Interpelacja w sprawie stosunków państwo-Kościół w trakcie pandemii

Interpelacja w sprawie stosunków państwo-Kościół w trakcie pandemii Interpelacja nr 3899 do ministra spraw wewnętrznych i administracji, koordynatora służb specjalnych w sprawie stosunków państwo-Kościół w trakcie pandemii Zgłaszający: Michał Połuboczek Data wpływu: 15-07-2024 W okresie tzw. pandemii władze państwowe, przede wszystkim władze wykonawcze, podjęły bardzo wiele wątpliwych konstytucyjnie, a nawet na poziomie praw człowieka działań w stosunku do Polaków. Pod pretekstem tzw. pandemii zburzono również ład prawno-instytucjonalny państwa (poprzez całkowite wywrócenie hierarchii źródeł prawa, czy wydawanie masy, nieustannie zmienianych samoistnych rozporządzeń). Ofiarą takich działań ze strony ówczesnego rządu, padł również Kościół katolicki. Władza państwowa wkroczyła nawet na poziom zarządzania bezpośrednio porządkiem czynności liturgicznych. Działano jawnie łamiąc konkordat, podporządkowując władzy politycznej struktury Kościoła, hierarchów i kapłanów. Próby podnoszenia tego problemu kończyły się odpowiedzią: przecież strona kościelna się na to godziła. Takiej właśnie cynicznej, drwiącej w istocie odpowiedzi udzielił np. minister Błażej Poboży, na interpelację nr 5814 (w porządku numeracji interpelacji minionej kadencji). Pełniący w tym czasie funkcję Przewodniczącego Konferencji Episkopatu Polski abp Stanisław Gądecki podjął decyzję, iż z jakiegoś powodu nie może sobie pozwolić na konfrontację z władzą państwową. Jednak zadbał o to, by faktyczne stanowisko Kościoła w tej sprawie, zostało sformułowane i upublicznione. W wypowiedzi z dnia 5 sierpnia 2021 opublikowanej w KAI czytamy: "mimo gwarancji konstytucyjnych i konkordatowych Kościół został potraktowany gorzej niż przedsiębiorstwa handlowe; jako dziedzina niekonieczna do życia. Rządy z przeszłości nigdy nie ośmieliły się nałożyć na Kościół tak drastycznych zakazów, okazując w ten sposób znikomy respekt dla Kościoła i jego roli w życiu społecznym. [...] Sprawy, w jakich księża - pod pretekstem zwalczania epidemii - są oskarżani, iż nie godzą się na ograniczenie wiernym dostępu do świątyni, są sprzeczne z konkordatem, Konstytucją i nie znajdują umocowania w ustawach. Można odnieść nawet wrażenie, że postępowania te prowadzi się przede wszystkim po to, by dać do zrozumienia kapłanom, jak mocno podlegają władzy państwowej". W kampanii wyborczej złożyłem publicznie obietnicę, iż doprowadzę do wyjaśnienia tego zagadnienia. W tym celu skierowałem stosowne pismo do ówczesnego ministra Błażeja Pobożego (w załączeniu, pozostało bez odpowiedzi). Przywiązani mocno do wiary i Kościoła wyborcy z Podkarpacia, gdzie sprawuję swój mandat oczekują, iż wywiążę się z wyborczych obietnic. Pytania: 1. Czy obecne władze państwowe Rzeczypospolitej, reprezentowane w stosunkach z Kościołem katolickim w Polsce przez MSWiA, podzielają stanowisko swych poprzedników z poprzedniej kadencji, iż działania podjęte pod pretekstem pandemii w stosunku do Kościoła były zgodne z prawem, z konkordatem? 2. Jeśli tak, czy należy się spodziewać, iż katolicy, Kościół w Polsce mogą być w czasie rządów obecnej większości traktowani na podobnych zasadach? 3. Jeśli nie, w jaki sposób nastąpi przywrócenie relacji z Kościołem na właściwych zasadach, w szczególności czy można oczekiwać ukarania winnych, którzy dopuścili się antykościelnych działań, po stronie państwowej? 4. Czy istnieją dokumenty potwierdzające stanowisko np. min. Błażeja Pobożego, iż strona kościelna w toku uzgodnień ze stroną rządową godziła się na prześladowania katolików w Polsce pod pretekstem tzw. pandemii? (nie wchodząc w problem, czy była to zgodna dobrowolna...)? Jeśli tak, proszę o udostępnienie tych dokumentów.

Odpowiedź na interpelację w sprawie stosunków państwo-Kościół w trakcie pandemii Odpowiedź na interpelację nr 3899 w sprawie stosunków państwo-Kościół w trakcie pandemii Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Wiesław Szczepański Warszawa, 14-08-2024 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację numer 3899 Pana Posła Michała Połuboczka w sprawie stosunków państwo-Kościół w trakcie pandemii , uprzejmie przedstawiam informacje pozostające w zakresie właściwości Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Omawiając działania państwa podejmowane w trakcie pandemii koronawirusa SARS-CoV-2 (2019-nCoV) [1] , na wstępie wymaga podkreślenia, że zgodnie z art. 68 ust. 1 i 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. [2] , każdy ma prawo do ochrony zdrowia, a ponadto władze publiczne są obowiązane do zwalczania chorób epidemicznych. Jednocześnie warto przypomnieć, że wraz z pandemią koronawirusa społeczność całego świata stanęła wobec zdarzenia bez precedensu ze względu na zasięg i skalę zachorowań. Mając na uwadze fakt, że koronawirus jest biologicznym czynnikiem chorobotwórczym, który w pierwszych odmianach cechował się wysoką zakaźnością i zjadliwością, władze polskie, wzorem innych państw, w celu zmniejszenia liczby zachorowań, zdecydowały się na wprowadzenie daleko idących ograniczeń kontaktów pomiędzy osobami pochodzącymi z różnych gospodarstw domowych. W ww. okolicznościach zostało wydane rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 13 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego [3] , a następnie rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii. [4] Obecnie przedmiotowe zagadnienia są regulowane przepisami ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi . [5] Odnosząc się szerzej do kwestii obostrzeń w sferze kontaktów społecznych w czasie pandemii, w szczególności w kontekście poruszonych przez Pana Posła zagadnień, warto podkreślić, że przed wprowadzeniem pierwszych znaczących ograniczeń związanych z pandemią, 11 marca 2020 r., Prezes Rady Ministrów spotkał się z przedstawicielami kościołów i innych związków wyznaniowych celem poinformowania o podejmowanych działaniach i planowanych do wprowadzenia ograniczeniach, które miałyby wpływ na ich działalność. W ww. spotkaniu brał udział również przedstawiciel Kościoła Katolickiego. Następnie, w sytuacji stale rosnącej liczby zachorowań na terenie kraju, na podstawie art. 46a i art. 46b pkt 1-6 i 8-12 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi , zostało wydane rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 maja 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii [6] . Przedmiotowa regulacja wprowadziła m.in. zakaz organizowania zgromadzeń w rozumieniu art. 3 ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. - Prawo o zgromadzeniach [7] , innych zgromadzeń organizowanych w ramach działalności kościołów i innych związków wyznaniowych oraz imprez, spotkań i zebrań niezależnie od ich rodzaju (z wyłączeniami wymienionymi w § 13 ww. rozporządzenia w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii ). W tym miejscu warto zauważyć, że nakładane w omawianym okresie na obywateli ograniczenia, obowiązki, nakazy i zakazy ulegały dynamicznej zmianie stosownie do rozwoju sytuacji epidemicznej. W celu ograniczenia rozprzestrzeniania się pandemii wydano liczne rozporządzenia wprowadzające nowe lub modyfikujące istniejące obostrzenia w sferze życia społecznego. Wydawano również odpowiednie rozporządzenia zmieniające. Wskazane regulacje prawne dotyczyły wszystkich sfer życia obywateli, w tym m.in. zdrowotnej, oświatowej, społecznej, gospodarczej oraz wyznaniowej. Przy czym, co istotne, ograniczenia w sferze wyznaniowej nie odnosiły się wyłącznie do jednego, konkretnego kościoła, ale do wszystkich kościołów i innych związków wyznaniowych funkcjonujących w Polsce oraz ich wiernych. Z kolei w kwestii wzajemnych relacji i współpracy państwa z Kościołem Katolickim, warto nadmienić, że na podstawie art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej [8] działa Komisja Wspólna Przedstawicieli Rządu Rzeczypospolitej Polskiej (RP) i Konferencji Episkopatu Polski. Do zadań ww. Komisji należy m.in. omawianie problemów związanych z rozwojem stosunków między Państwem a Kościołem Katolickim w Polsce oraz spraw interpretacji i wykonywania ww. ustawy. Ostatnie posiedzenie Komisji odbyło się 7 listopada 2022 r. [9] Podsumowując, warto przypomnieć, że zgodnie z art. 25 ust. 3 Konstytucji RP , stosunki między państwem a kościołami i innymi związkami wyznaniowymi są kształtowane na zasadach poszanowania ich autonomii oraz wzajemnej niezależności każdego w swoim zakresie, jak również współdziałania dla dobra człowieka i dobra wspólnego. Z kolei, stosownie do art. 53 ust. 1 Konstytucji RP, każdemu zapewnia się wolność sumienia i religii. Ponadto, Konstytucja RP stanowi, że wolność uzewnętrzniania religii może być ograniczona jedynie w drodze ustawy i tylko wtedy, gdy jest to konieczne do ochrony bezpieczeństwa państwa, porządku publicznego, zdrowia, moralności lub wolności i praw innych osób (art. 53 ust. 5 Konstytucji RP ) [10] . W świetle przywołanych przepisów Konstytucji RP, omawiane wyżej działania władz polskich wpisują się w konstytucyjną zasadę określającą, że organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji RP ). Z poważaniem z up. Wiesław Szczepański Sekretarz Stanu Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji [1] Dalej: koronawirus. [2] Dz. U. Nr 78 poz. 483, z późn. zm., dalej: Konstytucja RP [3] Dz. U. poz. 433, z późn. zm. [4] Dz. U. z 2022 r. poz. 340. [5] Dz. U. z 2024 r. poz. 924. [6] Dz. U. poz. 878 i 904. [7] Dz. U. z 2022 r. poz. 1389. [8] Dz. U. z 2023 r. poz. 1966. [9] Szczegóły posiedzenia są dostępne w Protokole z posiedzenia Komisji Wspólnej Przedstawicieli Rządu Rzeczypospolitej Polskiej i Konferencji Episkopatu Polski z dnia 7 listopada 2022 r.: https://www.gov.pl/web/mswia/protokoly-z-posiedzen-komisji-wspolnych [10] Ponadto, art. 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 1-3 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania (Dz. U. z 2023 r. poz. 265).