Interpelacja w sprawie współpracy z Rumunią, Bułgarią, Węgrami, Austrią, Słowacją w zakresie rozszerzenia strefy Schengen

Interpelacja w sprawie współpracy z Rumunią, Bułgarią, Węgrami, Austrią, Słowacją w zakresie rozszerzenia strefy Schengen Interpelacja nr 3363 do ministra spraw wewnętrznych i administracji, koordynatora służb specjalnych w sprawie współpracy z Rumunią, Bułgarią, Węgrami, Austrią, Słowacją w zakresie rozszerzenia strefy Schengen Zgłaszający: Katarzyna Matusik-Lipiec Data wpływu: 11-06-2024 Szanowny Panie Ministrze, pełne rozszerzenie strefy Schengen o Rumunię i Bułgarię jest wspierane przez Polskę jako jeden z celów naszej polityki zagranicznej. Będzie to istotny krok na szlaku integracji europejskiej i zwieńczenie drugiego etapu rozszerzenia UE o kraje postkomunistyczne, który nastąpił w 2007 roku. Funkcjonowanie Rumunii i Bułgarii poza strefą Schengen było odbierane jako przejaw „Europy dwóch prędkości” i działało demotywująco na społeczeństwa krajów unijnych oraz państw aspirujących do UE. Niedawno Rumunia i Bułgaria co prawda przystąpiły częściowo do strefy Schengen, ale tylko w zakresie podróży morskich i lotniczych. Nadal pozostają poza strefą w odniesieniu do podróży lądowych, które są z punktu widzenia przeciętnego obywatela najistotniejsze. Jedną z przyczyn opóźnienia w przystąpieniu obu krajów do Schengen były zastrzeżenia zgłaszane przez niektóre kraje członkowskie w zakresie przeciwdziałania i zwalczania przestępczości transgranicznej, w tym w odniesieniu do nielegalnej migracji. Zastrzeżenia podnosiły szczególnie dwa kraje: Austria i Holandia. Polska w zakresie kompetencji MSWiA może również czynnie włączyć się we współpracę międzynarodową np. w zakresie współpracy Policji i innych służb, tak by pomóc w rozwiązaniu problemów stanowiących przeszkodę w pełnym przystąpieniu Rumunii i Bułgarii do Schengen. Dotyczy to zarówno współpracy z Rumunią i Bułgarią, jak i z pozostałymi państwami z regionu – zarówno członkami UE (Węgry, Słowacja, Austria), a także z kandydującą do UE Serbią. W związku z powyższym, uprzejmie proszę o odpowiedź na następujące pytania: Jak resort ocenia możliwości polskiego wsparcia dla przezwyciężenia problemów na szlaku do pełnego rozszerzenia strefy Schengen o Rumunię i Bułgarię? Jakie są najważniejsze działania i projekty z zakresu współpracy służb policyjnych, straży granicznych i innych służb i organów podległych MSWiA i ich odpowiednikom z partnerami z Rumunii, Bułgarii, Węgier i Słowacji? Jakie problemy związane z opisanymi w interpelacji kwestiami dotyczącymi rozszerzenia Schengen są sygnalizowane przez partnerów z Austrii i jakie jest polskie stanowisko wobec tych kwestii, na ile austriackie obawy i zastrzeżenia są zasadne, w jaki sposób można pomóc w rozwiązaniu podnoszonych problemów lub osiągnięciu konsensusu? Z wyrazami szacunku Katarzyna Matusik-Lipiec

Odpowiedź na interpelację w sprawie współpracy z Rumunią, Bułgarią, Węgrami, Austrią, Słowacją w zakresie rozszerzenia strefy Schengen Odpowiedź na interpelację nr 3363 w sprawie współpracy z Rumunią, Bułgarią, Węgrami, Austrią, Słowacją w zakresie rozszerzenia strefy Schengen Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Maciej Duszczyk Warszawa, 19-07-2024 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację numer 3363 Pani Poseł Katarzyny Matusik-Lipiec w sprawie współpracy z Rumunią, Bułgarią, Węgrami, Austrią, Słowacją w zakresie rozszerzenia strefy Schengen, uprzejmie przedstawiam informacje pozostające w zakresie właściwości Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Na wstępie pragnę podkreślić, że Polska konsekwentnie popiera działania zmierzające do podjęcia przez Radę Unii Europejskiej (UE) decyzji o pełnym stosowaniu dorobku Schengen przez Bułgarię i Rumunię. W Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji (SWiA) z satysfakcją przyjęto decyzję Rady (UE) nr 2024/210 z dnia 30 grudnia 2023 r. w sprawie pełnego stosowania przepisów dorobku Schengen w Republice Bułgarii i w Rumunii [1] , której konsekwencją było zniesienie kontroli na granicach morskich i powietrznych w Bułgarii i Rumunii od 31 marca 2024 r. oraz członkostwo wymienionych państw w strefie Schengen. Jednocześnie informuję, że Polska popiera zniesienie kontroli również na granicach wewnętrznych Bułgarii i Rumunii. W przypadku braku osiągnięcia jednomyślności we wskazanej sprawie podczas Prezydencji węgierskiej w Radzie UE, powyższa kwestia będzie przedmiotem działań polskiej Prezydencji w okresie od 1 stycznia do 30 czerwca 2025 r. W tym miejscu warto wyjaśnić, że od 31 marca 2024 r. Bułgaria i Rumunia należą do strefy Schengen z warunkowym utrzymaniem kontroli na granicach wewnętrznych. W świetle obowiązujących przepisów prawa, w celu zniesienia ww. kontroli niezbędna jest jednomyślna decyzja Rady UE. W opinii Ministerstwa SWiA, Węgry, które rozpoczęły Prezydencję w Radzie UE od 1 lipca 2024 r., będą dążyły do uzyskania jednomyślności w omawianym obszarze. Od kompetencji negocjacyjnych państwa sprawującego Prezydencję, przy wsparciu innych Państw Członkowskich UE, będą zależały dalsze uzgodnienia z Austrią w przedmiotowym temacie. Dodatkowo warto nadmienić, że szczególną rolę w procesie wspierania Bułgarii i Rumunii w pełnym wstąpieniu do strefy Schengen odgrywa którego członkiem jest również Polska. nieformalną inicjatywą skupiającą ministrów spraw wewnętrznych państw Europy Środkowej [2] . Forum stanowi platformę do wymiany poglądów i doświadczeń na temat politycznych, strategicznych i operacyjnych kwestii w celu koordynacji i stałego wzmacniania współpracy pomiędzy narodowymi instytucjami Europy Środkowej odpowiedzialnymi za bezpieczeństwo wewnętrzne. W ramach opisanej wyżej inicjatywy odbywają się również regularne spotkania szefów służb mundurowych, mające na celu wymianę doświadczeń oraz omówienie bieżących tematów z zakresu zwalczania przestępczości i przeciwdziałania nielegalnym ruchom migracyjnym. W odniesieniu do najważniejszych działań i projektów z zakresu współpracy służb mundurowych podległych Ministrowi SWiA i ich odpowiedników z Rumunii, Bułgarii, Węgier i Słowacji, przedstawiam poniższe informacje. Współpraca z Rumunią W marcu 2023 r., podczas polsko-rumuńskich konsultacji międzyrządowych, przedstawiciele kierownictwa Ministerstwa SWiA oraz Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Rumunii podpisali Deklarację o współpracy w dziedzinie ochrony ludności, która m.in. ugruntowuje trwającą już współpracę pomiędzy Państwową Strażą Pożarną a Departamentem ds. Sytuacji Nadzwyczajnych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Rumunii. W ww. dokumencie wskazano następujące obszary współpracy: podejmowanie inicjatyw na rzecz zmniejszenia ryzyka wystąpienia katastrof i innych sytuacji kryzysowych w Rumunii i w Polsce, ułatwienie koordynacji pomiędzy polskimi i rumuńskimi jednostkami podczas katastrof i innych sytuacji kryzysowych, wymiana informacji na temat najlepszych praktyk w zakresie ochrony ludności oraz wzmocnienie wspólnych wysiłków w pozyskiwaniu międzynarodowych funduszy na inicjatywy w zakresie ochrony ludności. Państwowa Straż Pożarna oraz podmioty z Rumunii współdziałają również m.in. w obszarze organizacji ćwiczeń ratowniczych w ramach Unijnego Mechanizmu Ochrony Ludności. Ramy współdziałania określa także zainaugurowane w 2009 r. Partnerstwo Strategiczne między Polską a Rumunią. Obecnie jest realizowany Plan Działań na lata 2022-2026, który jest dokumentem horyzontalnym i obejmuje m.in.: kwestie związane z ochroną ludności, zwalczaniem przestępczości zorganizowanej czy zarządzaniem kryzysowym. Z Rumunią jest prowadzona również współpraca w zakresie zwalczania handlu ludźmi. Dodatkowo, Centralne Laboratorium Kryminalne Policji uczestniczy w wymianie danych ze stroną rumuńską, natomiast Akademia Policji w Szczytnie współdziała z Rumuńską Akademią Policji w Bukareszcie. Współpraca z Bułgarią Państwowa Straż Pożarna współdziała ze służbami ratowniczymi Bułgarii w obszarze sportów pożarniczych. W okresie letnim, w kurortach na wybrzeżu Morza Czarnego, są realizowane wspólne polsko-bułgarskie patrole policyjne. Współpraca ze Słowacją W ramach Polsko-Słowackiej Komisji Międzyrządowej ds. Współpracy Transgranicznej, Państwowa Straż Pożarna kooperuje ze służbami ratowniczymi i ochrony ludności Słowacji w formie grupy roboczej ds. współpracy i wzajemnej pomocy podczas katastrof i klęsk żywiołowych lub innych poważnych wypadków. Prace ww. grupy wspierają wdrażanie Umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Słowackiej o współpracy i wzajemnej pomocy podczas katastrof, klęsk żywiołowych i innych poważnych wypadków, podpisanej w Bratysławie 24 stycznia 2002 r. Polska przygotowała projekt aktualizacji Instrukcji metodycznej dotyczącej współpracy jednostek straży pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej z Korpusem Pożarniczo-Ratowniczym i jednostkami straży pożarnych Republiki Słowackiej oraz projekty porozumień regionalnych do polsko-słowackiej umowy międzyrządowej. Obecnie projekty znajdują się na etapie opiniowania przez stronę słowacką. Ponadto, są realizowane również wspólne działania w ramach programu INTERREG Polska-Słowacja 2021-2027. Natomiast współpraca policyjna obejmuje zwalczanie przestępczości zorganizowanej, obserwacje transgraniczne oraz współpracę przygraniczną. Akademia Policji w Szczytnie współdziała z Akademią Korpusu Policji w Bratysławie. Z kolei Straż Graniczna prowadzi współpracę ze stroną słowacką w zakresie przekazywania osób na podstawie Umowy z 8 lipca 1993 r. między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej i Rządem Republiki Słowacji o przekazywaniu i przyjmowaniu osób na wspólnej granicy państwowej (Umowa o readmisji). Współpraca z Węgrami Współdziałanie służb ratowniczych Polski i Węgier jest prowadzone na podstawie Umowy między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Węgierską o współpracy i wzajemnej pomocy w dziedzinie zapobiegania katastrofom, klęskom żywiołowym i innym poważnym wypadkom oraz usuwania ich następstw, sporządzonej w Warszawie 6 kwietnia 2000 r. Akademia Pożarnicza uczestniczy w projekcie LOCALIENCE , finansowanym ze środków programu INTERREG Europa Środkowa. Liderem konsorcjum projektowego jest Ministerstwo Spraw Wewnętrznych Węgier. W projekcie bierze udział łącznie 5 państw [3] . Nadrzędnym celem inicjatywy jest rozwój zdolności gmin do reagowania na katastrofy, w szczególności poprzez rozwijanie wiedzy i metod szybkiego reagowania na ekstremalne zjawiska pogodowe wywołane zmianami klimatycznymi, a także efektywne zarządzanie skutkami takich zdarzeń oraz upowszechnianie rozwiązań wspierających odporność na zmiany klimatu i zdolności odbudowy bioróżnorodności na poziomie lokalnym. Współpraca policyjna ze stroną węgierską obejmuje wymianę informacji kryminalnych, zabezpieczanie imprez masowych, współdziałanie jednostek interwencyjnych oraz służb ruchu drogowego. Natomiast Straż Graniczna współdziała ze stroną węgierską w obszarze zwalczania nielegalnej migracji. Z poważaniem z up. Maciej Duszczyk Podsekretarz Stanu Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji [1] Dz. Urz. UE L 2 z 4.1.2024 r., s. 210 [2] Austria, Polska, Czechy, Słowacja, Węgry, Bułgaria, Rumunia, Chorwacja, Słowenia [3] Węgry, Austria, Czechy, Słowenia, Polska