Interpelacja w sprawie ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi tworzącej nowy system kaucyjny

Interpelacja w sprawie ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi tworzącej nowy system kaucyjny Interpelacja nr 2983 do ministra klimatu i środowiska w sprawie ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi tworzącej nowy system kaucyjny Zgłaszający: Anna Wojciechowska, Marta Wcisło Data wpływu: 27-05-2024 Szanowna Pani Minister, do mojego biura poselskiego zgłaszają się przedsiębiorcy z całej Polski prowadzący lokalne sklepy o powierzchni do 500 m². Wyrażają oni swoje zaniepokojenie wejściem w życie ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi tworzącej nowy system kaucyjny. Uważają oni, że wejście w życie ustawy w obecnym kształcie już 1 stycznia 2025 roku, stworzy ogromny chaos i bezpośrednio uderzy w polskich małych i średnich przedsiębiorców. Piszą, że system będzie eskalował problemy finansowe i organizacyjne prowadzonych przez nich sklepów, które i tak zmagają się w ostatnim czasie z wieloma wyzwaniami i wymagającym rynkiem, m.in. podniesioną płacą minimalną, zniesieniem zerowej stawki VAT czy utrzymaniem osłonowych taryf energii. Sklepy te, to często jedyne źródło utrzymania całych rodzin, które z pokolenia na pokolenie, każdego dnia obsługują miliony konsumentów w całym kraju. Sklepy te, to również źródło utrzymania setek tysięcy pracowników w Polsce, a w przypadku mniejszych miejscowości, to także ważny element życia społecznego mieszkańców. Lokalni przedsiębiorcy wspierają swoje gminy i powiaty w wielu działaniach na rzecz mieszkańców, ośrodków edukacyjno-kulturalnych czy instytucji kościelnych. Przedsiębiorcy zauważają, że ustawa, o której mowa, preferuje duże i dysponujące zasobami finansowymi sieci zagraniczne, które tym samym stać na szybką organizację i automatyzację wymaganych procesów. Sieci te zlokalizowane są głównie w miastach i stanowią odpowiedź na potrzeby dużych aglomeracji. Wskazują oni także, że wg dostępnych szacunków ponad 55 tys. sklepów ze względu na swój metraż (tj. sklepy małoformatowe, poniżej 200 m²), znajdzie się poza systemem kaucyjnym, co dziś stanowi 80% wszystkich lokalnych sklepów w Polsce. Większość tych sklepów zlokalizowanych jest w mniejszych miejscowościach i na wsiach. Zgłaszający problem przedsiębiorcy wnioskują, że system kaucyjny w obecnym brzmieniu może doprowadzić do zamknięcia placówek, co będzie stanowiło wykluczenie dla mieszkańców mniejszych miejscowości i terenów wiejskich, dla których lokalny, mały sklep, jest często jedynym punktem sprzedaży w okolicy. Podkreślają oni, że wielu tych mieszkańców nie ma dostępu do dużych sklepów, co w konsekwencji może dla nich oznaczać brak zwrotu poniesionej już kaucji (wynikającej z obowiązku prawnego) i negatywnie wpłynąć na ich nastroje. Należy również zwrócić uwagę, że konsument najprawdopodobniej będzie chętniej robił zakupy w mniejszych sklepach, jeśli jednocześnie będzie mógł w nich oddać opakowanie zwrotne. Niezapewnienie możliwości zbiórki opakowań zwrotnych placówkom zlokalizowanym na tych obszarach, może spowodować stopniowe wykluczanie sklepów poniżej 200 m² z polskiego rynku, a w następstwie osłabienie lokalnej gospodarki. Dodatkowo zgodnie z doświadczeniami z innych krajów - nieprzystąpienie do takiego systemu może spowodować spadek obrotów każdej z takich placówek nawet o ok. 30%, co w konsekwencji również negatywnie odbije się na polskim lokalnym handlu niezależnym. Przy obecnych bardzo wysokich obciążeniach finansowych dla przedsiębiorców, niepewności rynkowej i niskiej rentowności biznesu, dodatkowe obciążenia związane z systemem kaucyjnym, a przede wszystkim brak jasnych uregulowań funkcjonowania całego systemu kaucyjnego, doprowadzi do problemów organizacyjnych oraz finansowych sklepów i w konsekwencji do kolejnych upadłości w branży. Właściciele małych sklepów będą musieli się zmierzyć z obowiązkiem pobierania i zwracania kaucji, fizycznym odbiorem opakowań od konsumentów, ich logistyką oraz współpracą z operatorami systemu kaucyjnego, czy również przechowywaniem zebranych surowców. Ustawa z dnia 13 lipca 2023 o zmianie ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi oraz niektórych innych ustaw jest dokumentem ogólnym, w którym brakuje wielu istotnych zapisów. Powyższy fakt sprawia, że organizacja procesu zarówno po stronie producentów, potencjalnych operatorów, a przede wszystkim sklepów jest w zasadzie niemożliwa. W związku z wyżej przedstawionym problemem, zwracam się do Pani Minister z prośbą o odpowiedzi na następujące pytania: 1. Czy możliwe jest wydłużenie terminu wprowadzenia systemu kaucyjnego do 1 stycznia 2026 r.? 2. Czy opakowania będą mogły być zgniatane, jeśli nie utrudni to ich przechowywania? 3. Jak przechowywane oraz transportowane mają być opakowania po produktach mlecznych stanowiące realne zagrożenie sanitarne? 4. Czy opłata manipulacyjna będzie zróżnicowana względem sposobu zbiórki oraz powierzchni sklepu? 5. Kim są operatorzy, którzy mają ustalić zasady współpracy i podpisać umowę ze sklepem? 6. Jaka będzie częstotliwość odbiorów odpadów? 7. Czy możliwe są do wprowadzenia przepisy umożliwiające stopniowe wprowadzanie systemu kaucyjnego na kolejne frakcje (opakowania po mleku w drugiej kolejności)? 8. Czy możliwe jest przedefiniowanie „opakowań podlegających systemowi kaucyjnemu” jako „niebędącymi odpadem”? 9. Czy możliwe jest wprowadzenie regulacji, która zobowiązywałaby do płacenia kaucji, podobnie jak dla butelki zwrotnej, każdemu podmiotowi na każdym etapie procesu jej użytkowania (począwszy od producenta)? Z wyrazami szacunku Anna Wojciechowska