Interpelacja w sprawie efektywności i postępów w realizacji działania 5.: Świadome i odpowiedzialne rodzicielstwo - działania edukacyjne dla młodzieży szkół ponadpodstawowych, w tym warsztatów psychoedukacyjnych "Wektory życia" przygotowanych w ramach realizacji priorytetu 5. programu kompleksowego wsparcia dla rodzin "Za życiem"

Interpelacja w sprawie efektywności i postępów w realizacji działania 5.: Świadome i odpowiedzialne rodzicielstwo - działania edukacyjne dla młodzieży szkół ponadpodstawowych, w tym warsztatów psychoedukacyjnych "Wektory życia" przygotowanych w ramach realizacji priorytetu 5. programu kompleksowego wsparcia dla rodzin "Za życiem" Interpelacja nr 2766 do ministra edukacji w sprawie efektywności i postępów w realizacji działania 5.: Świadome i odpowiedzialne rodzicielstwo - działania edukacyjne dla młodzieży szkół ponadpodstawowych, w tym warsztatów psychoedukacyjnych "Wektory życia" przygotowanych w ramach realizacji priorytetu 5. programu kompleksowego wsparcia dla rodzin "Za życiem" Zgłaszający: Jan Michał Dziedziczak Data wpływu: 09-05-2024 Szanowna Pani Minister, uprzejmie proszę o przekazanie informacji i udzielenie odpowiedzi na pytania dotyczące dotychczasowej realizacji, uzyskanych efektów i aktualnych postępów w realizacji programu kompleksowego wsparcia dla rodzin „Za życiem” w zakresie działania nr 5 priorytetu 5.: „Świadome i odpowiedzialne rodzicielstwo – działania edukacyjne dla młodzieży szkół ponadpodstawowych” opracowanego i przygotowanego do realizacji w szkołach jako warsztaty psychoedukacyjne pt. „Wektory życia”. Na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 4 listopada 2016 r. o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin „Za życiem” (Dz. U. z 2023 r. poz. 1923) 20 grudnia 2016 r. ustanowiony został program kompleksowego wsparcia dla rodzin „Za życiem”. Zgodnie z założeniami programu po pięciu latach realizacji, tj. w 2021 r., został on poddany przeglądowi i w dniu 27 grudnia 2021 r. Rada Ministrów przyjęła zmiany w programie kompleksowego wsparcia dla rodzin „Za życiem” na kolejne 5 lat, tj. na okres 2022–2026, zapewniając również jego finansowanie z budżetu państwa. Do priorytetu 5. wprowadzone zostało m.in. działanie 5. kierowane do uczniów szkół ponadpodstawowych, w ramach którego opracowane zostały warsztaty psychoedukacyjne pt. „Wektory życia”. Ich zakres obejmuje szerokie spektrum tematów o kluczowym znaczeniu dla profilaktyki zdrowotnej młodych ludzi, od edukacji seksualnej przez wzmacnianie świadomości o własnym zdrowiu, aż po przygotowanie do świadomego i odpowiedzialnego rodzicielstwa. Biorąc pod uwagę obecne wyzwania zdrowotne, społeczne i demograficzne, z którymi mierzy się Polska, jak też aktualnie prowadzone prace parlamentarne i obecne w przestrzeni publicznej debaty dotyczące zakresu ochrony życia ludzkiego w pierwszym okresie jego trwania, przewidziana do przepracowania z młodzieżą tematyka w ramach warsztatów „Wektory życia” jest nie do przecenienia. Warsztaty te, poprzez interaktywną formę zajęć, mają na celu pobudzenie uczestników do refleksji i krytycznego myślenia oraz kształtowanie umiejętności dokonywania świadomych i odpowiedzialnych wyborów. W założeniu „Wektory życia” spełnią istotne zadanie w zakresie profilaktyki zdrowotnej, dostarczając młodemu pokoleniu narzędzi niezbędnych do rozumienia konsekwencji podejmowanych decyzji i ich wpływu na przyszłe zdrowie prokreacyjne i postawy rodzicielskie. Wprowadzenie młodzieży w zagadnienia zdrowia prokreacyjnego oraz świadomej dbałości o płodność stanowi zatem ważny krok w kształtowaniu odpowiedzialnego społeczeństwa przyszłości. Prowadzenie z młodzieżą warsztatów psychoedukacyjnych pt. „Wektory życia” poprzedzone zostało wyłonieniem i przeszkoleniem nauczycieli trenerów, przygotowanych do prowadzenia szkoleń dla nauczycieli szkół ponadpodstawowych w każdym województwie. Szkolenia te rozpoczęły się w 2023 r. i powinny być realizowane w kolejnych latach trwania programu kompleksowego wsparcia dla rodzin „Za życiem”, a uczestniczący w nich nauczyciele winni prowadzić warsztaty z uczniami przynajmniej do roku 2026 włącznie. Mając świadomość znaczenia długofalowej strategii ochrony zdrowia i promocji zdrowego stylu życia wśród młodzieży, proszę o informację, w jakim stopniu zrealizowane zostały założenia tego ważnego programu. W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania: Jakie konkretne działania zostały podjęte dotychczas przez ministerstwo w celu realizacji działania 5.5 programu kompleksowego wsparcia dla rodzin „Za życiem”? Ilu nauczycieli przygotowano dotychczas do prowadzenia z młodzieżą warsztatów „Wektory życia” w poszczególnych województwach i ilu nauczycieli zakłada się przeszkolić do końca bieżącego roku i docelowo – do końca roku 2026? Proszę o udostępnienie danych liczbowych dotyczących liczby szkół i godzin przeprowadzonych warsztatów oraz oszacowania liczby uczniów, którzy wzięli w nich udział, z podziałem na lata 2023 i 2024 (do dnia udzielenia odpowiedzi). Czy zrealizowane warsztaty „Wektory życia” były poddane ewaluacji? Jeśli tak, to jakie mechanizmy oceny skuteczności zastosowano i jakie są dotychczasowe wnioski i rekomendacje z przeprowadzonych ewaluacji? Czy wśród uczniów, którzy wzięli udział w warsztatach, dało się zaobserwować widoczne efekty, deklaratywne zmiany postaw i/lub wzrost świadomości zdrowotnej? Jakie pomoce przewidziano dla realizatorów warsztatów psychoedukacyjnych „Wektory życia”, jaki jest stan ich zaopatrzenia i dystrybucji do szkół – aktualnie i w odniesieniu do całego okresu realizacji zadania? Jakie kroki zamierza podjąć ministerstwo w celu dalszej realizacji działania 5.5 programu „Za życiem” w nadchodzących miesiącach i latach? Biorąc pod uwagę znaczenie programu „Za życiem” dla funkcjonowania i przyszłości polskich rodzin i społeczeństwa, liczę na szczegółową, rzetelną i wyczerpującą odpowiedź.

Odpowiedź na interpelację w sprawie efektywności i postępów w realizacji działania 5.: Świadome i odpowiedzialne rodzicielstwo - działania edukacyjne dla młodzieży szkół ponadpodstawowych, w tym warsztatów psychoedukacyjnych "Wektory życia" przygotowanych w ramach realizacji priorytetu 5. programu kompleksowego wsparcia dla rodzin "Za życiem" Odpowiedź na interpelację nr 2766 w sprawie efektywności i postępów w realizacji działania 5.: Świadome i odpowiedzialne rodzicielstwo - działania edukacyjne dla młodzieży szkół ponadpodstawowych, w tym warsztatów psychoedukacyjnych "Wektory życia" przygotowanych w ramach realizacji priorytetu 5. programu kompleksowego wsparcia dla rodzin "Za życiem" Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Paulina Piechna-Więckiewicz Warszawa, 26-06-2024 Szanowny Panie Pośle, działanie 5.5. Świadome i odpowiedzialne rodzicielstwo – działania edukacyjne dla młodzieży szkół ponadpodstawowych, jest jednym z pięciu działań przewidzianych w ramach priorytetu V. Koordynacja, edukacja, poradnictwo i informacja. Działanie 5.5 zaplanowano na lata 2022-2026. Na podstawie art. 183 ust. 3 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe [1] , minister edukacji (wtedy minister edukacji i nauki) powierzył Ośrodkowi Rozwoju Edukacji wykonanie działania 5.5. związanego z podnoszeniem jakości edukacji. Dotychczas zrealizowano: opracowano i wydano program „Wektory życia“, który zawiera książkę pt. „Warsztaty dla uczniów szkół ponadpodstawowych Wektory życia. Scenariusze zajęć i prezentacje multimedialne“, a w niej 12 szczegółowych scenariuszy tematycznych. Zakupiono 5 aplikacji webowych do wykorzystania w realizacji zajęć z młodzieżą. Zaprojektowano tzw. Niezbędnik, czyli element wyposażenia programu, zawierający pomoce dydaktyczne, w tym gry edukacyjne do wykorzystania podczas prowadzenia zajęć oraz literaturę uzupełniającą (5 pozycji wydawniczych) dla nauczyciela w pracy z uczniem. Opracowano program 50 godzinnego szkolenia dla trenerów wojewódzkich, zrekrutowano i przeszkolono 37 trenerów wojewódzkich. W 2022 r. zorganizowano konferencję promocyjno-informacyjną „Rodzina w centrum pracy wychowawczej szkoły“. Opracowano program 30 godzinnego szkolenia dla nauczycieli realizujących zajęcia profilaktyczne z uczniami oraz przeszkolono w 37 grupach 710 nauczycieli w 2023 r. Nagrano 6 webinariów z udziałem ekspertów z zakresu medycyny, biologii i psychologii - do realizacji przez trenerów wojewódzkich. W wyniku przeprowadzonego postępowania przetargowego wyłoniono wykonawcę, który wyprodukował i spakował tzw. „Niezbędniki“. Przekazano je 710 nauczycielom, którzy ukończyli szkolenie. Składały się na nie: książka ze scenariuszami, 5 pozycji literatury uzupełniającej, materiały do gier psychoedukacyjnych, model pokazowy, pudła, długopisy, markery, torby, materiały reklamowo-konferencyjne. W 2023 r. minister edukacji podpisał 92 porozumienia ze starostami i prezydentami miast na prawach powiatu. Przeszkoleni nauczyciele przeprowadzili po 4 zajęcia, w sumie dla 20 407 uczniów szkół ponadpodstawowych w ramach programu „Wektory życia“. Dokonano ewaluacji zajęć pilotażowych dla uczniów klas drugich 3 szkół ponadpodstawowych (we Włocławku, Krakowie oraz w Warszawie), opracowano częściową ewaluację. Rozwijano sieć współpracy, w tym przeprowadzono 4 spotkania on-line o tematyce promocji, realizacji szkoleń oraz zajęć z uczniami. Zapewniono wsparcie podczas procesu wdrażania programu „Wektory życia“, w tym osiągnięcie zaplanowanych efektów i wskaźników. Przeprowadzono działania promocyjne, m.in. zamówiono materiały reklamowe: plakaty, ulotki, teczki konferencyjne. Przygotowana została interaktywna strona internetowa zawierająca kluczowe informacje o realizowanym programie, w tym część związana z jego ewaluacją. Na zakończenie realizacji działania 5.5 minister edukacji ma zrealizować zaplanowane mierniki, tj. 32 przeszkolonych trenerów wojewódzkich; 4 000 przeszkolonych nauczycieli; 160 przeprowadzonych kursów dla nauczycieli; 20.000 godzin zajęć z uczniami; w wartości nie mniejszej niż 75% ww. zaplanowanych mierników. Na podstawie sprawozdań z realizacji zadania (do 31 grudnia 2023 r.) przesłanych od realizatorów programu „Za życiem“ wykazano dane, które zawiera tabela 1. Tabela1. Dane dotyczące realizacji programu „Wektory życia“ w 2023 r. Województwo Liczba zawartych porozumień Liczba kursów dla nauczycieli Liczba godzin zajęć z uczniami Liczba przeszkolonych nauczycieli Liczba uczniów biorących udział w zajęciach Dolnośląskie 8 2 116 29 799 Kujawsko-Pomorskie 3 1 104 26 511 Lubelskie 7 5 460 115 1 817 Lubuskie 0 0 0 0 0 Łódzkie 5 2 128 32 872 Małopolskie 9 5 296 74 2 865 Mazowieckie 5 3 260 65 2 091 Opolskie 0 0 0 0 0 Podkarpackie 9 3 264 66 1 448 Podlaskie 4 2 140 35 771 Pomorskie 4 3 304 76 1 894 Śląskie 12 4 288 72 3 383 Świętokrzyskie 8 3 248 62 1 050 Warmińsko-Mazurskie 5 1 108 27 1 152 Wielkopolskie 6 2 88 22 1 334 Zachodniopomorskie 7 1 36 9 420 Razem 92 37 2 840 710 20 407 W ramach zawartego porozumienia organ prowadzący szkołę ponadpodstawową, który przystąpił do programu „Wektory życia“ ma obowiązek zakończyć zadanie z dniem 31 sierpnia 2024 r. Zatem minister edukacji otrzyma do końca września tego roku sprawozdania z danymi dotyczącymi realizacji pozostałej liczby zajęć oraz liczby uczniów, które podsumuje. Program „Wektory życia“, przed wprowadzeniem go do zainteresowanych zajęciami szkół, został poddany pilotażowi i wstępnej ewaluacji. Zajęcia z młodzieżą przeprowadzili trenerzy wojewódzcy. W wyniku oceny jakościowej tych zajęć sformułowano wnioski: wysoko oceniono program zajęć, pomoce jak i przydatność warsztatów dla uczestników; zauważono rozbieżność pomiędzy tematami wskazanymi przez trenerki jako najbardziej interesujące dla uczniów, a tymi, którymi oni sami byli najbardziej zainteresowani – uczniowie najwyżej ocenili tematy związane z miłością, rodziną i stylem życia; uczniowie podkreślili, że nikt im nie mówił o treściach dotyczących zdrowia prokreacyjnego; uczniowie docenili fakt, że ich poglądy były szanowane podczas realizacji zajęć w szkole. Ponadto, w trakcie realizacji Programu przeprowadzono badanie ankietowe dotyczące zarówno oceny szkolenia dla nauczycieli jak i zajęć dla uczniów. Wśród pytań ankietowych do nauczycieli, 4 pytania oceniane były w skali od 1 do 5, natomiast pozostałe wymagały odpowiedzi opisowej. Wszystkie uzyskane oceny okazały się wysokie, przewyższające średnią wartość 4. Jednocześnie wskazano na czynniki wpływające na niskie oceny: trudności organizacyjne w realizacji szkoleń; komunikacja z kierownictwem ośrodków doskonalenia nauczycieli oraz osobami odpowiedzialnymi za realizację programu w strukturach administracyjnych powiatów; potrzeba dostosowania programu do potrzeb młodzieży z niepełnosprawnościami. Natomiast wyniki kwestionariusza ewaluacyjnego wypełnionego przez uczniów, wykazały, że ponad połowa młodzieży uczestniczącej w zajęciach jest zadowolona z jakości i treści przeprowadzonych zajęć. Na pytanie: Czy zajęcia skłoniły Cię do jakiejś zmiany w Twoim dotychczasowym sposobie myślenia bądź postępowania? 33,72% ankietowanych odpowiedziało „tak“. Minister edukacji nie rezygnuje z realizacji działania 5.5. „Świadome i odpowiedzialne rodzicielstwo – działania edukacyjne dla młodzieży szkół ponadpodstawowych“. Po rozpoczęciu prac przez ekspertów nad nowym obowiązkowym przedmiotem edukacja zdrowotna oraz zapowiedzią likwidacji nieobowiązkowych zajęć wychowania do życia w rodzinie konieczna była także analiza treści programu „Wektory życia“. Po licznych spotkaniach o zdrowiu psychicznym ze środowiskiem oświatowym, medycznym, młodzieżą i jej rodzicami, stało się niezbędne uwzględnienie w treści programu dla uczniów szkół ponadpodstawowych: zwiększenia kompetencji psychospołecznych, budowania relacji, rozpoznawania i radzenie sobie z emocjami, wzmacniania więzi, unikania lub rozwiązywania sytuacji trudnych życiowo. Obecnie trwa recenzowanie propozycji scenariuszy zajęć. Z poważaniem Z upoważnienia Ministra Edukacji Paulina Piechna-Więckiewicz Podsekretarz Stanu [1] Dz. U. z 2024 r. poz. 737.