Interpelacja w sprawie dostosowywania struktury kompetencji do wymogów dynamicznie zmieniającego się rynku pracy

Interpelacja w sprawie dostosowywania struktury kompetencji do wymogów dynamicznie zmieniającego się rynku pracy Interpelacja nr 3172 do ministra edukacji w sprawie dostosowywania struktury kompetencji do wymogów dynamicznie zmieniającego się rynku pracy Zgłaszający: Daniel Milewski Data wpływu: 03-06-2024 Szanowna Pani Minister, dynamicznie zmieniająca się gospodarka wymaga ciągłego dostosowywania struktury kompetencji do wymogów rynku. Dotychczasowe dostosowywanie, zachodzące poprzez zastępowanie starszych pokoleń młodszymi, nie będzie dłużej wystarczało. Współcześnie nawet najlepiej przygotowany i wybiegający w przyszłość program nauczania nie pozwoli na zdobycie kwalifikacji niezbędnych pracownikowi przez całe życie. Dynamika przemian gospodarczych, społecznych i technologicznych osiągnęła tempo, w którym zdobywanie nowej wiedzy i zapominanie o starych przyzwyczajeniach staje się kompetencją samą w sobie. W takich warunkach utrzymanie długookresowego dopasowania struktury kapitału ludzkiego do wymagań rynku staje się zasadniczym wyzwaniem rozwojowym. W związku z powyższym zwracam się uprzejmie z prośbą o odpowiedź na następujące pytania: Czy istnieją plany nauczania w szkołach i instytucjach edukacyjnych, które uwzględniają dynamiczne potrzeby rynku pracy i wspierają zdobywanie nowej wiedzy przez całe życie? Jak duże środki publiczne będą zabezpieczane w celu promowania kultury uczenia się przez całe życie w społeczeństwie? Jakie modele współpracy lub inicjatywy publiczno-prywatne są planowane w celu skuteczniejszego dostosowania struktury edukacji do wymogów rynku pracy? Z poważaniem Daniel Milewski Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej

Odpowiedź na interpelację w sprawie dostosowywania struktury kompetencji do wymogów dynamicznie zmieniającego się rynku pracy Odpowiedź na interpelację nr 3172 w sprawie dostosowywania struktury kompetencji do wymogów dynamicznie zmieniającego się rynku pracy Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Henryk Kiepura Warszawa, 25-06-2024 Szanowny Panie Pośle, przekazuję wyjaśnienia dotyczące dostosowywania struktury kompetencji do wymogów dynamicznie zmieniającego się rynku pracy. Odnosząc się do pytania dotyczącego planów nauczania w szkołach i instytucjach edukacyjnych, które uwzględniają dynamiczne potrzeby rynku pracy i wspierają zdobywanie nowej wiedzy przez całe życie uprzejmie informuję, że w procesie kształcenia zawodowego są podejmowane działania wspomagające rozwój każdego uczącego się, stosownie do jego potrzeb i możliwości, ze szczególnym uwzględnieniem indywidualnych ścieżek edukacji i kariery, możliwości podnoszenia poziomu wykształcenia i kwalifikacji zawodowych oraz zapobiegania przedwczesnemu kończeniu nauki. Elastycznemu reagowaniu systemu kształcenia zawodowego na potrzeby rynku pracy, jego otwartości na uczenie się przez całe życie oraz mobilności edukacyjnej i zawodowej absolwentów ma służyć wyodrębnienie kwalifikacji w poszczególnych zawodach szkolnictwa branżowego oraz stworzenie uczniom warunków do uzyskiwania dodatkowych umiejętności zawodowych, dodatkowych uprawnień zawodowych lub kwalifikacji rynkowych funkcjonujących w Zintegrowanym Systemie Kwalifikacji. [1] Kształcenie zawodowe odbywa się zgodnie z podstawami programowymi kształcenia w zawodach szkolnictwa branżowego, określonymi w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 16 maja 2019 r. w sprawie podstaw programowych kształcenia w zawodach szkolnictwa branżowego oraz dodatkowych umiejętności zawodowych w zakresie wybranych zawodów szkolnictwa branżowego [2] . Nauczyciel lub zespół nauczycieli prowadzących kształcenie zawodowe w danym zawodzie opracowują program nauczania zawodu, który do użytku szkoły dopuszcza jej dyrektor [3] . Program nauczania musi obejmować treści nauczania określone w podstawie programowej kształcenia w danym zawodzie, ale może również obejmować treści wykraczające poza zakres treści nauczania ustalonych dla danego zawodu w podstawie programowej. Zgodnie z przepisami § 4 ust. 5 rozporządzenia w sprawie ramowych planów nauczania dla publicznych szkół [4] , godziny stanowiące różnicę między sumą godzin obowiązkowych zajęć edukacyjnych z zakresu kształcenia zawodowego określoną w ramowym planie nauczania dla danego typu szkoły a minimalną liczbą godzin kształcenia zawodowego dla kwalifikacji wyodrębnionych w zawodzie, określoną w podstawie programowej kształcenia w zawodzie szkolnictwa branżowego, dyrektor szkoły może przeznaczyć na: przygotowanie uczniów do uzyskania dodatkowych umiejętności zawodowych związanych z nauczanym zawodem, lub przygotowanie do uzyskania kwalifikacji wolnorynkowej lub sektorowej funkcjonującej w Zintegrowanym Systemie Kwalifikacji, związanej z nauczanym zawodem, lub przygotowanie do uzyskania dodatkowych uprawnień zawodowych przydatnych do wykonywania nauczanego zawodu, lub na prowadzenie zajęć uzgodnionych z pracodawcą. Oczywiście godziny te może również przeznaczyć na realizację treści nauczania określonych w podstawie programowej kształcenia w danym zawodzie. System oświaty zapewnia powszechną dostępność do uczenia się przez całe życie poprzez systemowe połączenie (od 2012 roku) szkolnictwa dzieci i młodzieży oraz kształcenia ustawicznego osób dorosłych w zakresie kształcenia zawodowego w formach pozaszkolnych (na kwalifikacyjnych kursach zawodowych, kursach umiejętności zawodowych, a od 2024 roku także na branżowych szkoleniach zawodowych). Istnieje również możliwość potwierdzania kwalifikacji uzyskanych na bazie doświadczenia zawodowego (eksternistyczne egzaminy zawodowe [5] ). Przewidziano stosowne mechanizmy skłaniające szkoły i placówki do harmonizowania swojej działalności z rynkiem pracy: przed rozpoczęciem kształcenia szkoła jest obowiązana uzyskać opinię wojewódzkiej rady rynku pracy o zasadności kształcenia w danym zawodzie zgodnie z potrzebami rynku pracy [6] ; programy nauczania zawodu realizowane w szkołach prowadzących kształcenie zawodowe mogą powstawać we współpracy szkół z firmami, ponieważ możliwość uruchomienia kształcenia w zawodzie jest uzależniona od nawiązania przez szkołę współpracy z pracodawcą (przedsiębiorstwem), których działalność jest związana z danym zawodem. Biorąc pod uwagę powyższe, szkoły prowadzące kształcenie w zawodach szkolnictwa branżowego uwzględniają dynamiczne zmiany na rynku pracy oraz zapotrzebowanie na umiejętności zawodowe na lokalnym rynku pracy, jak również kształtują umiejętność uczenia się przez całe życie. W celu m.in. promowania kultury uczenia się przez całe życie w społeczeństwie, w ramach naboru „Zbudowanie systemu koordynacji i monitorowania regionalnych działań na rzecz kształcenia zawodowego, szkolnictwa wyższego oraz uczenia się przez całe życie, w tym uczenia się dorosłych” (KPO, Inwestycja A3.1.1.) zabezpieczono środki w łącznej wysokości 344 mln zł na działania 16 województw, które będą prowadzone do czerwca 2026 r. Ponadto, w ramach projektu Fundacji Rozwoju Systemu Edukacji realizowanego we współpracy z MEN pn. „Rozwój współpracy i koordynacji w zakresie uczenia się przez całe życie”, przewidziano alokację 19 mln zł w ramach PO FERS na działania wspierające koordynację polityki uczenia się przez całe życie na szczeblu centralnym i regionalnym w latach 2024-2028. Należy zaznaczyć, że powyższe projekty zainicjowane przez MEN obejmują koordynację działań podejmowanych przez wiele instytucji publicznych w celu promowania kultury uczenia się przez całe życie w społeczeństwie. Wysokość środków publicznych przeznaczanych na wszystkie działania w obszarze uczenia się przez całe życie (m.in. działania o charakterze edukacyjnym i promującym uczenie się prowadzone przez ministerstwa oraz ich jednostki podległe i nadzorowane, urzędy pracy i inne instytucje rynku pracy, działania podejmowane przez jednostki samorządu terytorialnego – w tym w ramach Programów Regionalnych, działania szkół wyższych w ramach trzeciej misji uczelni) jest wielokrotnie wyższa. Oszacowanie tych środków będzie przedmiotem badań w ramach przeglądu śródokresowego Zintegrowanej Strategii Umiejętności 2030. Odnosząc się do kwestii, jakie modele współpracy lub inicjatywy publiczno-prywatne są planowane w celu skuteczniejszego dostosowania struktury edukacji do wymogów rynku pracy uprzejmie informuję. Zmiany w kształceniu zawodowym zapoczątkowane od 1 września 2019 r. miały na celu dostosowanie tego kształcenia do potrzeb rynku pracy oraz wzmocnienie współpracy z pracodawcami na poziomie krajowym oraz na poziomie szkół poprzez m.in. wprowadzenie przepisami ustawowymi obowiązkowej współpracy szkół prowadzących kształcenie w zawodach z pracodawcami [7] . Współpraca ta polega w szczególności na: tworzeniu klas patronackich; przygotowaniu propozycji programu nauczania zawodu; realizacji kształcenia zawodowego, w tym praktycznej nauki zawodu; wyposażeniu warsztatów lub pracowni szkolnych; organizacji egzaminu zawodowego; doskonaleniu nauczycieli kształcenia zawodowego, w tym organizowaniu szkoleń branżowych; realizacji doradztwa zawodowego i promocji kształcenia zawodowego. Ponadto przedstawiciele pracodawców uczestniczą w pracach nad opracowaniem projektów podstaw programowych kształcenia w nowowprowadzanych zawodach szkolnictwa branżowego. Obecnie planowane są prace w Ministerstwie Edukacji Narodowej nad przeglądem i modyfikacją podstaw programowych kształcenia w zawodach szkolnictwa branżowego, w szczególności w zakresie dostosowania kształcenia w tych zawodach do zmian technologicznych wynikających z transformacji cyfrowej i ekologicznej. Prace te zostaną poprzedzone konsultacjami z przedstawicielami organizacji branżowych właściwych dla poszczególnych dziedzin zawodowych i zawodów, w trakcie których poddane zostaną dyskusji m.in. propozycje zmian w zawodach. Konsultacje z przedstawicielami organizacji branżowych planowane są od września br. Z wyrazami szacunku Z upoważnienia Ministra Edukacji Henryk Kiepura Sekretarz Stanu [1] Załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 15 lutego 2019 r. w sprawie ogólnych celów i zadań kształcenia w zawodach szkolnictwa branżowego oraz klasyfikacji zawodów szkolnictwa branżowego (Dz. U. z 2024 r. poz. 611). [2] Dz. U. z 2019 r. poz. 991, z późn. zm. [3] Art. 22a ust. 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2024 r. poz. 750). [4] Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 20 maja 2024 r. w sprawie ramowych planów nauczania (Dz. U. poz. 781). [5] Art. 10 ust. 3 ustawy o systemie oświaty. [6] Art. 68 ust. 7 pkt 1 i art. 168 ust. 5a ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz. U. z 2024 r. poz. 737). [7] Art. 68 ust. 7 pkt 2 i ust. 7c ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe.