiam następującą informację: Decyzja o wznoszeniu upamiętnień na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej należy do kompetencji właściwych terytorialnie władz samorządowych na mocy uprawnień przyznanych im przez ustawodawcę w art. 18 ust. 2 pkt 13 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2024 r. poz. 609, 721). Należy wskazać, że organ właściwy w sprawie wydania zezwolenia na posadowienie na zarządzanym przez siebie terenie trwałego znaku lub obiektu upamiętniającego zgodnie z art. 53l. z ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2023 r. poz. 102) został zobowiązany przed wydaniem decyzji do zasięgnięcia opinii Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej. Na mocy przyznanych w art. 1 pkt 6 ww. ustawy kompetencji do zadań IPN należy prowadzenie działalności związanej z upamiętnianiem historycznych wydarzeń, miejsc i postaci w dziejach walk i męczeństwa Narodu Polskiego zarówno w kraju, jak i za granicą, a także miejsc walk i męczeństwa innych narodów na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, odnoszących się do cezury czasowej od 8 listopada 1917 r. do 31 lipca 1990 r. Jednocześnie minister kultury i dziedzictwa narodowego wykonuje swoje ustawowe zadania, otaczając opieką polskie dziedzictwo kulturowe poprzez udzielanie finansowej pomocy w realizacji inicjatyw związanych ze wznoszeniem upamiętnień i sprawowaniem nad nimi opieki w ramach programu „Miejsca pamięci i trwałe upamiętnienia w kraju“. Minister kultury i dziedzictwa narodowego sprawuje również bieżącą opiekę nad polskimi miejscami pamięci położonymi na obszarze Ukrainy, w których pochowane są szczątki ofiar Zbrodni Wołyńskiej, w ramach programu ministra „Miejsca pamięci narodowej za granicą“. Kwestie formalne w obszarze miejsc pamięci reguluje umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Ukrainy o ochronie miejsc pamięci i spoczynku ofiar wojny i represji (DZ. Ust. 1994 Nr 112 poz. 545). Za realizację jej postanowień po stronie polskiej odpowiada MKiDN a po stronie ukraińskiej Państwowa Międzyresortowa Komisja do spraw Uwiecznienia Pamięci Uczestników Antyterrorystycznej Operacji, Ofiar Wojny i Represji Politycznych. Kwestie poszukiwań i ekshumacji stanowią jedne z ważniejszych wyzwań w stosunkach dwustronnych między Polską i Ukrainą. Potwierdzeniem tego jest fakt, że temat ten został wpisany do wspólnego komunikatu podsumowującego polsko-ukraińskie konsultacje międzyrządowe, które odbyły się w marcu br. w Warszawie. Pod auspicjami ministra edukacji działa Polsko-Ukraińska Komisja Ekspertów do spraw doskonalenia treści podręczników szkolnych historii i geografii. Kwestie polsko-ukraińskiej Komisji uregulowano w Porozumieniu między Ministrem Edukacji Narodowej Rzeczypospolitej Polskiej a Ministerstwem Oświaty i Nauki Ukrainy o współpracy w dziedzinie oświaty, podpisanym w Kijowie dnia 19 stycznia 2015 r. – art. 6: „Strony będą kontynuowały współpracę w ramach Wspólnej Polsko-Ukraińskiej Komisji Ekspertów do spraw Doskonalenia Treści Podręczników Szkolnych z historii i geografii obu państw”. Poprzednio, podstawą do realizacji prac Komisji było Porozumienie o współpracy między Ministrem Edukacji Narodowej RP a Ministerstwem Oświaty i Nauki Ukrainy, podpisane 2 lipca 2001 r. w Górowie Iławieckim – art. 11: „Strony sprzyjać będą doskonaleniu treści podręczników szkolnych obu krajów z historii i geografii w celu osiągnięcia lepszego zrozumienia przez oba narody. W związku z tym kontynuowane będą prace wspólnej polsko-ukraińskiej Komisji Ekspertów do spraw doskonalenia treści podręczników szkolnych historii i geografii“. Wcześniejsze umowy, zawierające zapis o Komisji, miały charakter czasowy. Do składu komisji minister edukacji powołuje ekspertów ds. historii i geografii. Eksperci zajmują się opracowywaniem recenzji podręczników dopuszczonych do użytku szkolnego w obu państwach. Efekty prac komisji są publikowane na stronie MEN: https://www.gov.pl/web/edukacja/polsko-ukrainska-komisja-ekspertow . Posiedzenia komisji odbywają się raz w roku, na przemian w Polsce i Ukrainie. Ostatnie, XXIII posiedzenie komisji miało miejsce 26-28 września 2023 r. w Warszawie. Organizatorem posiedzenia komisji w 2024 r. jest strona ukraińska. W kontekście podręczników dopuszczonych do użytku w polskim systemie edukacji należy zwrócić uwagę na § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 3 października 2019 r. w sprawie dopuszczania do użytku szkolnego podręczników (Dz. U. 2019 poz. 2013), zgodnie z którym podręcznik do historii i geografii uwzględnia także zalecenia dwustronnych komisji podręcznikowych oraz innych komisji i zespołów do spraw podręczników, działających na podstawie międzypaństwowych umów dotyczących współpracy w zakresie edukacji lub porozumień komitetów narodowych UNESCO. Z wyrazami szacunku z up. Władysław Teofil Bartoszewski Sekretarz Stanu