Interpelacja w sprawie usuwania nielegalnie zaparkowanych pojazdów na koszt właściciela

Interpelacja w sprawie usuwania nielegalnie zaparkowanych pojazdów na koszt właściciela Interpelacja nr 2891 do ministra infrastruktury w sprawie usuwania nielegalnie zaparkowanych pojazdów na koszt właściciela Zgłaszający: Klaudia Jachira, Franciszek Sterczewski, Paulina Matysiak Data wpływu: 19-05-2024 W ostatnich miesiącach w mediach pojawiły się informacje o braku skuteczności straży miejskich w walce z nielegalnym parkowaniem. W szczególności uwidoczniło się to na dwóch przykładach, w których strażnicy byli bezsilni wobec ewidentnego wykroczenia. Zarówno w przypadku tzw. betonowego auta z Łodzi, jak i nieusuwalnej skody zaparkowanej na placu Pięciu Rogów w Warszawie okazało się, że strażnicy mogli nałożyć mandat w maksymalnej wysokości 100 zł. W obu przypadkach strażnicy nie mieli legalnych podstaw do usunięcia tych pojazdów. Zamknięty katalog sytuacji, w których pojazd może być usunięty z drogi na koszt właściciela, jest zdefiniowany w art. 130a oraz art. 50a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 – Prawo o ruchu drogowym. Przeprowadziliśmy analizę funkcjonowania tych przepisów w praktyce, posługując się przykładami dwóch straży miejskich w Polsce: najefektywniejszej i największej. Wg raportu NIK z 2016 roku najefektywniej w Polsce działa straż miejska w Szczecinie. Analizując ostatnie opublikowane sprawozdanie kwartalne tej jednostki, dowiadujemy się, że zrealizowane dyspozycje usunięcia pojazdów nastąpiły z powodu: 71 usuniętych pojazdów na podstawie pkt 1 art. 130a z doprecyzowaniem „blokowanie“, 27 usuniętych pojazdów na podstawie pkt 4 art. 130a z doprecyzowaniem „miejsce osoby niepełnosprawnej“, 68 usuniętych pojazdów na podstawie pkt 5 art. 130a z doprecyzowaniem „tabliczka T-24“, 68 usuniętych pojazdów na podstawie art. 50a tzw. „wraki“. Wniosek z tego sprawozdania jest następujący: najefektywniejsza straż miejska w Polsce nie usuwa pojazdów stwarzających zagrożenie. Strażnik, aby wydać dyspozycję usunięcia pojazdu, albo musi mieć znak (T-24/T-29), albo usuwany pojazd musi utrudniać ruch innym pojazdom. Oznacza to, że straż miejska w Szczecinie nie wykorzystuje wszystkich możliwości usuwania pojazdów z nawet tak szczupłego katalogu sytuacji. Odpowiedź na pytanie, dlaczego się tak dzieje, znajdziemy w największej straży miejskiej w Polsce: SM Warszawa. Niestety sprawozdania publikowane przez SM Warszawa nie pozwalają na przedstawienie zaprezentowanych powyżej statystyk. Z rozmów z kierownictwem tej formacji wynika jednak, że przed wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu zaparkowanego przed np. przejściem dla pieszych strażnicy muszą udokumentować sytuację „rzeczywistego“ zagrożenia, to znaczy wykonać zdjęcie w momencie, gdy przed przejściem znajduje się pieszy, a na drodze pojazd. Dopiero tak utrwalony dowód jest w opinii warszawskich sądów wystarczającym przesłaniem do usunięcia pojazdu. Dziwi również fakt, że o ile strażnicy mogą zakładać blokady na każdy nieprawidłowo zaparkowany pojazd w pasie ruchu drogowego, to nie mają już takich uprawnień do wydawania dyspozycji usunięcia pojazdu. Proszę o udzielenie odpowiedzi na pytania: Czy ministerstwo planuje umożliwienie usunięcia pojazdu z drogi na koszt właściciela w przypadku pozostawienia go w miejscu, gdzie jest to zabronione? Czyli wprowadzenie przepisu analogicznego do uprawnień strażników do zakładania blokad? Jeśli nie, to czy ministerstwo planuje stworzenie katalogu wykroczeń, które wypełniają znamiona „stwarzania zagrożenia“? Źródła: https://www.nik.gov.pl/aktualnosci/nik-o-finansowaniu-strazy-miejskich.html https://www.sm.szczecin.pl/application/files/4517/0048/7914/Sprawozdanie_SM_Szczecin_za_III_kwartal_2023.pdf https://drive.google.com/file/d/1cL2FNCiFhvKTg_7N7D8-11Xn9tYymxdd/view Z wyrazami szacunku Paulina Matysiak, Klaudia Jachira, Franciszek Sterczewski

Odpowiedź na interpelację w sprawie usuwania nielegalnie zaparkowanych pojazdów na koszt właściciela Odpowiedź na interpelację nr 2891 w sprawie usuwania nielegalnie zaparkowanych pojazdów na koszt właściciela Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Czesław Mroczek Warszawa, 12-07-2024 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację numer 2891 [1] Pani Poseł Klaudii Jachiry, Pana Posła Franciszka Sterczewskiego i Pani Poseł Pauliny Matysiak w sprawie usuwania nielegalnie zaparkowanych pojazdów na koszt właściciela uprzejmie informuję, co następuje. Na wstępie należy wskazać, że usunięcie pojazdu i umieszczenie go na parkingu strzeżonym na koszt właściciela jest istotną ingerencją w prawo własności. Zgodnie bowiem z art. 64 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (RP) własność może być ograniczona wyłącznie w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza istoty tego prawa. Ponadto, zasada proporcjonalności wyrażona w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP stanowi, że ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego bądź dla ochrony środowiska. Usunięcie pojazdu z drogi w trybie art. 130a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym [2] niewątpliwie skutkuje ograniczeniem prawa korzystania z własności, ale także ogranicza prawo do swobodnego przemieszczania się, a w niektórych przypadkach – również swobodę prowadzenia działalności gospodarczej. Zastosowanie powyższej procedury, powodującej określone dolegliwości ekonomiczne nie tylko dla właściciela (posiadacza) pojazdu, ale także osoby lub osób z niego korzystających, nie jest kwestionowane w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Najwyższego. W ocenie resortu spraw wewnętrznych i administracji wywoływanie powyższych dolegliwości u właściciela (posiadacza) pojazdu nie może być celem samym w sobie. Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że „[…] ogólnym celem regulacji przewidującej usunięcie pojazdu z drogi w wypadkach określonych w art. 130a ust. 1 i 2 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, zważywszy na okoliczności podejmowania tego rodzaju czynności, jest przede wszystkim bezpieczeństwo na drogach publicznych. Działania jednostek reprezentujących Skarb Państwa (Policja, straż miejska) podejmowane są w interesie publicznym, w celu zapewnienia bezpieczeństwa w ruchu drogowym oraz ochrony zdrowia i życia uczestników tego ruchu“. W kontekście powyższego należy uznać, że usunięcie pojazdu z drogi w rzeczy samej jest swoistym środkiem przymusu administracyjnego, który powinien być stosowany wyłącznie jako konieczne działanie zabezpieczające, mające na celu przerwanie stanu niezgodnego z prawem (np. nielegalne parkowanie na „kopercie“) bądź niedopuszczenie do dalszego naruszania prawa (np. kierowanie pojazdem przez osobę nieposiadającą wymaganego uprawnienia). W konsekwencji powyższe działanie zabezpieczające służy również ochronie mienia będącego przedmiotem interwencji organu kontroli ruchu drogowego. Wprowadzenie podstawy do usunięcia pojazdu także w przypadkach, gdy naruszenie zakazu zatrzymania (postoju) ma charakter wyłącznie porządkowy i nie rzutuje na bezpieczne korzystanie z drogi przez innych jej użytkowników, byłoby działaniem nieproporcjonalnie restrykcyjnym. Odnosząc się do poruszonej w interpelacji kwestii „bezsilności“ straży miejskiej wobec ewidentnego wykroczenia, należy zauważyć, że postępowanie mandatowe nie jest jedynym środkiem umożliwiającym reakcję na wykroczenie ujawnione przez funkcjonariusza straży gminnej (miejskiej) lub policjanta. W wyniku oceny stopnia społecznej szkodliwości czynu, w szczególności rodzaju i rozmiaru szkody wyrządzonej wykroczeniem, stopnia winy sprawcy, jego pobudek i sposobu działania, a także zachowania się po popełnieniu wykroczenia, funkcjonariusz organu mandatowego może odstąpić od stosowania postępowania mandatowego na rzecz przeprowadzenia czynności wyjaśniających zakończonych skierowaniem wniosku do sądu o ukaranie sprawcy wykroczenia. Należy podkreślić, że sąd przy orzekaniu w sprawie o wykroczenie nie jest związany wskazaniami „taryfikatora“ mandatowego, o którym mowa w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 24 listopada 2003 r. w sprawie wysokości grzywien nakładanych w drodze mandatów karnych za wybrane rodzaje wykroczeń [3] . Ponadto zgodnie z art. 129b ust. 3 pkt 4 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, strażnik gminny (miejski) jest uprawniony do legitymowania uczestnika ruchu i wydawania mu wiążących poleceń co do sposobu korzystania z drogi, używania pojazdu lub urządzenia wspomagającego ruch. Natomiast zgodnie z art. 92 § 1 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń [4] niestosowanie się do polecenia osoby uprawnionej do kontroli ruchu drogowego, na podstawie art. 24 ww. ustawy, jest zagrożone karą grzywny do 30 000 złotych lub karą nagany. W związku z powyższym aktualnie obowiązujące regulacje dotyczące usuwania pojazdów z drogi na koszt właściciela oraz sankcjonujące wykroczenia w zakresie zatrzymania i postoju pojazdów należy uznać za optymalne. Z poważaniem z up. Czesław Mroczek Sekretarz Stanu Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji [1] Skierowaną do ministra infrastruktury, przekazaną zgodnie z właściwością do ministra spraw wewnętrznych i administracji, pismem pana Piotra Malepszaka Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Infrastruktury, o sygn. DTD-2.054.5.2024. [2] Dz. U. 2023 poz. 1047 z późn. zm. [3] Dz. U. 2013 r. poz. 1624 z późn. zm. [4] Dz. U. 2023 poz. 2119.