Interpelacja w sprawie przedłużania rejestracji związku wyznaniowego
Interpelacja nr 295
do ministra spraw wewnętrznych i administracji
w sprawie przedłużania rejestracji związku wyznaniowego
Zgłaszający: Marcin Józefaciuk
Data wpływu: 19-12-2023
18 stycznia 2019 r. - 127 (poświadczonych notarialnym podpisem) członków założycieli Związku Wyznaniowego Rodzimowierców Polskich Ród (ZWRP RÓD) złożyło w MSWiA za pośrednictwem wybranego przez siebie pięcioosobowego komitetu wniosek o wpis do rejestru kościołów i innych związków wyznaniowych (znak sprawy: DWRMNiE-WROOA-65350-3/2019). Proces administracyjno-poprawkowy (kompletowanie i poprawa dokumentacji) przebiegał w opinii komitetu w sposób należyty, jednak po zakończeniu tych prac nastąpiło odwlekanie decyzji ministra/wiceministra o wpisie do rejestru.
Dotychczasowy przebieg sprawy od zakończenia procesu poprawek i uzupełnień:
2.06.2022 r. - ostatnie pismo z MSWiA związane z poprawkami w statucie związku - komitet założycielski przesłał je do MSWiA z datą 11.06.2022 r.;
8.08.2022 r. - ostatnie uzupełnienia adresowo-zgłoszeniowe do dokumentów. Termin rozpatrzenia wniosku wg ustaleń komitetu związku minął 16.11.2022 r.
Pismo złożono w biurze podawczym 3 miesiące wcześniej - 16.08.2022 r.;
11.01.2023 r. - 1. pismo z MSWiA informujące, iż: “ze względu na złożony charakter rozpatrywanej sprawy jej rozstrzygnięcie nastąpi w terminie do dnia 28 lutego 2023 r.";
28.02.2023 r. - 2. pismo z MSWiA informujące, iż “ze względu na złożony charakter rozpatrywanej sprawy jej rozstrzygnięcie nastąpi w terminie do dnia 31 maja 2023 r.";
6.03.2023 r. - rzecznik związku Dawid Zbigniew Walkowiak wraz z członkiem komitetu założycielskiego związku Patrykiem Wierzchoniem odbyli spotkanie o godz. 10:00 w Departamencie Wyznań MSWiA w Warszawie. W rozmowie uczestniczył kierownik Wydziału Rejestru Kościołów i Innych Związków Wyznaniowych oraz pracownica tego wydziału;
24.05.2023 r. - 3. pismo z MSWiA informujące, iż “ze względu na złożony charakter rozpatrywanej sprawy jej rozstrzygnięcie nastąpi w terminie do dnia 31 sierpnia 2023 r.";
30.08.2023 r. - 4. pismo z MSWiA informujące, iż “ze względu na złożony charakter rozpatrywanej sprawy jej rozstrzygnięcie nastąpi w terminie do dnia 30 listopada 2023 r.";
28.11.2023 r. - 5. pismo z MSWiA informujące, iż “ze względu na złożony charakter rozpatrywanej sprawy jej rozstrzygnięcie nastąpi w terminie do dnia 29 lutego 2024 r."
Podjęcie decyzji o wpisie do rejestru należało najpewniej do wiceministra/podsekretarza p. Błażeja Pobożego (PiS) - w omawianym okresie podlegał mu Departament Wyznań Religijnych oraz Mniejszości Narodowych i Etnicznych. Przyjmując, że po otrzymaniu odpowiedzi ZWRP RÓD w dniu 16.08.2022 r. organ zakończył wyjaśnianie sprawy, to zgodnie z art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania (Dz. U. z 2022 r. poz. 1435 ze zm.) powinien podjąć decyzję o wpisie do rejestru w terminie 3 miesięcy . Do dziś taka decyzja nie zapadła, a co 3 miesiące MSWiA przysyłało pisma wydłużające proces rejestracji. Takich pism komitet założycielski ZWRP RÓD otrzymał już 5, jednak nigdzie nie wyjaśniono z czego wynika "złożony charakter sprawy", który miał być powodem przedłużania procesu administracyjnego. Od czerwca 2022 r. nie były kierowane do komitetu założycielskiego ZWRP RÓD żadne zapytania czy wezwania do uzupełnienia akt. Nie wskazano też żadnych prawnych przeciwwskazań do podjęcia decyzji o rejestracji związku wyznaniowego, którego możliwość istnienia jest przejawem konstytucyjnej gwarancji wolności wyznania i sumienia. Także podczas spotkania w departamencie w dniu 6.03.2023 r. członkowie komitetu zapoznali się ze zgromadzonym w sprawie materiałem, który nie wykraczał poza korespondencję między organem a komitetem. Wszystko wskazuje na to, że organ nie prowadzi już żadnych czynności wyjaśniających, a jedynie odwleka podjęcie rozstrzygnięcia. Czas rozpoznania sprawy jest wydłużony w sposób niezrozumiały, pomimo że związek dostosował się do wszystkich wymagań MSWiA. Jako przedstawiciele mniejszości wyznaniowej, przez opieszałość aparatu państwa, pozostajemy niesłusznie na marginesie życia publicznego. Sytuacja ta ogranicza w sposób znaczny możliwość działania jako organizacja religijna i godzi w podstawowe prawa i wolności wynikające z Konstytucji RP oraz ustawy o gwarancjach wolności sumienia i wyznania.
Proszę o odpowiedź na poniższe pytania:
1. Kiedy można liczyć na rozpatrzenie wyżej omawianego wniosku?
2. Na czym polega złożoność sprawy w wyżej omawianym przypadku?
3. Ile związków wyznaniowych znajduje się w podobnej sytuacji (mają złożone wszystkie dokumenty, a ich wniosek o rejestrację jest przedłużany)?
Z poważaniem
Marcin Józefaciuk
Odpowiedź Sekretarz stanu Tomasz Szymański
11.01.2024
Odpowiedź na interpelację w sprawie przedłużania rejestracji związku wyznaniowego
Odpowiedź na interpelację nr 295
w sprawie przedłużania rejestracji związku wyznaniowego
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Tomasz Szymański
Warszawa, 11-01-2024
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację numer 295 Pana Posła Marcina Józefaciuka w sprawie przedłużania rejestracji związku wyznaniowego , uprzejmie przedstawiam następujące informacje.
Wpis do Rejestru kościołów i innych związków wyznaniowych (dalej: rejestr) umożliwia kościołom i innym związkom wyznaniowym korzystanie z całej grupy prerogatyw, jakie oferuje im system prawa w Rzeczpospolitej Polskiej, wobec czego Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji jest zobowiązany do posiadania pewności, że prawo to nie będzie nadużywane. Nadanie szeregu uprawnień poprzez wpis do rejestru musi być zatem poprzedzone spełnieniem określonych warunków. Dlatego też organ rejestrowy, prowadząc takie postępowanie, musi przeanalizować dokładnie cały materiał dowodowy, pomimo że strony nie zawsze są wzywane do kolejnych wyjaśnień czy też dostarczania kolejnych dokumentów.
Obowiązujące przepisy prawa przewidują trzy formy i podstawy regulacji statusu prawnego kościołów i innych związków wyznaniowych:
umowa międzynarodowa,
ustawy o stosunku Państwa do poszczególnych kościołów i związków wyznaniowych,
wpis do rejestru na podstawie ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania [1] .
Należy podkreślić, że zgodnie z obowiązującym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej prawem zróżnicowanie form regulacji sytuacji prawnej i majątkowej kościołów i innych związków wyznaniowych nie ma wpływu na ich równouprawnienie. Ustawa przewiduje możliwość nadawania osobowości prawnej nowym wspólnotom religijnym i wchodzenie wspólnot w stosunki z państwem na zasadach w niej określonych. Wspólnota religijna uzyskuje osobowość prawną na podstawie decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o wpisie do rejestru. Należy przy tym podkreślić, że nie istnieje przepis prawa uzależniający prowadzenie działalności religijnej przez osoby tworzące wspólnoty religijne od uzyskania wpisu w rejestrze. Wpis do niego skutkuje jedynie uzyskaniem osobowości prawnej przez daną wspólnotę wyznaniową.
Uprzejmie informuję ponadto, że decyzja kończąca postępowanie w sprawie wpisu Związku Wyznaniowego Rodzimowierców Polskich Ród do rejestru zostanie wydana w terminie wynikającym z ostatniego przedłużenia, tj. do 29 lutego 2024 r.
Na wydanie takiej decyzji, według stanu na 3 stycznia 2024 r., oczekują także 3 inne wspólnoty religijne (w przypadku jednej z nich trwa aktualizacja danych złożonych przez wnioskodawców).
Z poważaniem
z up. Tomasz Szymański
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji
[1] Dz. U. z 2023 r. poz. 265, dalej – ustawa.