Interpelacja w sprawie bezpłatnej nauki języka polskiego dla uczniów niebędących obywatelami polskimi
Interpelacja nr 3426
do ministra edukacji
w sprawie bezpłatnej nauki języka polskiego dla uczniów niebędących obywatelami polskimi
Zgłaszający: Agnieszka Maria Kłopotek
Data wpływu: 17-06-2024
W Systemie Informacji Oświatowej uruchomiono funkcjonalność (raport pn. „Dodatkowa bezpłatna nauka języka polskiego”), dzięki której można sprawdzić łączną liczbę dni nauki języka polskiego uczniów ukraińskich w polskich szkołach. Warto jednak podkreślić, że zgodnie z art. 165 ust. 7 ustawy Prawo oświatowe (Dz. U. 2023 poz. 900 ze zmianami), osoby niebędące obywatelami polskimi, podlegające obowiązkowi szkolnemu lub obowiązkowi nauki, które nie znają języka polskiego albo znają go na poziomie niewystarczającym do korzystania z nauki, mają prawo do dodatkowej, bezpłatnej nauki języka polskiego, nie dłużej niż przez okres 24 miesięcy. Niestety sposób wyliczenia okresu uprawniającego do bezpłatnej nauki nie został określony szczegółowo w przepisach oświatowych dlatego dominują różne jego interpretacje. W SIO wyliczany jest on w taki sposób, że 24 miesiące są równe 730 dniom (365 x 2). Uczeń, który przekroczy liczbę dni automatycznie jest wyłączony z wyliczeń subwencyjnych z tzw. Funduszu Pomocy. Dodatkowo też uczniowie, którzy przekroczyli okres 24 miesięcy nie będą uwzględniani w podziale części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2025. Może to generować dodatkowe koszty dla samorządów odpowiedzialnych za realizację zadań oświatowych, bo będą one musiały finansować je z własnych środków, kierując się m.in. dobrem uczniów, bądź ostatecznie zaprzestać ich realizacji, nawet w przypadku stwierdzenia, że nauka jest uczniowi niezbędna.
Ten problem może dotyczyć wielu uczniów, którzy de facto zostaną pozbawieni możliwości bezpłatnej nauki, a tym samym lepszej integracji i aklimatyzacji w polskim systemie edukacji, ze względu na znaczne obciążenie samorządów kosztami prowadzenia szkół i brakiem możliwości finansowania tych zadań w ramach środków własnych.
Problematyczny jest też sposób wykazywania dni bezpłatnej nauki, bo w instrukcji ISO, opublikowanej w dniu 29.08.2022 r. czytamy: za datę zakończenia korzystania z dodatkowej, bezpłatnej nauki języka polskiego uznajemy koniec roku szkolnego, tj. 31.08. W przypadku zakończenia zajęć w trakcie roku szkolnego, należy wskazać faktyczny dzień zakończenia korzystania z dodatkowej bezpłatnej nauki języka polskiego. Do limitu zatem zaliczane są nie tylko wakacje, ale i dni wolne od pracy, święta itp. Tym samym okres 24 miesięcy w rzeczywistości dużo krótszy, może nie wystarczyć do tego, aby poznać i nauczyć się języka polskiego w sposób wystarczający do kontynuowania edukacji. Warto wspomnieć, że uczniowie np. klas 8 piszą egzamin w języku polskim.
Zasadnym wydaje się zajęcie przez Ministerstwo Edukacji Narodowej jednoznacznego stanowiska w sprawie sposobu wyliczania okresu bezpłatnej nauki, tak aby okres 24 miesięcy był okresem faktycznie poświęconym na naukę języka polskiego, a tym samym korzystnym dla uczniów ukraińskich, jak również by kosztami zmiany sposobu odnotowania okresu nauki w systemie informacji oświatowej, nie obciążać organów prowadzących.
Proszę Panią Ministrę o odpowiedź:
Na jakich zasadach ministerstwo wylicza okres uprawniający do bezpłatnej nauki języka polskiego?
Odpowiedź Sekretarz stanu Joanna Mucha
5.08.2024
Odpowiedź na interpelację w sprawie bezpłatnej nauki języka polskiego dla uczniów niebędących obywatelami polskimi
Odpowiedź na interpelację nr 3426
w sprawie bezpłatnej nauki języka polskiego dla uczniów niebędących obywatelami polskimi
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Joanna Mucha
Warszawa, 05-08-2024
Szanowny Panie Marszałku ,
składam na Pana ręce odpowiedź na interpelację Pani Agnieszki Marii Kłopotek, Posłanki na Sejm RP, w sprawie bezpłatnej nauki języka polskiego dla uczniów niebędących obywatelami polskimi.
Szanowna Pani Posłanko,
w odpowiedzi na zamieszczone w interpelacji pytanie, uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych informacji.
Na jakich zasadach ministerstwo wylicza okres uprawniający do bezpłatnej nauki języka polskiego?
Stosownie do przepisów art. 55b ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa [1] w przypadku uczniów, którzy rozpoczęli w latach szkolnych 2022/2023 i 2023/2024 dodatkową, bezpłatną naukę języka polskiego, prawo do tej nauki przysługuje na okres nie dłuższy niż 36 miesięcy. W związku z tym, należy wyjaśnić, że w świetle przepisów art. 57 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 112 Kodeksu cywilnego termin oznaczony w miesiącach kończy się z upływem tego dnia w ostatnim miesiącu, który odpowiada początkowemu dniowi terminu, a gdyby takiego dnia w ostatnim miesiącu nie było – w ostatnim dniu tego miesiąca.
Okres dodatkowej, bezpłatnej nauki języka polskiego liczony jest jednym ciągiem od momentu jej rozpoczęcia w pierwszej szkole, w której ją przyznano danemu uczniowi. Do okresu tej dodatkowej, bezpłatnej nauki języka polskiego wlicza się także ferie szkolne i inne dni wolne od zajęć dydaktyczno-wychowawczych, które są częścią roku szkolnego, pomimo braku organizowania zajęć w tym czasie.
W Strefie Pracownika SIO, do której dostęp ma dyrektor szkoły, znajduje się raport, w którym podana jest suma dni wszystkich okresów nauki dodatkowej, bezpłatnej nauki języka polskiego dla danego ucznia, we wszystkich szkołach, do których uczęszczał. Raport zawiera dane zgromadzone w systemie informacji oświatowej.
Na dyrektorze szkoły spoczywa obowiązek weryfikacji długości trwania nauki dodatkowej, bezpłatnej nauki języka polskiego, a raport ma ułatwić to zadanie.
Ponadto, w roku szkolnym 2024/2025 egzamin ósmoklasisty dla uczniów będących obywatelami Ukrainy, których pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest uznawany za legalny na podstawie ww. ustawy albo którzy przebywają legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w przypadku gdy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy od dnia 24 lutego 2022 r. w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa, jest przeprowadzany z matematyki i języka obcego nowożytnego. W roku szkolnym 2024/2025 uczeń może przystąpić do egzaminu ósmoklasisty z języka polskiego (art. 58b ust. 1 i 2).
Z poważaniem
Z upoważnienia Ministra Edukacji
Joanna Mucha
Sekretarz Stanu
[1] Dz. U. z 2024 r. poz. 167, z późn. zm.