Interpelacja w sprawie przyznawania tzw. rent alkoholowych

Interpelacja w sprawie przyznawania tzw. rent alkoholowych Interpelacja nr 345 do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej w sprawie przyznawania tzw. rent alkoholowych Zgłaszający: Jarosław Sachajko Data wpływu: 26-12-2023 Z badań Eurostatu wynika, że w Polsce problem alkoholizmu z roku na rok przybiera na sile. W moim niespełna 65-tysięcznym Zamościu, jak wskazały badania, przepija się codziennie kwotę, za którą obecnie można byłoby kupić kilkudziesięciometrową kawalerkę. Prym jako naród wiedziemy też w liczbie zgonów spowodowanych chorobami wywołanymi przez alkohol, w naszym kraju bowiem występuje 10,1 zgonów na 100 tys. mieszkańców, które wywołane są spożywaniem alkoholu, a to drugi najwyższy wynik w Unii Europejskiej, w tym niechlubnym rankingu wyprzedza nas jedynie Słowenia z ponad 17 zgonami na 100 tys. mieszkańców. Alkoholizm wywołuje wiele potencjalnie śmiertelnych chorób, począwszy od marskości wątroby, chorób serca, nowotworów, a kończąc na przeróżnych zaburzeniach psychicznych z niszczącą agresją włącznie. Nie można nie wspomnieć o deficycie społecznym, o tragediach wielu rodzin rozbitych przez alkoholizm rodzica lub rodziców, a także o zawrotnych liczbach osób zabitych na drodze w wyniku wypadku spowodowanego prowadzeniem pojazdu przez osobę będącą pod wpływem alkoholu. W Polsce można ubiegać się o tzw. rentę alkoholową, przysługuje ona osobom, które cierpiąc w wyniku choroby alkoholowej nie są w stanie podjąć pracy zarobkowej. W takim przypadku mogą one wnioskować do ZUS o dodatkowe wsparcie finansowe. Jednakże sam alkoholizm nie uprawnia do ubiegania się o świadczenie. Starać się o nie mogą jedynie osoby, które cierpią na schorzenia spowodowane nadużywaniem alkoholu, które przecież prędzej czy później wystąpią u osoby nadużywającej alkohol. Najwyższa kwota, o jaką może ubiegać się osoba chora na ww. choroby, to 1588 zł. Świadczenie to jest w mojej opinii „szkodliwe” i niesprawiedliwe, gdyż choroba, która pojawiła się u osoby przez lata nadużywającej alkohol, nie jest przypadkiem losowym, jak np. niespodziewany udar czy zawał u osoby nieuzależnionej. Nadmierne i długotrwałe spożywanie alkoholu niesie ze sobą coś więcej niż ryzyko powstania choroby, osoba uzależniona ma bowiem pewność, że zachoruje, wszak wiedza o szkodliwości alkoholu jest ogólnie dostępna (podobnie jak uzależniony od nikotyny), jednakże wiedzę tę ignoruje, wchodząc coraz głębiej w uzależnienie. Odpycha też niejednokrotnie pomoc, którą oferuje rodzina czy przyjaciele. Alkoholizm wyklucza ją z pracy zawodowej, marginalizuje społecznie, skazując na „pasożytnictwo” na wiele długich lat, aż do momentu pojawienia się ciężkiego schorzenia, które już uniemożliwia picie. Czy zatem wypłacanie renty alkoholowej jest etyczne? Czy nie usprawiedliwia alkoholizmu, czy nie stwarza okoliczności do dalszego wchodzenia w nałóg kolejnym osobom, które liczą na „zasiłek” od państwa? Czy może jednak lepiej sięgnąć po skuteczniejsze instrumenty terapeutyczne i prewencyjne, niż wypłacać świadczenie osobom, które bezrefleksyjnie długie lata narażały Skarb Państwa na straty? Z uwagi na przedstawione powyżej informacje, uprzejmie proszę o odpowiedź na postawione niżej pytania: Na jaką kwotę państwo polskie wypłaciło świadczenia z tytułu renty alkoholowej? Proszę o zestawienia z lat: 2019, 2020, 2021 i 2022. Ilu osobom zostało przyznane świadczenie w podanych wyżej latach? Jaka jest średnia wieku osoby ubiegającej się o przyznanie powyższego świadczenia? Ile kobiet, a ilu mężczyzn ubiegało się we wskazanych okresach o ww. świadczenie? Ile (kwotowo) wydano na leczenie alkoholizmu w roku 2019, 2020, 2021 i 2022? Ile (kwotowo) wydano na kampanie społeczne uświadamiające o szkodliwości nadużywania alkoholu? Proszę o dane z lat 2019-2022. Ile przestępstw pod wpływem alkoholu zostało popełnionych w latach 2019-2022?

Odpowiedź na interpelację w sprawie przyznawania tzw. rent alkoholowych Odpowiedź na interpelację nr 345 w sprawie przyznawania tzw. rent alkoholowych Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej Sebastian Gajewski Warszawa, 16-02-2024 Szanowny Panie Marszałku, odpowiadając na interpelację nr 345 Posła na Sejm RP Pana Jarosława Sachajki w sprawie przyznawania tzw. rent alkoholowych, po uzyskaniu stosownych informacji z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Ministerstwa Zdrowia i Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych wyjaśnień na pytania postawione w przedmiotowej interpelacji. Wydatki z ubezpieczeń społecznych na renty z tytułu niezdolności do pracy spowodowanej jednostkami chorobowymi związanymi z chorobą alkoholową (F10, K70 i T51) wyniosły: w 2019 r. - 57,4 mln zł, w 2020 r. - 55,3 mln zł, w 2021 r. - 53,8 mln zł, w 2022 r. - 53,1 mln zł. Renty te pobierało: w 2019 r. - 4,3 tys. osób, w 2020 r. - 3,8 tys. osób, w 2021 r. - 3,5 tys. osób, i w 2022 r. - 3 tys. osób. Średni wiek osób, które otrzymały w 2022 r. orzeczenie pierwszorazowe, ustalające niezdolność do pracy spowodowaną jednostkami chorobowymi związanymi z chorobą alkoholową (jak wyżej), wydane dla celów rentowych przez lekarzy orzeczników ZUS wyniósł: 51,2 roku, w 2021 r. – 51 lat, w 2020 r. – 50,8 roku, w 2019 r. - 51,4 roku. Orzeczenia pierwszorazowe ustalające niezdolność do pracy dla celów rentowych w związku z jednostkami chorobowymi związanymi z chorobą alkoholową otrzymało: w 2019 r. - 411 mężczyzn i 144 kobiety; w 2020 r. - 409 mężczyzn i 133 kobiety; w 2021 r. - 538 mężczyzn i 140 kobiet; w 2022 r. - 510 mężczyzn i 194 kobiety. Ponadto, w załączeniu przekazuję arkusz z danymi statystycznymi zawierający informacje o wydatkach na renty z tytułu niezdolności do pracy spowodowanej użyciem alkoholu poniesione w latach 2012-2022 według płci świadczeniobiorcy oraz wybranych jednostek chorobowych. W zakresie pytania o kwotę wydatków na leczenie alkoholizmu w poszczególnych latach Ministerstwo Zdrowia (MZ) przedstawiło dane dotyczące kwoty sprawozdanej za realizację świadczeń pacjentom z rozpoznaniem głównym ICD-10 zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania spowodowanych użyciem alkoholu (F10 wraz z rozszerzeniami) - we wszystkich rodzajach świadczeń oraz z wyszczególnieniem kwoty sprawozdanej w rodzaju świadczeń opieka psychiatryczna i leczenie uzależnień oraz w rodzaju opieka psychiatryczna i leczenie uzależnień oraz w Centrach Zdrowia Psychicznego . W nawiasie podano udział procentowy w łącznej kwocie dla wszystkich rodzajów świadczeń. Obliczenia wykonane zostały na podstawie danych sprawozdanych w bazie rozliczeniowej Narodowego Funduszu Zdrowia. Tabela: Kwoty refundacji NFZ za świadczenia z rozpoznaniem głównym F10 w latach 2019-2022 ROK Kwota sprawozdana [zł] Łącznie we wszystkich rodzajach świadczeń Rodzaj świadczeń: Opieka psychiatryczna i leczenie uzależnień Rodzaj świadczeń: Opieka psychiatryczna i leczenie uzależnień oraz CZP 2019 490 551 373 481 790 636 (98,2%) 489 026 037 (99,7%) 2020 395 219 268 388 824 812 (98,4%) 393 723 419 (99,6%) 2021 449 497 562 441 423 648 (98,2%) 445 990 458 (99,2%) 2022 690 649 051 677 841 646 (98,2%) 686 603 854 (99,4%) Odnośnie pytania dotyczącego wydatków na kampanie społeczne uświadamiające o szkodliwości nadużywania alkoholu Ministerstwo Zdrowia poinformowało, że Biuro Komunikacji w Ministerstwie prowadzi własne działania informacyjne, edukacyjne i promocyjne poświęcone promowaniu postaw prozdrowotnych, również w kontekście uświadamiania społeczeństwa o szkodliwości picia alkoholu. Wszystkie działania prowadzone są i finansowane w ramach Narodowej Strategii Onkologicznej (NSO) na lata 2020-2030 (wcześniej program ten funkcjonował pod nazwą Narodowy Program Zwalczania Chorób Nowotworowych). Strategia ta została przyjęta przez Radę Ministrów w drodze uchwały. NSO to tzw. cancer plan, czyli kompleksowy program walki z rakiem, również poprzez uświadamianie społeczeństwa o tym, jak ważna jest codzienna profilaktyka i zdrowy tryb życia. W ramach Narodowej Strategii Onkologicznej Ministerstwo Zdrowia prowadzi kampanię informacyjno-edukacyjną „Planuję Długie Życie" oraz podejmuje różnego rodzaju działania skierowane do różnych grup docelowych. Kampania „Planuję długie życie" realizowana jest od 2018 r. i poświęcona poszczególnym obszarom onkologicznym. W szczególności rakowi: piersi, płuca, jelita grubego, rakowi złośliwemu skóry, rakowi prostaty, rakowi szyjki macicy, nowotworom głowy i szyi. Podejmowane przez MZ działania w ramach kampanii mają na celu promowanie aktywności fizycznej i zdrowych wyborów żywieniowych, a także życia wolnego bez tytoniu i alkoholu. W celu dotarcia do licznych i zróżnicowanych odbiorców, kampania społeczna „Planuję długie życie" w latach 2019-2022 realizowana była w oparciu o telewizję, radio, prasę, internet. Działania prowadzone w ramach kampanii dotyczące promocji profilaktyki przeciwnowotworowej, w tym również w kontekście uświadamiania społeczeństwa o szkodliwości picia alkoholu, były realizowane (i są w dalszym ciągu) poprzez m.in.: produkcję i emisję audycji edukacyjnych emitowanych w TV i radiu u nadawców o ogólnopolskim i regionalnym zasięgu, publikację artykułów w dziennikach i tygodnikach i czasopismach o zasięgu ogólnopolskim i lokalnym, publikację artykułów opracowanych przez ekspertów z Narodowego Instytutu Onkologii PIB na stronie www.planujedlugiezycie.pl oraz na stronie pacjent.gov.pl przy wsparciu ich promocji w mediach społecznościowych typu Facebook, emitowanie filmów z udziałem ekspertów z dziedziny onkologii na temat m.in. profilaktyki przeciwnowotworowej, które opublikowane zostały na stronie www.planujedlugiezycie.pl , kanale YouTube oraz w mediach społecznościowych Ministerstwa Zdrowia. W związku z tym, że ww. działania dotyczące uświadamiania społeczeństwa o szkodliwości picia alkoholu były podejmowane w ramach kampanii informacyjno-edukacyjnej „Planuję Długie Życie", która ma wiele składowych, nie jest możliwe przedstawienie wydatków w podziale na jeden z obszarów kampanii (w tym przypadku dot. skutków picia alkoholu). Ministerstwo Zdrowia dodatkowo poinformowało, że działania edukacyjno-informacyjne w postaci kampanii prowadzone są także przez Krajowe Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom (KCPU), jednostkę podległą Ministrowi Zdrowia, wyspecjalizowaną w zakresie profilaktyki i rozwiązywania problemów związanych z uzależnieniami. KCPU w latach 2019-2022 wydało 549 900,00 zł na kampanie społeczne uświadamiające o szkodliwości nadużywania alkoholu, tj.: w 2020 r. - 399 900,00 zł - Ogólnopolska kampania społeczna „Bez Chemii na Drodze", w 2021 r. - 150 000,00 zł - kontynuacja i aktualizacja Ogólnopolskiej kampanii „Bez Chemii na Drodze". W zakresie ostatniego pytania w interpelacji, Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji przedstawiło, w oparciu o stanowisko Komendy Głównej Policji, dane dotyczące liczby osób podejrzanych o popełnienie przestępstwa będących w stanie nietrzeźwości. Rok Liczba osób podejrzanych [1] ogółem w tym dorośli w tym nieletni 2019 81 957 81 779 178 2020 74 581 74 445 136 2021 77 229 77 064 165 2022 75 267 75 098 169 Z wyrazami szacunku z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni Podsekretarz Stanu [1] Dane wygenerowane przy uwzględnieniu wartości: „nietrzeźwy”, „nietrzeźwy, zbiegł z miejsca wypadku komunikacyjnego”.