Interpelacja w sprawie referendów w woj. podlaskim

Interpelacja w sprawie referendów w woj. podlaskim Interpelacja nr 3436 do ministra spraw wewnętrznych i administracji, koordynatora służb specjalnych w sprawie referendów w woj. podlaskim Zgłaszający: Dariusz Piontkowski Data wpływu: 18-06-2024 Koalicja 13 grudnia i Platforma Obywatelska szły do wyborów z hasłami demokracji, praworządności i słuchania obywateli. Sama partia ma przecież także w nazwie określenie „obywatelska”. Jednak działania wojewody podlaskiego Jacka Brzozowskiego idą w zupełnie innym kierunku. Kilka tygodni temu pan wojewoda zakwestionował uchwały Rady Miejskiej w Supraślu w sprawie przeprowadzenia referendum lokalnego, dotyczące ewentualnego podziału gminy na dwie oddzielne jednostki samorządu terytorialnego. Znalazł tam podobno błędy formalne i pod tym pretekstem nie chce dać szansy mieszkańcom gminy, aby wypowiedzieli się w tej jakże ważnej dla nich sprawie. Sprawa ewidentnie ma podtekst polityczny, gdyż działacze PO na tym terenie od dawna chcą różnymi metodami doprowadzić do podziału istniejącej jednostki samorządu terytorialnego, nie patrząc na negatywne konsekwencje takiej decyzji dla znacznej części jej mieszkańców. Natomiast w ostatnich dniach pan wojewoda podważył uchwałę Rady Powiatu Hajnowskiego o referendum w sprawie sposobu zarządzania Puszczą Białowieską. Tu, po zebraniu kilku tysięcy podpisów pod wnioskiem referendalnym, obywatele mieli wypowiedzieć się w sprawie sposobu ochrony puszczy, a także możliwości prowadzenia na jej terenie gospodarki leśnej oraz możliwości częściowego chociaż korzystania z zasobów puszczy przez miejscowych mieszkańców. Inicjatywa ta pojawiła się po wypowiedziach minister klimatu i środowiska o chęci objęcia całej Puszczy Białowieskiej ochroną, a także po zaprezentowaniu na posiedzeniu senackiej komisji projektu ustawy proponującego utworzenie nowego obiektu ochrony przyrody na obszarze całej puszczy, z możliwością konfiskaty nieruchomości na potrzeby takiej instytucji. Także i tu pan wojewoda znalazł podobno błędy formalne, utrącając inicjatywę obywatelską. Takie działania wojewody podlaskiego każą postawić pytania o to, czy politykom rządzącym Polską od 13 grudnia 2023 r. demokracja przeszkadza w rządzeniu, czy deklaracje o demokracji, słuchaniu obywateli i oddawaniu decyzji w ich ręce są tylko nośnymi hasłami używanymi jedynie w trakcie kampanii wyborczej, a potem przeszkadzają w sprawowaniu władzy, gdyż może okazać się, że obywatele mają inne zdanie niż rządzący? Mając powyższe na uwadze, uprzejmie proszę o wyjaśnienie: Czy polityka uniemożliwiania oddania głosu obywatelom w ważnych dla nich sprawach jest polityką obejmującą cały kraj, czy są to jedynie działania wojewody podlaskiego wbrew woli pana ministra i całego rządu? Czy Pan Minister przyjrzy się decyzjom podejmowanym przez wojewodę podlaskiego w sprawach inicjatyw referendalnych i podejmie kroki, które ułatwią obywatelom skorzystanie z ich konstytucyjnych praw umożliwiających zabranie głosu w istotnych dla nich sprawach? Czy w ostatnich 6 miesiącach w Polsce były inne lokalne inicjatywy referendalne? Jeżeli tak, jaką postawę wobec nich zajęli właściwi wojewodowie? Czy Platforma Obywatelska i Koalicja 13 grudnia w każdym wypadku będą uniemożliwiały obywatelom skorzystanie z prawa do wypowiadania się w ważnych kwestiach w drodze referendum?

Odpowiedź na interpelację w sprawie referendów w woj. podlaskim Odpowiedź na interpelację nr 3436 w sprawie referendów w woj. podlaskim Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Tomasz Szymański Warszawa, 12-07-2024 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację nr 3436 Pana Posła Dariusza Piontkowskiego w sprawie referendów w województwie podlaskim, uprzejmie przedstawiam następujące informacje. Mając na uwadze pozycję ustrojową jednostek samorządu terytorialnego, wskazać trzeba, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (podobnie jak i urząd zapewniający obsługę Ministra) nie posiada kompetencji do oceny, czy też weryfikacji poszczególnych stanów faktycznych, zaistniałych w jednostkach samorządu terytorialnego. Konstytucyjna zasada państwa prawnego przesądza bowiem, że jakakolwiek możliwość podjęcia działań władczych przez organ administracji publicznej musi bezsprzecznie wynikać z przepisów prawa, zaś ich podstawą jest zawsze konkretna norma kompetencyjna. Działalność jednostek samorządu terytorialnego, uczestniczących w sprawowaniu władzy publicznej, podlega nadzorowi Prezesa Rady Ministrów i wojewodów, a w zakresie spraw finansowych - regionalnych izb obrachunkowych [1] . Wobec powyższego, jedynie ww. organom, przysługuje kompetencja podejmowania działań w ramach nadzoru, w tym badanie legalności uchwał podejmowanych przez organy jednostki samorządu terytorialnego (m.in. dotyczących przeprowadzenia referendów lokalnych). Należy również wskazać, że postępowanie nadzorcze wojewody w sprawie stwierdzenia nieważności aktu prawnego organu danej jednostki samorządowej, czy też zaskarżenie takiego aktu do sądu administracyjnego jest postępowaniem wszczynanym z urzędu. Powyższe oznacza, że decyzję o wszczęciu postępowania organ nadzoru podejmuje suwerennie i w żaden sposób nie jest związany wnioskami, czy skargami kierowanymi do niego w celu wszczęcia określonego postępowania nadzorczego. Nieuprawnione jest więc ingerowanie przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w umocowane konstytucyjnie kompetencje organu nadzoru, którego rozstrzygnięcia nadzorcze podlegają jedynie ocenie sądu. Ponadto, Minister SWiA nie gromadzi danych odnośnie do podjętych inicjatyw referendalnych oraz nie posiada informacji dotyczących stanowisk właściwych wojewodów zajętych względem ww. inicjatyw. Z poważaniem z up. Tomasz Szymański Sekretarz Stanu Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji [1] vide: art. 86 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2024 r. poz. 609, z późn. zm.); art. 76 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2024 r. poz. 107); art. 78 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz. U. z 2024 r. poz. 566)