Interpelacja w sprawie zakazu przebywania w strefie nadgranicznej przyległej do granicy państwowej z Republiką Białoruś

Interpelacja w sprawie zakazu przebywania w strefie nadgranicznej przyległej do granicy państwowej z Republiką Białoruś Interpelacja nr 3259 do ministra spraw wewnętrznych i administracji w sprawie zakazu przebywania w strefie nadgranicznej przyległej do granicy państwowej z Republiką Białoruś Zgłaszający: Adrian Zandberg, Daria Gosek-Popiołek, Maciej Konieczny, Paulina Matysiak, Dorota Olko, Joanna Wicha, Marcelina Zawisza Data wpływu: 03-06-2024 Szanowny Panie Ministrze, 29 maja 2024 roku na stronach Rządowego Centrum Legislacji opublikowano projekt rozporządzenia MSWiA w sprawie wprowadzenia czasowego zakazu przebywania na określonym obszarze w strefie nadgranicznej przyległej do granicy państwowej z Republiką Białoruś. Wbrew zapowiedziom premiera Donalda Tuska, który na konferencji prasowej informował, że przy granicy z Republiką Białoruś zostanie wprowadzona strefa buforowa o szerokości „mniej więcej 200 metrów”, załącznik do projektu rozporządzenia przewiduje, iż strefa obejmie 2–3 km, a w przypadku terenów Białowieskiego Parku Narodowego nawet do 7 km. Doświadczenie wprowadzonego w pasie nadgranicznym stanu wyjątkowego w 2021 roku pokazało, że takie rozwiązanie utrudnia działanie mediów i organizacji humanitarnych. Wskazywali na to wielokrotnie politycy obecnej koalicji rządzącej, wśród nich premier Donald Tusk. W sierpniu 2021 roku obecny premier postulował następujące działania: „Dostarczyć natychmiast pomoc, która jest niezbędna dla tych ludzi, żeby przeżyć (...). To nie zmienia żadnego paradygmatu politycznego. Nic się nie zawali, żaden system, jeśli poda się lekarstwo, chleb i wodę”. Koczującym na polsko-białoruskiej granicy „pomóc, przewieźć do ośrodka, zarejestrować i rozpatrzyć wnioski azylowe”. „Rozpocząć naprawdę profesjonalną akcję dyplomatyczną”. Na polsko-białoruskiej granicy wciąż giną ludzie. Nie ma tygodnia, w którym nie dochodziłoby do kolejnych tragedii. Zamiast przewidzianej prawem procedury azylowej wciąż stosowane są nielegalne, zagrażające życiu i zdrowiu wywózki, tzw. push-backi. Jak piszą organizacje humanitarne, od momentu zaprzysiężenia obecnego rządu 13 grudnia 2023 roku zostały w ten sposób potraktowane ponad cztery tysiące osób. Ta praktyka nie różni się od tego, co działo się za rządów PiS. Zamknięcie strefy przygranicznej oznacza odebranie dostępu do niej mediom. 6 września 2021 roku, podczas sejmowej debaty nad rozporządzeniem Prezydenta RP z dnia 2 września 2021 roku w sprawie wprowadzenia stanu wyjątkowego na obszarze części województwa podlaskiego oraz części województwa lubelskiego, mówił Pan, Panie Ministrze: „Odcinanie mediów jest odcinaniem opinii publicznej od rzetelnej informacji. Dlaczego boicie się mediów na granicy? Ukrywanie tego, co się dzieje, jest fatalną praktyką”. Trudno się z tą oceną nie zgodzić. W związku z powyższym na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1339) prosimy o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania: Czy celem projektowanego rozporządzenia jest ukrycie sytuacji takich, jak zarejestrowana na filmie, w którym – jak alarmowało Podlaskie Ochotnicze Pogotowie Humanitarne – widać osobę nieprzytomną wynoszoną przez służby za zaporę? Podczas posiedzenia w dniu 6 września 2021 roku Sejm głosował nad wnioskiem klubu Lewicy o uchylenie rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 września 2021 r. w sprawie wprowadzenia stanu wyjątkowego na obszarze części województwa podlaskiego oraz części województwa lubelskiego. Ze 114 obecnych w trakcie głosowania posłów i posłanek Koalicji Obywatelskiej za uchyleniem rozporządzenia głosowało 114 osób. Czym różni się obecna sytuacja od tamtej? Co uzasadnia tak radykalną zmianę stanowiska Koalicji Obywatelskiej w kwestii ograniczania dostępu do terenu przygranicznego? W uzasadnieniu projektu rozporządzenia znajduje się zapis: „Jednocześnie przepisy ustawy z dnia 12 października 1990 r. o ochronie granicy państwowej w art. 12b przewidują szereg wyjątków, które pozwolą w znacznym stopniu ograniczyć oddziaływanie przepisów projektowanej regulacji w wymiarze społecznym”. Jakie wyjątki w stosowaniu rozporządzenia przewiduje ministerstwo? Dlaczego nie zostały one uwzględnione w opublikowanym projekcie? Czy czasowy zakaz przebywania będzie dotyczyć przedstawicieli mediów? Czy rząd konsultował wprowadzenie zakazu przebywania na obszarze przygranicznych gmin z ich władzami samorządowymi? Czy rząd oszacował straty, jakie zostaną poniesione przez mieszkańców w efekcie wprowadzenia zakazu przebywania w obszarze przygranicznym w proponowanym kształcie? Czy rząd przewiduje pomoc w postaci rekompensat dla mieszkańców, którzy utrzymywali się z turystyki na terenie objętym rozporządzeniem? Czy przywołane powyżej wypowiedzi Donalda Tuska i Pana, Panie Ministrze, powinniśmy rozumieć tak, że słowa wypowiedziane przez polityków Platformy Obywatelskiej przestają mieć znaczenie, gdy kończy się kampania wyborcza?

Odpowiedź na interpelację w sprawie zakazu przebywania w strefie nadgranicznej przyległej do granicy państwowej z Republiką Białoruś Odpowiedź na interpelację nr 3259 w sprawie zakazu przebywania w strefie nadgranicznej przyległej do granicy państwowej z Republiką Białoruś Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Czesław Mroczek Warszawa, 01-08-2024 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację numer 3259 Pana Posła Adriana Zandberga i grupy Posłów [1] w sprawie zakazu przebywania w strefie nadgranicznej przyległej do granicy państwowej z Republiką Białoruś , uprzejmie przedstawiam następujące informacje. Zakaz przebywania, o którym mowa w interpelacji Państwa Posłów, został wprowadzony rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 12 czerwca 2024 r. w sprawie wprowadzenia czasowego zakazu przebywania na określonym obszarze w strefie nadgranicznej przyległej do granicy państwowej z Republiką Białorusi [2] . Wprowadzenie przedmiotowego zakazu wynika z faktu znacznego nasilenia presji migracyjnej na polsko-białoruskim odcinku granicy państwowej. Wspomniana sytuacja utrzymuje się od połowy 2021 r. i dotyczy cudzoziemców z państw wysokiego ryzyka migracyjnego, którzy w zorganizowanych grupach, często kilkudziesięcioosobowych, usiłują przekraczać tzw. zieloną granicę z terytorium Białorusi do Rzeczypospolitej Polskiej. Proceder nielegalnego przekraczania granicy jest organizowany w znacznej mierze przez funkcjonariuszy białoruskich służb, którzy dowożą migrantów w rejon granicy oraz wskazują dogodne miejsca do jej przekroczenia, dodatkowo wyposażając cudzoziemców w narzędzia umożliwiające pokonanie zabezpieczenia granicy (bariery). Migranci często zachowują się w sposób agresywny i atakują polskie patrole. Duże grupy próbują przekroczyć granicę w sposób siłowy, a ich działania są koordynowane i zorganizowane. Celem wprowadzonej regulacji jest zatem zapewnienie skutecznej realizacji działań przez właściwe służby państwowe na obszarze w strefie nadgranicznej wskazanych stref przylegających do linii granicy państwowej, znajdujących się na terenie gmin w województwie podlaskim. Wprowadzone rozwiązania – poprzez ograniczenie obecności osób postronnych w rejonie działań służbowych – mają zapewnić bezpieczeństwo zarówno tym osobom, pracownikom oraz funkcjonariuszom Policji i Straży Granicznej, a także żołnierzom Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. Przedmiotowe rozwiązania mają ponadto ograniczyć aktywność grup przemytniczych ułatwiających proceder nielegalnej migracji. Natomiast zdecydowanie należy zaprzeczyć, jakoby celem rozporządzenia było sugerowane w pytaniu maskowanie działań. Funkcjonariusze wykonują zadania zgodnie z procedurami i obowiązującymi przepisami prawa. Powołano zespoły ratownicze, a Straż Graniczna współpracuje z organizacjami pomocowymi. Uprzejmie wyjaśniam także, że w art. 12b ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o ochronie granicy państwowej [3] został określony katalog osób, których nie dotyczy zakaz, o którym mowa w przedmiotowej interpelacji. Są to m.in.: osoby stale zamieszkujące, prowadzące działalność gospodarczą, wykonujące pracę zarobkową, wykonujące pracę w gospodarstwach rolnych znajdujących się na obszarze objętym zakazem, pobierające naukę lub będące opiekunami osób pobierających naukę na obszarze objętym zakazem, określeni w ustawie krewni ww. osób, którzy sprawują opiekę albo udzielają pomocy w załatwianiu bieżących spraw życia codziennego osobie stale zamieszkującej na obszarze objętym zakazem, a także właściciele lub posiadacze nieruchomości zlokalizowanych na obszarze objętym zakazem. Ponadto, stosownie do art. 12b ust. 2 tejże ustawy, w uzasadnionych przypadkach właściwy miejscowo komendant placówki Straży Granicznej może zezwolić na przebywanie, na czas określony i na określonych zasadach, na obszarze objętym zakazem, innych osób niż wymienione we wskazanym powyżej katalogu, w szczególności dziennikarzy w rozumieniu art. 7 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. – Prawo prasowe [4] . Nadmieniam również, że rozporządzenie nie wskazuje katalogu osób wyłączonych z obowiązywania zakazu, ponieważ zgodnie z § 118 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie „Zasad techniki prawodawczej” [5] w rozporządzeniu nie powtarza się przepisów ustawy upoważniającej oraz przepisów innych aktów normatywnych. Należy zauważyć, że zasięg i zasady obowiązywania strefy buforowej zostały skonsultowane z przedstawicielami samorządu terytorialnego, organizacji humanitarnej Lekarze bez Granic oraz innych organizacji pozarządowych, lokalnymi przedsiębiorcami (głównie branży turystycznej oraz przewodnikami turystycznymi), a także przedstawicielami: Lasów Państwowych, Białowieskiego Parku Narodowego oraz Instytutu Biologii Ssaków Polskiej Akademii Nauk. W wyniku konsultacji strefę ograniczono do niezbędnego minimum, tj. 200 m od granicy oraz około 2 km w odcinkach puszczy szczególnie narażonych na usiłowanie nielegalnego przekraczania przez grupy migrantów. Intencją rządu jest zapewnienie bezpiecznej granicy przy jednoczesnym jak najmniejszym negatywnym wpływie na funkcjonowanie społeczności lokalnej. Pragnę również nadmienić, że do przedsiębiorców oraz rolników świadczących usługi hotelarskie oraz przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą w zakresie gastronomii lub turystyki na obszarze objętym czasowym zakazem przebywania stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 września 2021 r. o rekompensacie w związku z wprowadzeniem stanu wyjątkowego na obszarze części województwa podlaskiego oraz części województwa lubelskiego w 2021 r. [6] W przypadku wystąpienia znacznych kosztów społecznych i gospodarczych Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej wyraziło gotowość uruchomienia, we współpracy z Ministrem Rozwoju i Technologii, środków z Funduszu Rozwoju Regionalnego w celu wsparcia lokalnych przedsiębiorców i niwelowania skutków wprowadzanych rozwiązań. Z poważaniem z up. Czesław Mroczek Sekretarz Stanu Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji [1] Pani Poseł Darii Gosek-Popiołek, Pana Posła Macieja Koniecznego, Pani Poseł Pauliny Matysiak, Pani Poseł Doroty Olko, Pani Poseł Joanny Wichy oraz Pani Poseł Marceliny Zawiszy. [2] Dz. U. poz. 861, dalej – rozporządzenie . [3] Dz. U. z 2024 r. poz. 388. [4] Dz. U. z 2018 r. poz. 1914. [5] Dz. U. z 2016 r. poz. 283. [6] Dz. U. z 2022 r. poz. 425.