Interpelacja w sprawie braku systemowego rozwiązania w zakresie diagnostyki wirusowego zapalenia wątroby typu C

Interpelacja w sprawie braku systemowego rozwiązania w zakresie diagnostyki wirusowego zapalenia wątroby typu C Interpelacja nr 2971 do ministra zdrowia w sprawie braku systemowego rozwiązania w zakresie diagnostyki wirusowego zapalenia wątroby typu C Zgłaszający: Włodzisław Giziński Data wpływu: 24-05-2024 Jednym z najpoważniejszych zagrożeń dla zdrowia publicznego w Polsce jest brak systemowego rozwiązania diagnostyki wirusowego zapalenia wątroby typu C (WZW typu C). Mimo że od 2015 roku są dostępne w Polsce nowoczesne terapie dające szybko (8-12 tygodni) i z niemal 100% skutecznością możliwość wyleczenia tej choroby w warunkach ambulatoryjnych, to do tej pory nie został wprowadzony żaden program profilaktyczny zmierzający do diagnostyki i do zapobiegania tej chorobie. HCV (Hepatitis C Virus) czyli wirus wywołujący WZW typu C jest nazywany cichym zabójcą, gdyż zakażenie przebiega bezobjawowo lub objawy są niecharakterystyczne. Przenosi się przez krew i płyny ustrojowe, co oznacza, że czynnikiem ryzyka zakażenia HCV może być każdy zabieg (zarówno medyczny, jak i pozamedyczny) czy jakiekolwiek naruszenie ciągłości tkanek. Ze względu na brak możliwości zapobiegania chorobie na drodze szczepień (nie została jeszcze wynaleziona szczepionka na HCV) oraz poważne konsekwencje długoletniego zakażenia (marskość wątroby, rak wątrobowokomórkowy), WZW C stanowi poważny problem z punktu widzenia zdrowia publicznego i jedyną metodą zapobiegania rozprzestrzeniania wirusa jest diagnostyka i leczenie. Dzięki nowoczesnym terapiom w Polsce zostało już wyleczonych prawie 40 tysięcy osób. Jednak dziś do leczenia trafiają głównie te osoby, które mają objawy, lub którym „przez przypadek" np. w ramach akcji testowania wykryto obecność wirusa w organizmie. Jak podkreślają eksperci, groźne jest to, że począwszy od roku 2018 obserwujemy z roku na rok zwiększający się odsetek chorych z rozpoznaną marskością wątroby, który aktualnie sięga 24%, i są to głównie ludzie w 30-50 lat, czyli w wieku produkcyjnym. W Polsce aktualnie jest chorych około 150 tysięcy obywateli, niebędących świadomymi swojej choroby właśnie z uwagi na brak szerokiego dostępu do diagnostyki. Nieleczeni pacjenci nie tylko będą musieli w przyszłości zmagać się z konsekwencjami choroby, ale także będą stanowić aktywne źródło transmisji wirusa. Aktualne działania w kierunku wykrywania HCV w Polsce opierają się na "akcyjności" samorządów, pilotażach, albo nieefektywnym programie NFZ opartym o "budżet powierzony" w POZ. To nie rozwiązuje problemu, a w konsekwencji będzie nie skuteczne i nie opłacalne. Stworzony i wdrożony program profilaktyczny HCV dostępny dla każdego obywatela, ze szczególnym uwzględnieniem grup ryzyka i osób hospitalizowanych będzie ważnym krokiem w kierunku eliminacji wirusa z polskiej populacji i ochrony polskich obywateli, do czego zobowiązał się Polski Rząd na Światowym Zgromadzeniu Zdrowia WHO, przyjmując globalną strategię dotyczącą WZW na lata 2016-2021. Celem tej inicjatywy jest eliminacja wirusowego zapalenia wątroby typu B i C do roku 2030. Niemal wszystkie kraje europejskie, kierując się zaleceniami WHO (znaczącej redukcji zakażeń HCV do 2030) rozwiązało ten problem tworząc rządowe programy zwalczania zakażeń HCV. Niedawno został uruchomiony program w Czechach i na Litwie. Nawet w Egipcie, kraju jeszcze 10 lat temu o najwyższej na świecie częstości zakażeń HCV, dzięki rządowemu programowi zredukowano występowanie wirusa ponad 10-krotnie. Korzyści, które pływną z wprowadzenia programów to głównie: zmniejszenie kosztów związanych z leczeniem marskości i raka wątroby (w tym przeszczepień wątroby), zwiększenie dochodów państwa z racji wydłużenia aktywności zawodowej, spełnienie zalecanej przez WHO redukcji zakażeń HCV do roku 2030, Europejskie i światowe agencje HTA (health technology assessment) w tym polska Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji wskazała, że program screeningowy HCV jest wysoce kosztowo-efektywny i zaleca do stosowania- rekomendacja nr 3/2020 z dnia 30 XI 2022. Nie ma więc żadnych ograniczeń, aby czerpiąc z przykładu innych krajów, jak najszybciej wprowadzić w życie pogram profilaktyczny. W związku z powyższym uprzejmie proszę Panią Minister o udzielenia odpowiedzi na poniższe pytania: Jak Ministerstwo Zdrowia zamierza wypełnić nadrzędny cel WHO dotyczący eliminacji HCV do 2030 roku? Czy są jakieś plany działań redukujących liczbę zakażonych i leczonych osób w Polsce? Co stoi na przeszkodzie, aby wprowadzić w Polsce program polityki zdrowotnej zmierzający do szybkiej diagnostyki HCV i skierowania pacjentów na leczenie? Kiedy Ministerstwo Zdrowia planuje wprowadzić systemowe rozwiązanie w celu eliminacji HCV w Polsce? Dlaczego, mimo rekomendacji AOTMIT i wielu analiz mówiąc o opłacalności działań sreeningowych, do tej pory nie zostały podjęte działania kompleksowo zajmujące się diagnostyką pacjentów będących nosicielami i chorych na HCV? Dlaczego HCV jako wirus onkogenny nie został rozpoznany jako priorytetowy do eliminacji a screening nie został zrefundowany w ramach funduszu medycznego? Czy została opracowana analiza kosztów konsekwencji braku diagnostyki lub późno wykrytej choroby? Jakie są koszty leczenia powikłań lub/i leczenia nowotworu wątroby, przeszczepu będące konsekwencją braku diagnostyki w kierunku HCV? Jak Ministerstwo Zdrowia ocenia możliwość wprowadzenia w życie do końca 2024 r. programu zapobiegania ciężkim chorobom wątroby wywołanym HCV: marskość i rak wątroby?