Interpelacja w sprawie współpracy z Mołdawią w zakresie przeciwdziałania rosyjskim próbom destabilizacji

Interpelacja w sprawie współpracy z Mołdawią w zakresie przeciwdziałania rosyjskim próbom destabilizacji Interpelacja nr 3364 do ministra spraw wewnętrznych i administracji, koordynatora służb specjalnych w sprawie współpracy z Mołdawią w zakresie przeciwdziałania rosyjskim próbom destabilizacji Zgłaszający: Katarzyna Matusik-Lipiec Data wpływu: 11-06-2024 Szanowny Panie Ministrze, równolegle do prowadzonych przez Rosję działań wojennych przeciwko Ukrainie, Kreml prowadzi również zakrojone na szeroką skalę działania ukierunkowane na destabilizację sytuacji w innych krajach europejskich, które są często określane jako wojna hybrydowa. Szczególnie niepokojące są działania prowadzone przeciwko Mołdawii, która jest położona stosunkowo niedaleko linii frontu i której ewentualna destabilizacja mogłaby przesądzić o losach wojny, znacząco pogarszając szanse Ukrainy. Czynnikiem destabilizującym jest sytuacja w Naddniestrzu, nieuznawanym regionie z własnymi separatystycznymi władzami, w którym stacjonuje niewielki i słabo wyposażony kontyngent wojsk rosyjskich. Wbrew powszechnej opinii, obecnie ryzyko klasycznego konfliktu zbrojnego z udziałem separatystycznego Naddniestrza jest niewielkie, a separatystyczne władze nauczyły się lawirować pomiędzy współpracą z Moskwą i Kiszyniowem. Bardziej prawdopodobne są jednak możliwości zdestabilizowania sytuacji w Mołdawii wskutek różnego rodzaju akcji dywersyjnych i dezinformacji. Sprzyja temu specyficzna sytuacja polityczna w Mołdawii, w której rządzące siły proeuropejskie posiadają jedynie niewielką przewagę nad wspieranymi przez Moskwę siłami prorosyjskimi. Polska jako członek Unii Europejskiej i NATO oraz kraj o dużo wyższym poziomie PKB na mieszkańca może pomóc Mołdawii w walce z rosyjską dezinformacją i innymi formami destabilizacji. Istotna jest też współpraca i wymiana doświadczeń w zakresie zwalczania cyberprzestępczości, która z natury rzeczy ma charakter globalny. W związku z powyższym uprzejmie proszę o odpowiedź na następujące pytania: Czy i w jakim zakresie MSWiA współpracuje z partnerami z Mołdawii i jakie projekty są realizowane lub planowane, jakie są ich efekty oraz najważniejsze problemy i bariery? Jak resort ocenia możliwości rozwoju współpracy z Mołdawią w zakresie przeciwdziałania rosyjskiej dezinformacji i zwalczania cyberprzestępczości? Z wyrazami szacunku Katarzyna Matusik-Lipiec

Odpowiedź na interpelację w sprawie współpracy z Mołdawią w zakresie przeciwdziałania rosyjskim próbom destabilizacji Odpowiedź na interpelację nr 3364 w sprawie współpracy z Mołdawią w zakresie przeciwdziałania rosyjskim próbom destabilizacji Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Maciej Duszczyk Warszawa, 16-07-2024 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację nr 3364 Pani Poseł Katarzyny Matusik-Lipiec w sprawie współpracy z Mołdawią w zakresie przeciwdziałania rosyjskim próbom destabilizacji, na podstawie m.in. stanowisk przekazanych przez Komendanta Głównego Policji oraz Zastępcę Komendanta Głównego Straży Granicznej, uprzejmie przedstawiam następujące informacje. Polskie zaangażowanie na rzecz stabilności i modernizacji Republiki Mołdawii trwa od początku pierwszej dekady XXI w., ulegając modyfikacji wraz ze zmianą sytuacji wewnętrznej oraz położenia międzynarodowego tego kraju. Od przełomu roku 2020/2021 Polska zintensyfikowała swoje zaangażowanie na rzecz sił demokratycznych w Mołdawii. W latach 2021-2023 funkcjonowało stanowisko Pełnomocnika Rządu ds. wspierania reform w Republice Mołdawii. Jego celem była koordynacja wspólnych wysiłków polskich instytucji na rzecz wsparcia nowego proeuropejskiego rządu mołdawskiego. W ww. okresie Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji zapewniło wsparcie dla poszczególnych służb podległych mołdawskiemu Ministerstwu Spraw Wewnętrznych (Straż Graniczna, Straż Pożarna, Służba Celna, Krajowa Administracja Skarbowa, formacje saperskie i antyterrorystyczne) oraz szkolenia w zakresie bezpieczeństwa wewnętrznego (zwalczanie terroryzmu, cyberbezpieczeństwo czy walka z korupcją). W dniu 25 listopada 2022 r. Ministrowie Spraw Wewnętrznych Polski i Mołdawii podpisali „Memorandum pomiędzy Polską a Mołdawią w zakresie wzmocnienia współpracy w obszarze spraw wewnętrznych”, które określa zakres współdziałania stron. W Planie Działania, który jest dokumentem szczegółowym do ww. memorandum „uzgodniono ze stroną mołdawską prowadzenie wspólnych projektów i działań, udzielenie wsparcia i współpracę w następujących obszarach: 1) bezpieczeństwo i porządek publiczny, 2) migracje i zarządzanie granicami, 3) ochrona ludności cywilnej oraz 4) opieka medyczna.” Resort spraw wewnętrznych i administracji zaangażował się w również w pomoc materialną na rzecz Republiki Mołdawii. W 2023 r. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji przekazało stronie mołdawskiej sprzęt i wyposażenie, w tym broń i amunicję, a także m.in. hełmy kuloodporne, kamizelki taktyczne, lornetki pryzmatyczne, maski przeciwgazowe oraz komplety ochronne. W ramach pomocy rozwojowej realizowane są projekty w zakresie zwalczania przestępczości zorganizowanej, handlu ludźmi, przeciwdziałania przestępczości transgranicznej oraz wsparcia Generalnego Inspektoratu ds. Sytuacji Nadzwyczajnych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Republiki Mołdawii w postaci przekazywania sprzętu ratowniczego i realizacji szkoleń, finansowanych ze środków Programu Polskiej Pomocy Rozwojowej. [1] W zakresie współpracy Policji ze stroną mołdawską należy wskazać, że wymieniona formacja od kilku lat uczestniczy w przedsięwzięciach realizowanych na rzecz Republiki Mołdawii, a także każdego roku aktywnie ubiega się o przyznanie środków na organizację przedsięwzięć międzynarodowych z tego obszaru. W 2024 r. Policja zgłosiła do Ministerstwa Spraw Zagranicznych (za pośrednictwem Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji) propozycję organizacji dwóch projektów szkoleniowych dla Mołdawii, dotyczących szeroko rozumianej przestępczości narkotykowej oraz walki z korupcją. Dodatkowo, na rzecz Mołdawii realizowane są działania szkoleniowe w oparciu o środki finansowe Fundacji Solidarności Międzynarodowej. Ponadto, w ramach Programu Horyzont Europa, Komenda Wojewódzka Policji w Radomiu współuczestniczy w projekcie POLIIICE – Powerful Lawful Interception, Investigation and Intelligence Project, który dotyczy nowej generacji systemu przechwytywania danych, którego celem jest zwiększenie możliwości europejskich służb bezpieczeństwa w zakresie dochodzeń i wywiadu. Z kolei Straż Graniczna jest zaangażowana w szereg przedsięwzięć służących rozwojowi Policji Granicznej Republiki Mołdawii, implementowanych w ramach bieżącej współpracy, projektów krajowych oraz projektów wdrażanych przez organizacje międzynarodowe, tj. IOM [2] , ICMPD [3] , OBWE [4] . Wsparcie partnera mołdawskiego polega na wymianie doświadczeń oraz najlepszych praktyk z obszarów będących w zainteresowaniu strony mołdawskiej, m.in. zarządzania kryzysowego, zapobiegania i zwalczania korupcji czy zarządzania procesami migracyjnymi. Współpraca obejmowała głównie organizację wizyt studyjnych, warsztatów i spotkań. Natomiast bieżąca współpraca dwustronna polega przykładowo na udziale przedstawicieli Straży Granicznej w pracach doradczej grupy roboczej w celu opracowywania procedur bezpieczeństwa zgodnych ze standardami Unii Europejskiej. Natomiast w ramach ww. Programu Polskiej Pomocy Rozwojowej Straż Graniczna, za pośrednictwem Centrum Szkolenia Straży Granicznej w Kętrzynie, podejmuje działania na rzecz Policji Granicznej Republiki Mołdawii. W latach 2022-2023 w ramach ww. Programu Straż Graniczna zrealizowała projekt pt. Wzmacnianie potencjału instytucjonalnego Policji Granicznej Republiki Mołdawii w obszarze przeciwdziałania przestępczości transgranicznej (Moduł I oraz Moduł II). Działania szkoleniowe zostały przeprowadzone w kraju partnera oraz w Polsce. Obecnie trwają prace nad uruchomieniem kolejnego dwumodułowego projektu przewidzianego na lata 2024-2025 pn. Kontynuacja działań rozwojowych Policji Granicznej Republiki Mołdawii w obszarze przeciwdziałania przestępczości transgranicznej dla służb mołdawskich. Kolejna forma współpracy obejmuje działania pomocowe Fundacji Solidarności Międzynarodowej. Straż Graniczna wspierała partnera mołdawskiego w bieżących przedsięwzięciach związanych z zagrożeniami, które występują w tym kraju, w ramach takich obszarów jak: wzmocnienie zdolności w zakresie systemu zarządzania kryzysowego na poziomie strategicznym i operacyjnym; zapobieganie i zwalczanie korupcji oraz budowanie uczciwości; komunikacja społeczna; organizacja naboru i szkolenia do służb. Na spotkaniach dotyczących ww. obszarów omawiano m.in. zagadnienia z zakresu komunikacji społecznej, w tym podczas sytuacji nadzwyczajnych i kryzysowych. Prezentowano również założenia strategii komunikacyjnej Straży Granicznej oraz działania w zakresie komunikacji społecznej podczas presji migracyjnej na granicy polsko-białoruskiej. Współpraca ze Stroną Mołdawską jest również realizowana poprzez działania w ramach projektu pn. Wzmocnienie Systemu Zarządzania Migracjami w Republice Mołdawii, finansowanego przez ICMPD, w wyniku którego zrealizowano warsztaty na temat zwalczania nadużyć dotyczących przepisów krajowych z zakresu migracji (m.in. korzystania z zezwoleń na pracę i pobierania nauki oraz trening dla przyszłych multiplikatorów). Natomiast w zakresie współpracy w ramach Misji Pomocy Granicznej Unii Europejskiej w Mołdawii i Ukrainie – European Union Border Assistance Mission to Moldova and Ukraine (EUBAM), funkcjonariusze Straży Granicznej realizowali szkolenia w obszarach podnoszących kompetencje funkcjonariuszy służb mołdawskich w zakresie przeciwdziałania przemytowi narkotyków oraz broni i amunicji. Współpraca odbywa się także w ramach działań koordynowanych przez Europejską Agencję Straży Granicznej i Przybrzeżnej (FRONTEX) oraz innych projektów, takich jak inicjatywa strony litewskiej na rzecz Mołdawii w zakresie migracji i kontroli granicznej. Straż Graniczna wyraziła wstępne zainteresowanie udziałem w projekcie, którego realizacja planowana jest na koniec 2024 r. lub w I kwartale 2025 r. Realizacja przedsięwzięcia jest uzależniona od pozyskania zewnętrznych środków finansowych przez partnera litewskiego. Warto również wspomnieć o realizowanym w latach 2022-2023 przez Wyższą Szkołę Policji w Szczytnie projekcie pt. „Podniesienie poziomu wiedzy przedstawicieli Policji mołdawskiej w zakresie zwalczania handlu ludźmi i wykorzystywania seksualnego dzieci”, a także 2-letnim projekcie, który realizuje Akademia Pożarnicza (wcześniej Szkoła Główna Służby Pożarniczej) pt. „Wsparcie Generalnego Inspektoratu ds. Sytuacji Nadzwyczajnych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Republiki Mołdawii”, w ramach którego przekazano symulator ratowniczy wraz z wyposażeniem oraz zaplanowano dostawę wielokontenerowego trenażera. Odnosząc się do zagadnienia zwalczania dezinformacji i cyberprzestępczości należy wskazać, że resort spraw wewnętrznych i administracji angażuje się także we współpracę z Mołdawią w ramach unijnego hubu na rzecz Mołdawii w dziedzinie bezpieczeństwa wewnętrznego i zarządzania granicami (EU Support Hub for Internal Security and Border Management in Moldova). Hub został zainicjowany na posiedzeniu nieformalnej Rady ds. Wymiaru Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych w lipcu 2022 r. przez Komisarz Ylvę Johansson i Minister Spraw Wewnętrznych Mołdawii Anę Revenco. Wskazane przedsięwzięcie pełni rolę punktu kontaktowego na potrzeby współpracy pomiędzy władzami Mołdawii a Unii Europejskiej i jej agencjami (EUROPOL [5] , CEPOL [6] , FRONTEX) i ma służyć identyfikacji potrzeb po stronie Mołdawii oraz dostosowanego do nich wsparcia ze strony agencji i państw członkowskich Unii Europejskiej. Dotychczasowe spotkania poświęcone były m.in.: handlowi bronią palną, przestępczości transgranicznej, handlowi ludźmi, finansowemu wymiarowi przestępczości zorganizowanej i terroryzmowi, a także zagrożeniom hybrydowym. Z poważaniem z up. Maciej Duszczyk Podsekretarz Stanu Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji [1] Koordynowanego przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych. [2] Międzynarodowa Organizacja ds. Migracji. [3] Międzynarodowe Centrum Rozwoju Polityki Migracyjnej. [4] Organizacja Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie. [5] Agencja Unii Europejskiej ds. Współpracy Organów Ścigania. [6] Agencja Unii Europejskiej ds. Szkolenia w Dziedzinie Ścigania.