Interpelacja w sprawie niezgodnego z prawem wwiezienia przez niemieckich policjantów migrantów z Bliskiego Wschodu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej

Interpelacja w sprawie niezgodnego z prawem wwiezienia przez niemieckich policjantów migrantów z Bliskiego Wschodu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej Interpelacja nr 3465 do ministra spraw wewnętrznych i administracji, koordynatora służb specjalnych w sprawie niezgodnego z prawem wwiezienia przez niemieckich policjantów migrantów z Bliskiego Wschodu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej Zgłaszający: Jarosław Zieliński Data wpływu: 19-06-2024 W ostatnich dniach polską opinię publiczną zbulwersowały informacje podane przez środki publicznego przekazu dotyczące faktu nielegalnego wwozu do Polski w dniu 14 czerwca 2024 roku przez niemiecki policyjny radiowóz (pierwsze informacje o tym pojawiły się już w tym samym dniu na portalach internetowych) kilku migrantów z Bliskiego Wschodu i pozostawienia ich na parkingu w miejscowości Osinów Dolny w powiecie gryfińskim w województwie zachodniopomorskim. Po dokonaniu tych czynności niemieccy umundurowani policjanci powrócili swoim oznakowanym samochodem służbowym na teren Niemiec. Ta niezwykle kontrowersyjna sprawa stała się przedmiotem zainteresowania wielu polskich mediów oraz burzliwych dyskusji politycznych. Wobec powyższego, działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1339, z 2023 r. poz. 2463, z późn. zm.), uprzejmie proszę Pana Ministra o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania: 1. Czy wjazd służbowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej niemieckich policjantów (policjantów innego kraju) wymaga zgody strony polskiej i czy taka zgoda została wyrażona, a jeżeli tak, to który organ państwowy taką zgodę wydał? Proszę o podanie podstawy prawnej, która pozwala niemieckim policjantom (policjantom innego kraju) wjeżdżać na terytorium Polski służbowymi samochodami policyjnymi. Czy takie oznakowane samochody policyjne mogą poruszać się na terenie Polski jako pojazdy uprzywilejowane, korzystając z sygnalizacji dźwiękowej i świetlnej? 2. Czy postępowanie niemieckich służb było zgodne z przepisami dotyczącymi readmisji migrantów? Jeżeli działania strony niemieckiej były niezgodne z przepisami międzynarodowymi zaakceptowanymi przez władze Rzeczypospolitej Polskiej i Republiki Federalnej Niemiec, proszę o przedstawienie działań podjętych przez państwo polskie w celu wyjaśnienia tego bulwersującego aktu dokonanego przez stronę niemiecką. 3. Czy wobec faktu, że nielegalne przewożenie migrantów przez granice państwowe stanowi przemyt ludzi, zdarzenie to zostało zgłoszone do prokuratury jako przestępstwo dokonane przez niemiecką policję? Jeśli tak, to czy prokuratura podjęła postępowanie w tej sprawie? 4. Ile podobnych działań dotyczących przywożenia na teren Polski przez niemiecką policję miało miejsce w 2024 roku? 5. Czy polskie służby państwowe odpowiedzialne za bezpieczeństwo naszego kraju mają wiedzę na temat przywożenia migrantów do Polski przez stronę niemiecką nieoznakowanymi samochodami służbowymi? Jeżeli tak, to ile takich przypadków miało miejsce w tym roku i czy działania te były uzgadniane z właściwymi polskimi organami? 6. Czy prawdą jest, że niemiecka policja przekazała w 2024 roku do Polski około 6000 migrantów z Afryki, Bliskiego Wschodu i Azji? Jeśli takie zdarzenia miały miejsce, proszę o podanie rzeczywistej liczby osób przywiezionych przez stronę niemiecką do Polski. 7. Jakie działania podjął rząd premiera Donalda Tuska w celu wiarygodnego wyjaśnienia przez stronę niemiecką, czy ci migranci rzeczywiście dostali się na teren Niemiec przez polską zewnętrzną granicę unijną z Białorusią, Rosją i Ukrainą, a nie dotarli do Niemiec z innych kierunków i szlaków migracyjnych przez południowe i zachodnie państwa Europy? 8. Dlaczego na granicy polsko-niemieckiej nie ma kontroli ze strony właściwych polskich służb, gdy na tej samej granicy po stronie niemieckiej niemiecka policja takie kontrole przeprowadza? Ze względu na wagę poruszanych, bulwersujących opinię publiczną problemów dotyczących nielegalnego wwozu przez niemieckie służby do Polski migrantów z terytorium Niemiec proszę o pilne udzielenie szczegółowych i wyczerpujących odpowiedzi na pytania sformułowane w niniejszej interpelacji.

Odpowiedź na interpelację w sprawie niezgodnego z prawem wwiezienia przez niemieckich policjantów migrantów z Bliskiego Wschodu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej Odpowiedź na interpelację nr 3465 w sprawie niezgodnego z prawem wwiezienia przez niemieckich policjantów migrantów z Bliskiego Wschodu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Wiesław Szczepański Warszawa, 14-08-2024 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację numer 3465 Pana Posła Jarosława Zielińskiego w sprawie niezgodnego z prawem wwiezienia przez niemieckich policjantów migrantów z Bliskiego Wschodu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej , uprzejmie informuję co następuje. Podstawę prawną regulującą możliwość wjazdu niemieckim policjantom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (RP) stanowi Umowa między Rządem Republiki Federalnej Niemiec a Rządem Rzeczypospolitej Polskiej o współpracy służb policyjnych, granicznych i celnych z dnia 15 maja 2014 r. [1] oraz Konwencja wykonawcza do Układu z Schengen [2] . Wyrażenie zgody przez jedną ze stron jest wymagane w przypadku prowadzenia operacji pod przykryciem lub obserwacji transgranicznej. Natomiast w sytuacji zdarzeń nagłych jak np. działania w okolicznościach szczególnego niebezpieczeństwa lub pościgu transgranicznego, jedna strona jest zobowiązana do poinformowania drugiej o takim wydarzeniu. Jednocześnie należy wskazać, że stosownie do treści art. 36 ust. 2 pkt 5 Umowy „w ramach realizacji Umowy funkcjonariusze na Terytorium drugiej Strony, uprawnieni są do używania pojazdów służbowych, jednostek pływających lub statków powietrznych, w szczególności korzystania z atrybutów pojazdów uprzywilejowanych”. Odnosząc się do przywołanego w interpelacji incydentu dotyczącego przetransportowania, niezgodnie z obowiązującymi procedurami, grupy cudzoziemców należy wskazać, że polskie służby podjęły natychmiastowe działania, mające na celu wyjaśnienie przedmiotowego zdarzenia. W dniu 18 czerwca 2024 r. Komendant Główny Straży Granicznej gen. dyw. SG Robert Bagan rozmawiał z Prezydentem Policji Federalnej Niemiec dr. Dieterem Romannem. Szefowie obu służb potwierdzili, że działania funkcjonariuszy niemieckiej Policji Federalnej nie odpowiadały przyjętym procedurom dotyczącym przyjmowania i przekazywania osób przez kraje sąsiednie, a sytuacja miała charakter incydentalny. Strona niemiecka wyraziła ubolewanie z powodu zaistniałego zdarzenia. Jak zapewnił Prezydent Policji Federalnej, wszyscy kierownicy inspekcji Policji Federalnej w Niemczech zostali pouczeni o tym, że zaistniałe postępowanie nie ma prawa się powtórzyć. Stanowisko w przedmiotowej sprawie przedstawił również Prezydent Dyrekcji Policji Federalnej Niemiec w Berlinie Carsten Glade, wskazując na niedochowanie ustanowionych procedur przez podległych mu funkcjonariuszy. Z kolei 21 czerwca 2024 r. w Berlinie odbyło się spotkanie, podczas którego Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji rozmawiał m.in. o wspomnianej sytuacji z Minister Spraw Wewnętrznych Niemiec Panią Nancy się nie powtórzą. Ponadto, podczas ww. spotkania została podjęta inicjatywa o powołaniu grupy roboczej na szczeblu wiceministrów spraw wewnętrznych obu państw, która zapewni możliwość szybkiego i celowanego reagowania na pojawiające się wyzwania, co pozwoli lepiej zarządzać sytuacją na granicy [3] . Jednocześnie informuję, że w sprawie mającego miejsce w dniu 14 czerwca 2024 r. przekroczenia granicy Polski przez obywateli Afganistanu w Osinowie Dolnym jest prowadzone śledztwo o czyn z art. 264 § 3 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny [4] przez Prokuraturę Okręgową w Szczecinie. Wskazana Prokuratura powierzyła prowadzenie śledztwa Placówce Straży Granicznej (SG) w Szczecinie. W odniesieniu do kwestii przewożenia cudzoziemców na teren Polski należy wyjaśnić, że cudzoziemcy są przekazywani na terytorium RP z innych państw członkowskich Unii Europejskiej (UE) na podstawie umów, rozporządzeń oraz porozumień, których stronami są RP i państwo przekazujące. Odesłania cudzoziemców bezpośrednio z terytorium Niemiec na terytorium Polski są realizowane na podstawie przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 604/2013 z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie ustanowienia kryteriów i mechanizmów ustalania państwa członkowskiego odpowiedzialnego za rozpatrzenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej złożonego w jednym z państw członkowskich przez obywatela państwa trzeciego lub bezpaństwowca (rozporządzenie Dublin III) [5] oraz Porozumienia między Rządami państw grupy Schengen i Rządem Rzeczypospolitej Polskiej o przyjmowaniu osób przebywających bez zezwolenia z dnia 29 marca 1991 r. Przekazywanie cudzoziemców zarówno na podstawie umowy o readmisji, jak i na podstawie rozporządzenia Dublin III, jest realizowane zgodnie z obowiązującymi procedurami, w taki sam sposób jak w poprzednich latach. Niemieckie służby prowadzące systematyczne kontrole graniczne na granicy polsko-niemieckiej mają również prawo do odmowy wjazdu osobom niespełniającym warunków wjazdu, o których mowa w kodeksie granicznym Schengen [6] . Pragnę jednocześnie poinformować, że w pragmatyce służbowej SG do przekazywania migrantów do Polski z Niemiec dochodzi na podstawie obowiązujących przepisów prawa i umów międzynarodowych, które regulują przedmiotową kwestię w zależności od celu i charakteru pobytu cudzoziemców na terytorium umawiających się stron. We wszystkich przypadkach przekazywanie następuje w wyznaczonym miejscu i czasie, co pozwala na właściwą reakcję oraz przygotowanie do przyjęcia cudzoziemca, a także jego obsługę w ramach posiadanych kompetencji. Ponadto, aktualna sytuacja wynikająca z wprowadzenia przez stronę niemiecką tymczasowej kontroli granicznej na odcinku z Polską spowodowała zmianę sposobu określania przez służby niemieckie statusu cudzoziemca z osoby przebywającej nielegalnie na ich terytorium na osobę niezaakceptowaną na wjazd do Republiki Federalnej Niemiec. Z uwagi na powyższe ma miejsce zdecydowanie większa liczba tzw. zawróceń, które dotyczą każdej kategorii cudzoziemców, także tych ubiegających się o udzielenie ochrony międzynarodowej. W każdym takim przypadku, zgodnie z ww. normami prawno–organizacyjnymi, przekazywanie osób na stronę sąsiedniego państwa powinno następować w uzgodnionym każdorazowo miejscu i czasie oraz w połączeniu z weryfikacją tożsamości cudzoziemców i dokumentów, którymi się posługują. Odnosząc się do przedstawionych w interpelacji danych liczbowych, pragnę poinformować, że w okresie od 1 stycznia do 25 czerwca 2024 r. z Niemiec do Polski przekazano łącznie 349 cudzoziemców, w tym: w ramach readmisji – 213 cudzoziemców, a na podstawie rozporządzenia Dublin III – 136 cudzoziemców. Jedną z podstaw współpracy z partnerem niemieckim w zakresie przyjęć i przekazań cudzoziemców są procedury readmisyjne realizowane w oparciu o bilateralne Porozumienie między Rządami państw grupy Schengen i Rządem Rzeczypospolitej Polskiej o przyjmowaniu osób przebywających bez zezwolenia, którego sygnatariuszem jest m.in. Polska oraz Republika Federalna Niemiec. Powyższy dokument dotyczy zasad przekazywania zarówno obywateli umawiających się stron, jak i obywateli państw trzecich, którzy nie spełniają lub przestali spełniać obowiązujące warunki wjazdu oraz pobytu na terytorium jednej z umawiających się stron. Porozumienie określa przypadki, które mogą być podstawą do zastosowania procedur readmisyjnych. Kwestie techniczne, w tym katalog dowodów, informacja o terminach czy wymogi dotyczące dokumentowania czynności związanych z przyjęciem/przekazywaniem osób, określa Protokół w sprawie ustalenia technicznych warunków przekazywania osób na granicy między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Federalną Niemiec w związku z realizacją Porozumienia między Rządami państw grupy Schengen i Rządem Rzeczypospolitej Polskiej o przyjmowaniu osób przebywających bez zezwolenia z dnia 29 marca 1991 r. i Porozumienia między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Federalnej Niemiec o współpracy w zakresie skutków wynikających z ruchów migracyjnych z dnia 7 maja 1993 r. Zgodnie z wymogami ww. dokumentów oraz przyjętymi zasadami współpracy bilateralnej, procedura readmisji, w tym wykaz dowodów uwiarygadniających wjazd przez granicę polsko-niemiecką, czy też fakt przyjęcia/przekazania osoby, jest dokumentowany przez właściwe jednostki SG w ściśle określony sposób. Przekazanie/przyjęcie osoby z/na terytorium RP odbywa się w ustalonym pomiędzy właściwymi organami Stron miejscu i czasie. W kontekście przekazań obywateli państw trzecich przez Stronę niemiecką, wskazana procedura ma zastosowanie zarówno do cudzoziemców o uregulowanym, jak i nieuregulowanym statusie prawnym na terytorium RP. Odrębnym procedurom związanym z przyjmowaniem i przekazywaniem cudzoziemców podlegają obywatele państw trzecich, którzy ubiegają się na terytorium Polski lub innego państwa członkowskiego UE o udzielenie ochrony międzynarodowej. Przyjmowanie/przekazywanie wskazanej grupy osób odbywa się w oparciu o rozporządzenie Dublin III. Odnosząc się do ostatniej kwestii poruszonej w interpelacji, dotyczącej kontroli na granicy polsko-niemieckiej, należy wskazać, że z dniem 16 października 2023 r. Republika Federalna Niemiec tymczasowo przywróciła kontrolę graniczną na wewnętrznych granicach z Polską, Czechami i Szwajcarią. Powyższa decyzja została podjęta na podstawie art. 25 oraz art. 28 kodeksu granicznego Schengen i była podyktowana wzrostem przekroczeń granicy państwowej wbrew przepisom z RP do Niemiec, szczególnie w okresie sierpień-wrzesień 2023 r. Sytuacja migracyjna wynikała ze spiętrzenia się fal migracyjnych z kierunku wschodniego oraz bałkańskiego. Dla strony niemieckiej granica z Polską należy do najbardziej zagrożonych nielegalną migracją odcinków granic Republiki Federalnej Niemiec. Powyższe przesłanki nie zachodzą na kierunku wjazdowym do RP. W związku z powyższym nie istnieje konieczność tymczasowego przywrócenia kontroli granicznej na podstawie art. 25 oraz art. 28 kodeksu granicznego Schengen na terytorium RP. Z poważaniem z up. Wiesław Szczepański Sekretarz Stanu Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji [1] Dz. U. z 2015 r. poz. 939, dalej: Umowa [2] Konwencja wykonawcza do układu Schengen z dnia 14 czerwca 1985 r. między Rządami Państw Unii Gospodarczej Beneluxu, Republiki Federalnej Niemiec oraz Republiki Francuskiej w sprawie stopniowego znoszenia kontroli na wspólnych granicach Schengen z dnia 19 czerwca 1990 r. (Dz. U. UE. L 2000 Nr 239, poz. 19, z późn. zm.) [3] Grupa robocza pod przewodnictwem wiceministrów spraw wewnętrznych Polski i Niemiec została powołana podczas polsko-niemieckich konsultacji rządowych. Jej pierwsze posiedzenie odbyło się 17 lipca 2024 r. w Szczecinie [4] Dz. U. z 2024 r. poz. 17, z późn. zm. [5] Dz. Urz. UE L nr 180, poz. 31 [6] Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/399 z dnia 9 marca 2016 r. w sprawie unijnego kodeksu zasad regulujących przepływ osób przez granice (kodeks graniczny Schengen) (Dz. Urz. UE L Nr 77, poz. 1, z późn. zm.).