Interpelacja w sprawie lekcji religii oraz sytuacji zawodowej katechetów

Interpelacja w sprawie lekcji religii oraz sytuacji zawodowej katechetów Interpelacja nr 3498 do ministra edukacji w sprawie lekcji religii oraz sytuacji zawodowej katechetów Zgłaszający: Dariusz Matecki, Sebastian Łukaszewicz, Piotr Uruski, Tadeusz Woźniak, Michał Woś Data wpływu: 21-06-2024 Szanowna Pani Minister, zwracam się z prośbą o wyjaśnienie planowanej zmiany dotyczącej nauczania religii w polskich szkołach, która ma wejść w życie od 1 września 2025 roku, a która przewiduje redukcję godzin religii z dwóch do jednej tygodniowo. W związku z tym mam kilka pytań i uwag: 1. Przyczyny zmiany: Jakie są główne powody wprowadzenia tej zmiany? Czy przeprowadzono konsultacje społeczne, badania lub analizy, które uzasadniają taką decyzję? Czy są to jedynie działania o podłożu ideologicznym, które są konsekwencją zapowiedzi obecnego ministra sportu i turystyki w zakresie „opiłowywania katolików”? 2. Konsekwencje dla katechetów: Ilu katechetów może zostać zwolnionych w wyniku tej zmiany? Czy Ministerstwo Edukacji Narodowej planuje jakieś programy pomocowe lub wsparcie dla katechetów, którzy mogą utracić pracę z powodu redukcji godzin religii? Czy rozważane są alternatywne ścieżki zatrudnienia dla tych nauczycieli w ramach systemu edukacyjnego? 3. Alternatywne rozwiązania: Czy ministerstwo rozważało inne rozwiązania, które mogłyby zaspokoić potrzeby edukacyjne uczniów i jednocześnie nie prowadzić do ograniczania liczby godzin religii i zwolnień katechetów? Z powyższych powodów uprzejmie proszę o przedstawienie szczegółowych informacji i odpowiedzi na powyższe pytania. Wierzę, że klarowne wyjaśnienie tej kwestii jest niezwykle ważne zarówno dla społeczności szkolnej, jak i dla katechetów, którzy mogą znaleźć się w trudnej sytuacji zawodowej.

Odpowiedź na interpelację w sprawie lekcji religii oraz sytuacji zawodowej katechetów Odpowiedź na interpelację nr 3498 w sprawie lekcji religii oraz sytuacji zawodowej katechetów Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Katarzyna Lubnauer Warszawa, 18-07-2024 Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na pytania postawione w interpelacji uprzejmie wyjaśniam, że w procedowanym obecnie projekcie rozporządzenia zmieniającego rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 kwietnia 1992 r. w sprawie warunków i sposobu organizowania nauki religii w publicznych przedszkolach i szkołach [1] przewiduje się zmianę w § 2 ww. rozporządzenia. W § 2 ust. 1 i 1a nowelizowanego rozporządzenia została utrzymana dotychczasowa zasada, zgodnie z którą przedszkole i szkoła organizują lekcje religii w oddziale przedszkola lub oddziale (klasie) szkoły, jeżeli na lekcje religii zgłosi się nie mniej niż siedmiu wychowanków danego oddziału w przedszkolu lub uczniów danego oddziału (danej klasy) w szkole. W przypadku gdy na naukę religii zgłosi się mniejsza liczba wychowanków danego oddziału lub uczniów danego oddziału lub danej klasy, przedszkole lub szkoła mają obowiązek zorganizować lekcje religii w grupie międzyoddziałowej lub międzyklasowej. Założeniem nowelizowanego rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 kwietnia 1992 r. w sprawie warunków i sposobu organizowania nauki religii w publicznych przedszkolach i szkołach [2] jest poszerzenie możliwości organizacji nauki religii i etyki w grupach międzyoddziałowych i międzyklasowych złożonych także z wychowanków lub uczniów, którzy do tej pory nie byli łączeni na tych zajęciach z wychowankami lub uczniami z innych oddziałów lub klas. Zmiana służy uelastycznieniu obowiązujących przepisów do sytuacji faktycznych, z którymi muszą się mierzyć dyrektorzy szkół i przedszkoli. Decyzje organizacyjne w przedszkolu/szkole w przypadku organizacji nauki religii i etyki były od momentu wejścia w życie tych regulacji do polskiego systemu prawnego zależne od indywidualnych decyzji rodziców wychowanków/uczniów albo pełnoletnich uczniów w zakresie pobierania nauki religii danego Kościoła albo związku wyznaniowego. Biorąc pod uwagę założenia dotychczas obowiązujących regulacji prawnych, kościoły i związki wyznaniowe powinny mieć doświadczenie pracy z niejednorodną grupą wychowanków w przedszkolu czy uczniów w szkole. Uprzejmie wyjaśniam, że projekt został poddany szerokim konsultacjom publicznym, w ramach których przekazano go do zaopiniowania, m.in. przez Radę Dialogu Społecznego, Rzecznika Praw Dziecka oraz Rzecznika Praw Obywatelskich, a także udostępniony w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej Ministra Edukacji oraz w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej Rządowego Centrum Legislacji. Projekt został także skierowany do zaopiniowania przez władze zwierzchnie Kościołów i innych związków wyznaniowych prowadzących nauczanie religii (swojej konfesji) w przedszkolach i szkołach. Ponadto członkowie kierownictwa MEN spotkali się z przedstawicielami Kościołów oraz związków wyznaniowych, które miały możliwość przedstawienia uwag w zakresie nowych rozwiązań dotyczących uelastycznienia zasad organizacji nauki religii. Po konsultacjach społecznych, biorąc pod uwagę także uwagi zgłaszane także przez Kościoły i związki wyznaniowe, projekt rozporządzenia został zmieniony w następującym zakresie: w § 1 pkt 2 w zakresie dodawanego § 2 ust. 1c wprowadzono zasadę, zgodnie z którą uczniów szkoły podstawowej można połączyć w grupę międzyklasową obejmującą uczniów klas I–III, IV-VI lub VII–VIII. Zatem w grupie międzyklasowej mogą być uczniowie np. z klasy I i III szkoły podstawowej, natomiast nie mogą być połączeni w grupę uczniowie np. z klasy II i V lub IV i VII szkoły podstawowej; w § 1 pkt 2 w zakresie dodawanego § 2 ust. 1d ustalono, że liczba uczniów w grupie międzyoddziałowej lub międzyklasowej nie może przekraczać 28, a w przypadku dzieci w przedszkolu oraz klasach I-III szkoły podstawowej 25, z zastrzeżeniem, że liczebność grupy ulegnie modyfikacji stosownie do potrzeb edukacyjnych uczniów w sytuacji włączenia do grupy wychowanków/uczniów ze szczególnymi potrzebami edukacyjnymi (dodawany § 2 ust. 1e). Wprowadzenie do nowelizowanego rozporządzenia przepisów dotyczących maksymalnej liczby wychowanków/uczniów w grupie międzyoddziałowej/międzyklasowej jest rozwiązaniem nowym, bowiem dotychczas te kwestie organizacyjne należały do wyłącznej decyzji dyrektora przedszkola lub szkoły. Uprzejmie informuję, że wejście w życie projektowanego rozporządzenia z dniem 1 września 2024 r. nie oznacza konieczności wprowadzenia zmian w stanie zatrudnienia nauczycieli religii i etyki. Nowe rozwiązania organizacyjne dotyczące łączenia uczniów w grupy międzyoddziałowe i międzyklasowe, zgodnie z brzmieniem nowelizowanego przepisu § 2 w zakresie zmienianego ust. 1 i dodawanych ust. 1a-1c, będą mogły być zastosowane przez dyrektora szkoły, gdy zaistnieją określone przesłanki, np. trudności w zatrudnieniu nauczyciela religii czy etyki lub obciążenie tego nauczyciela dużą liczbą godzin ponadwymiarowych. Zmiany dotyczące ruchów kadrowych w szkole podejmuje dyrektor szkoły jako kierownik zakładu pracy dla zatrudnionych w danej jednostce nauczycieli. Zakłada się racjonalność działania dyrektora, który korzystając z nowych rozwiązań ułatwiających organizowanie nauki religii w szkole zobowiązany jest do przestrzegania przepisów ogólnych prawa pracy oraz szczególnych uprawnień i ochrony, jakie posiadają nauczyciele zatrudnieni na podstawie przepisów ustawy – Karta Nauczyciela. Zgodnie z zapowiedzią Ministra Edukacji planowana jest kolejna nowelizacja ww. rozporządzenia, której celem będzie zmniejszenie od 1 września 2025 r. wymiaru godzin nauczania religii w szkołach z dwóch godzin lekcyjnych do jednej. Na dzień 08.07.2024 r. w bazie SIO jest 28 024 nauczycieli (22 021,86 etatów), którzy nauczają religii. W systemie informacji oświatowej nie są zbierane dane pozwalające na rozróżnienie do jakiego stanu należą – świeckiego czy duchownego. Poniższa tabela pokazuje, ilu z obecnie pracujących nauczycieli religii posiada dodatkowe kwalifikacje lub uczy innych niż religia przedmiotów. Z danych wynika, że nieco ponad 53% z nich ma kwalifikacje do nauczania innych przedmiotów lub/oraz uczy ich już obecnie. Zatem zmniejszenie wymiaru zajęć z religii nie musi oznaczać dla nich automatycznie utraty zatrudnienia. Wyszczególnienie Liczba nauczycieli Liczba etatów Brak innych kwalifikacji lub obowiązków 13 116 10 882,37 Inne kwalifikacje 3 410 3 266,43 Inne obowiązki 3 503 2 760,71 Inne obowiązki oraz inne kwalifikacje 7 995 5 112,35 Razem 28 024 22 021,86 Przedmiotowy projekt nie został jeszcze wprowadzony na ścieżkę legislacyjną, której procedura zakłada poddanie dokumentu konsultacjom publicznym, w tym opiniowaniu przez władze zwierzchnie Kościołów i innych związków wyznaniowych prowadzących nauczanie religii w przedszkolach i szkołach. Z poważaniem Z upoważnienia Ministra Edukacji Sekretarz Stanu Katarzyna Lubnauer [1] Dz. U. z 2020 r. poz. 983. [2] Dz. U. z 2020 r. poz. 983