Interpelacja w sprawie wsparcia małych szkół podstawowych

Interpelacja w sprawie wsparcia małych szkół podstawowych Interpelacja nr 3603 do ministra edukacji w sprawie wsparcia małych szkół podstawowych Zgłaszający: Marcelina Zawisza, Adrian Zandberg, Marta Stożek, Dorota Olko, Maciej Konieczny Data wpływu: 01-07-2024 Szanowna Pani Ministro, dostęp do edukacji jest jednym z konstytucyjnych praw naszego państwa, a jego zapewnienie - jednym z jego najważniejszych obowiązków. Szkoła to instytucja, która spełnia wiele ważnych funkcji od wychowania i opieki po centralną rolę w życiu lokalnych społeczności. Ta rola jest szczególnie ważna na obszarach wiejskich. Wiejska szkoła to miejsce organizacji lokalnej społeczności wokół dodatkowych zajęć, organizacji lokalnych imprez i okolicznościowych uroczystości. Szkoła, to często jedyna instytucja zlokalizowana w mniejszych miejscowościach i pełni w nich dużo szerszą rolę niż zabezpieczenie dostępu do edukacji. Niekorzystna sytuacja demograficzna w ostatnich latach stanowi szczególne wyzwanie dla wiejskich szkół. Placówki te osiągają zazwyczaj niewielką skalę działalności - to szkoły, w których nierzadko działa pojedyncza klasa w roczniku - setka uczniów i uczennic. Samorządy gminne często patrzą na nie wyłącznie przez pryzmat cięcia kosztów. To prowadzi do trudnych sytuacji, gdzie ważna dla lokalnej społeczności instytucja staje przed widmem likwidacji. Czasem - jak w przypadku szkoły wiejskiej w Rozmierce w gminie Strzelce Opolskie społeczność lokalna wszystkimi siłami staje w obronie szkoły i dąży do jej rozwoju i utrzymania. Czasem bywa też tak, że rodzice są latami zachęcani do przepisywania dzieci do innych placówek, co prowadzi ostatecznie do zamknięcia szkoły - tak, jak ma to miejsce w tym roku w szkole wiejskiej w Nowej Cerekwii w gminie Kietrz. W związku z wielką rolą, którą spełniają szkoły na obszarach wiejskich, mając na uwadze wyzwania, z którymi mierzą się w całym kraju, proszę o odpowiedź na następujące pytania: Jakie programy obejmujące środki na rozwój i modernizację szkół wiejskich prowadzi lub planuje wprowadzić Ministerstwo Edukacji Narodowej? Jaka jest liczba szkół w obwodach na terenach wiejskich, w których w latach 2019-2024 uczy się poniżej 100 dzieci, 100-120 dzieci i powyżej 120 dzieci? Gdzie znajdują się te szkoły i ile uczy się w nich dzieci? Proszę o wskazanie województw, powiatów, gmin i miejscowości. Czy Ministerstwo Edukacji Narodowej planuje lub prowadzi prace nad zwiększeniem subwencji oświatowej tak, by pozwalała gminom na pełniejsze pokrycie kosztów zadań związanych z oświatą zwłaszcza w zakresie finansowania wynagrodzeń personelu szkół i przedszkoli?

Odpowiedź na interpelację w sprawie wsparcia małych szkół podstawowych Odpowiedź na interpelację nr 3603 w sprawie wsparcia małych szkół podstawowych Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Henryk Kiepura Warszawa, 24-07-2024 Szanowni Państwo Posłowie, odpowiadając na interpelację z 11 lipca br. w sprawie wsparcia małych szkół podstawowych, proszę o przyjęcie poniższych wyjaśnień. Ad 1. Zgodnie z przepisami art. 10 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe [1] organ prowadzący szkołę lub placówkę odpowiada za jej działalność. Do zadań organu prowadzącego szkołę lub placówkę należy w szczególności zapewnienie warunków działania szkoły lub placówki, w tym bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki oraz wykonywanie remontów obiektów i zadań inwestycyjnych w tym zakresie. Jednostka samorządu terytorialnego jest zobowiązana do finansowania (dotowania) szkół i placówek zgodnie z zasadami przyjętymi w ww. ustawie – Prawo oświatowe, natomiast – zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych [2] – środki niezbędne na realizację zadań oświatowych zagwarantowane są w dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Dodatkowe środki w budżecie państwa, o które samorząd może się ubiegać m.in. w celu realizacji zadań inwestycyjnych (w tym oświatowych), zaplanowane są w rezerwach budżetu państwa – ogólnej i celowej. Podziału rezerwy celowej, ujętej w ustawie budżetowej na dany rok budżetowy w poz. 45 pn. – Środki na dofinansowanie zadań własnych jednostek samorządu terytorialnego , dokonuje minister właściwy do spraw finansów publicznych w porozumieniu z właściwymi ministrami oraz wojewodami. Wnioski o pozyskanie środków finansowych w ramach podziału rezerwy ogólnej budżetu państwa są przedkładane przez właściwego dysponenta części budżetowej prezesowi Rady Ministrów, za pośrednictwem szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów. O dodatkowe środki zaplanowane w rezerwach budżetu państwa – ogólnej i celowej – jednostki samorządu terytorialnego wnioskują za pośrednictwem wojewody. Jednostki samorządu terytorialnego mogą uzyskać wsparcie w zakresie inwestycji w bazę sportową w ramach realizacji programów Aktywna Szkoła – sprzęt sportowy dla szkół, Program budowy kompleksów sportowych Orlik oraz Sportowa Polska – Program rozwoju lokalnej infrastruktury sportowej . Bliższe informacje można uzyskać w Ministerstwie Sportu i Turystyki. Dodatkowo Ministerstwo Edukacji Narodowej wspiera jednostki samorządu terytorialnego przez dofinansowanie ze środków rezerwy części oświatowej subwencji ogólnej zgodnie z dokumentem „Kryteria podziału rezerwy części oświatowej subwencji ogólnej“ na dany rok budżetowy. Aktualny dokument wraz z załącznikami jest dostępny na stronie internetowej Ministerstwa Edukacji Narodowej. Analogicznie do lat ubiegłych jednostki samorządu terytorialnego mają możliwość ubiegania się m.in. o dofinansowanie zakupu wyposażenia szkół i placówek w sprzęt i pomoce dydaktyczne w nowo wybudowanych obiektach. Ad 2. W załączeniu przesyłam tabelę przedstawiającą liczbę szkół podstawowych zlokalizowanych na terenach wiejskich w latach szkolnych 2019/2020-2023/2024 w podziale na województwo, powiat, gminę, miejscowość, typ organu prowadzącego i wskazaną w Interpelacji wielkość szkoły. Ad 3. W rozporządzeniu Ministra Edukacji i Nauki z dnia 8 grudnia 2023 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2024 (Dz. U. 2023 poz. 2755 z późn. zm.) przewidziano dodatkową wagę dla małych szkół (P 4 = 0,20 standardu finansowego A, który w roku 2024 wynosi ok. 9 tys. zł). Została ona wprowadzana, aby wesprzeć finansowo samorządy prowadzące małe szkoły. Dodatkowe środki dla samorządów prowadzących lub dotujących takie szkoły na terenach wiejskich to ok. 1 800 zł na każdego ucznia w takiej szkole. Ponadto przy podziale części oświatowej subwencji ogólnej uczniowie szkół podstawowych dla dzieci i młodzieży zlokalizowanych na terenach wiejskich lub w miastach do 5.000 mieszkańców przeliczani są dodatkowymi wagami: wagą P 1 w wysokości 0,4 dla uczniów szkół podstawowych na wsi i w miastach do 5.000 mieszkańców (gminy mniej zamożne); wagą P 2 w wysokości 0,2 dla uczniów szkół podstawowych na wsi i w miastach do 5.000 mieszkańców (gminy o wyższym poziomie zamożności); wagą P 3 w wysokości 0,4 dla uczniów mało licznych szkół w powiązaniu z zamożnością jednostki samorządu terytorialnego; wagą P 66 w wysokości 0,15 dla dzieci 6-letnich i starszych objętych wychowaniem przedszkolnym. Ponadto w związku z dodatkiem do wynagrodzenia przysługującym nauczycielom zatrudnionym w szkołach i placówkach zlokalizowanych na terenach wiejskich lub w miastach do 5.000 mieszkańców we wzorze na wskaźnik korygujący D i uwzględniana jest dodatkowa waga R, więc jednostki samorządu terytorialnego prowadzące szkoły na terenach wiejskich mają ten składnik wynagrodzenia uwzględniony w podziale części oświatowej subwencji ogólnej. Kwota części oświatowej subwencji ogólnej dla gmin wiejskich naliczona na rok 2024 wynosi 16.976 mln zł i jest wyższa o 37,0% od kwoty naliczonej na rok 2023 (12.390 mln zł). Natomiast dla gmin miejsko-wiejskich została naliczona kwota 13.633 mln zł (wzrost o 35,5%, w 2023 roku naliczono 10.059 mln zł). Prace nad udoskonaleniem systemu finansowania jednostek samorządu terytorialnego są jednym z priorytetów rządu. Ministerstwo Finansów zaprezentowało projekt gruntownych zmian ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, który przewiduje między innymi zastąpienie subwencji oświatowej kwotą potrzeb oświatowych. Więcej na ten temat przeczytać można pod poniższym adresem: https://www.gov.pl/web/finanse/ministerstwo-finansow-zaprezentowalo-projekt-nowej-ustawy-o-dochodach-jednostek-samorzadu-terytorialnego Z wyrazami szacunku Z upoważnienia Ministra Edukacji Henryk Kiepura Sekretarz Stanu [1] Dz. U. 2024 poz. 737. [2] Dz. U. 2024 poz. 754. Załączniki Załącznik do interpelacji 3603.xlsx