Interpelacja w sprawie proponowanych zmian w ustawie o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa

Interpelacja w sprawie proponowanych zmian w ustawie o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa Interpelacja nr 3664 do ministra rolnictwa i rozwoju wsi w sprawie proponowanych zmian w ustawie o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa Zgłaszający: Łukasz Horbatowski, Marek Jan Chmielewski, Sylwia Bielawska, Iwona Małgorzata Krawczyk Data wpływu: 04-07-2024 Szanowny Panie Ministrze, z uwagi na głos środowiska samorządowego zwracam się z prośbą o rozważenie zmian legislacyjnych w ustawie z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa poprzez dodanie do ustawy art. 24 ust. 5aaa w brzmieniu: "Przepis ust. 5a nie stosuje się, w przypadku kiedy: a) nabywca podejmuje czynności zmierzające do realizacji celu określonego w umowie a opóźnienie w realizacji celu, określonego w umowie jest uzasadnione okolicznościami faktycznymi, b) wola nabywcy nie jest nakierowana na zmianę celu i inne wykorzystanie nieruchomości niż cel określony w umowie, w szczególności nabywca nie dokonuje zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub decyzji o warunkach zabudowy, która potwierdzałaby zamiar zmiany celu i wykorzystania nieruchomości na inny cel". Propozycja powyższej zmiany jest wynikiem doświadczeń i problemów z jakimi boryka się wiele jednostek samorządu terytorialnego w całym kraju. Powinny mieć zastosowanie do spraw, które się toczą lub miałyby być wszczęte w przyszłości. Umowy nieodpłatnego przekazania nieruchomości zawarte przed dniem 26 czerwca 2019 r., tj. przed datą wprowadzenia art. 5a do ustawy z dnia 19.10.1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, nie zawierały terminów realizacji celu, na które zostały przekazane podobnie jak przepisy ustawowe sprzed tej daty. Wiele samorządów, które zawarły umowę przed dniem 26 czerwca 2019 r. nie zrealizowało określonego w umowie celu, jednak brak realizacji celu podyktowany był obiektywnymi przyczynami. Jednostki te albo podejmowały czynności wprost zmierzające do realizacji celu, poprzez różnego rodzaju gospodarczo uzasadnione czynności, poprzedzające samo rozpoczęcie działań budowlanych, albo w żadnym wypadku nie można im przypisać woli odstąpienia od celu na jaki nieruchomość została im nieodpłatnie przekazana. Sankcja związana z obowiązkiem zwrotu wartości nieruchomości powinna być stosowana w momencie kiedy dana jednostka rzeczywiście dokonała zbycia danej nieruchomości np. w celach czysto zarobkowych, wykorzystała ją sprzecznie z celem określonym w umowie lub też nie podejmuje w ogóle działań i całkowicie porzuciła wolę realizacji celu na jaki otrzymała nieodpłatnie nieruchomość. Aktualnie brak jest w ustawie przesłanek, które wprost mogłyby przesądzać o zwalnianiu nabywcy od obowiązku zwrotu równowartości nieruchomości mimo niezrealizowania inwestycji. Obecnie w orzecznictwie sądowym sam fakt braku realizacji celu utożsamiany jest ze zmianą przeznaczenia nieruchomości uzasadniającą zastosowanie sankcji określonej w art. 24 ust. 5a ustawy, co może narażać wiele samorządów na dotkliwe skutki finansowe, w sytuacji, kiedy nie zrealizowały one całości inwestycji z przyczyn obiektywnych i z uwagi na fakt, że potrzeby społeczności lokalnej w danym zakresie były zaspokojone. Proponowane tu zmiany wprowadzają kryteria, które umożliwią dokonanie oceny realizacji umowy pod kątem zaistnienia przesłanek uzasadniających zwolnienie z obowiązku zwrotu wartości nieruchomości pomimo braku realizacji celu. Ważne jest również to, aby zmiany te miały zastosowanie do spraw już wszczętych, a niezakończonych czemu można wprost dać wyraz w procesach przejściowych. Uwzględniają one także stanowiska Sądu Najwyższego i sądów powszechnych w tym zakresie. W związku z powyższym, proszę Pana Ministra o odpowiedź na następujące pytania: Czy Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi przewiduje możliwość wprowadzenia zmian legislacyjnych w ustawie z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa w proponowanym zakresie? Jakie działania podejmuje ministerstwo w celu wsparcia jednostek samorządu terytorialnego, które z obiektywnych przyczyn nie zrealizowały celów umów nieodpłatnego przekazania nieruchomości? Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie mechanizmów oceniających przyczyny niezrealizowania celu umowy, które mogłyby pozwolić na zwolnienie z obowiązku zwrotu równowartości nieruchomości? Czy istnieje możliwość, aby wprowadzone zmiany miały zastosowanie do spraw już wszczętych, a niezakończonych, w celu ochrony interesów jednostek samorządu terytorialnego? Z poważaniem