Interpelacja w sprawie kosztów zakwaterowania w akademikach uczelni wyższych dla doktorantów i doktorantek

Interpelacja w sprawie kosztów zakwaterowania w akademikach uczelni wyższych dla doktorantów i doktorantek Interpelacja nr 2648 do ministra nauki w sprawie kosztów zakwaterowania w akademikach uczelni wyższych dla doktorantów i doktorantek Zgłaszający: Franciszek Sterczewski Data wpływu: 22-04-2024 Szanowny Panie Ministrze, bardzo cieszy podpisanie w dniu 21.02.2024 r. rozporządzenia w sprawie określenia minimalnej wysokości wynagrodzenia zasadniczego profesora uczelni publicznej, które przynosi tak bardzo oczekiwane w sektorze nauki podniesienie płac. Wraz z podwyżkami dla profesorów rosną bowiem także płace innych pracowników nauki, stypendia doktoranckie, od płac profesorów są uzależnione także inne świadczenia, jak stypendia socjalne, stypendia rektora czy dodatki funkcyjne dla pracowników. Stypendia doktoranckie wynoszą 37% wynagrodzenia zasadniczego profesora przed oceną śródokresową i 57% po tej ocenie. Choć wprowadzone podwyżki oczywiście przyczynią się do poprawy sytuacji materialnej doktorantów i doktorantek, to nadal są to często kwoty niewystarczające do samodzielnego utrzymania się, wymagające podjęcia pracy zarobkowej, często poniżej kwalifikacji. Jest to zarówno niemile widziane na uczelniach, jak i odbiera cenny czas i energię na prowadzenie jakościowych badań naukowych. Nierzadko doktoranci i doktorantki nadal są uzależnieni od pomocy finansowej rodziny. Wynajem mieszkania w dużym mieście pochłania lwią część stypendium. Koszt wynajmu kawalerki (bez rachunków) to w Poznaniu średnio 1800 złotych, w Krakowie ok. 2300 zł, we Wrocławiu 2400 zł, a w Warszawie kwota za wynajem kawalerki to nawet 3200 zł (źródło gethome.pl). Doktoranci często decydują się więc na współdzielenie mieszkań lokatorskich albo na zakwaterowanie w akademiku. Polskie uczelnie wyższe samodzielnie kształtują swoje polityki cenowe w ramach autonomii uczelni. Nie da się jednak nie zauważyć, że polskie akademiki są po prostu bardzo drogie, oferowane standardy zamieszkania pozostawiają bardzo wiele do życzenia, brakuje też dostatecznej liczby miejsc w akademikach, żeby odpowiedzieć na potrzeby mieszkaniowe osób studiujących i odbywających studia w szkołach doktorskich. Istnieje też na wielu uczelniach niezrozumiała polityka cenowa, która każe doktorantom i studentom płacić różne stawki za to samo miejsce. Można sobie łatwo wyobrazić, że wystąpi sytuacja, iż za dwuosobowy pokój jedną stawkę płaci student czy studentka, a jego współlokator czy współlokatorka na studiach doktoranckich płaci już inną – i to wyższą. Szanując autonomię uczelni, nie sposób jednak nie zwrócić uwagi na tę dyskryminującą praktykę. Uczelnie, będąc finansowane ze środków publicznych, powinny przedstawić Ministerstwu Nauki i Szkolnictwa Wyższego powody i kryteria stosowanych polityk cenowych dla miejsc w akademikach, a ministerstwo – jak mam nadzieję – starać się wpłynąć różnorodnymi instrumentami (jak na przykład finansując budowy akademików, udzielając dotacji celowych) na zwiększenie bazy miejsc i obniżenie cen. W związku z powyższym kieruję do Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego następujące pytania: 1. Czy ministerstwo jest świadome występowania wyżej opisanej dyskryminującej praktyki? 2. Czy ministerstwo dysponuje danymi, jakie konkretne kwoty za zakwaterowanie w akademikach obowiązują studentów i studentki oraz doktorantów i doktorantki na polskich uczelniach publicznych? 3. Jeśli nie ma takiego zestawienia, czy ministerstwo może wystosować pisma do władz uczelni publicznych z prośbą o udostępnienie informacji o kwotach dla studentów i studentek oraz doktorantów i doktorantek za zakwaterowanie w akademikach? 4. Czy ministerstwo zamierza podjąć kroki zmierzające do wyrównania kosztów zakwaterowania w akademikach obowiązujących osoby studiujące i osoby kształcące się w szkołach doktorskich? 5. Jakie kroki w najbliższej przyszłości zamierza podjąć ministerstwo celem zwiększenia bazy miejsc w akademikach na uczelniach publicznych? Z poważaniem Franciszek Sterczewski

Odpowiedź na interpelację w sprawie kosztów zakwaterowania w akademikach uczelni wyższych dla doktorantów i doktorantek Odpowiedź na interpelację nr 2648 w sprawie kosztów zakwaterowania w akademikach uczelni wyższych dla doktorantów i doktorantek Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego Maciej Gdula Warszawa, 13-05-2024 Szanowny Panie Pośle, odpowiadając na interpelację pozwolę sobie poinformować, że decyzje dotyczące korzystania z infrastruktury zaspokającej potrzeby socjalno-bytowe członków wspólnoty akademickiej podejmowane są samodzielnie przez władze uczelni. To władze uczelni, dysponujące danymi w zakresie liczby kształcących się studentów i doktorantów oraz liczby dostępnych miejsc w domach studenckich, podejmują decyzje w zakresie podziału tych miejsc oraz wysokości opłat. Wysokość opłat za zakwaterowanie w domach studenckich, regulaminy kwaterowania (w tym także tryb i kryteria przyznawania miejsc) pozostają w zakresie ustawowej autonomii uczelni i są regulowane na poziomie wewnętrznych aktów prawnych stanowionych przez te podmioty. Minister Nauki nie posiada kompetencji w sprawie. Zgodnie z art. 79 ust. 2 pkt 6 i art. 80 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2023 r. poz. 742, z późn. zm.) uczelnia publiczna może pobierać opłaty za korzystanie z domów studenckich, a wysokość opłat pobieranych od studentów ustalana jest przed rozpoczęciem rekrutacji, po zasięgnięciu opinii samorządu studenckiego. Informacje o wysokości opłat pobieranych od studentów są jawne i udostępniane przez uczelnię w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej uczelni (art. 80 ust. 5 ustawy). Należy także wskazać, że zgodnie z art. 95 ust. 2 ww. ustawy rektor uczelni w porozumieniu z samorządem studenckim ustala regulamin świadczeń dla studentów, który określa m.in. szczegółowe kryteria zakwaterowania w domach studenckich uwzględniające sytuację materialną studenta. Uprzejmie informuję, że pierwsze kroki celem zwiększenia bazy miejsc w akademikach zostały podjęte już pod koniec 2023 r., kiedy to ówczesne Ministerstwo Edukacji i Nauki przekazało na remonty domów studenckich 150 mln zł subwencji. Adresatami tych środków były wszystkie nadzorowane uczelnie publiczne, które posiadają domy studenckie. Kolejnym działaniem na rzecz zwiększenia liczby i jakości miejsc w domach studenckich jest zaplanowanie w budżecie Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego kolejnych 150 mln zł z przeznaczeniem na inwestycje w tym zakresie. Dodatkowo Minister Rozwoju i Technologii, we współpracy z Ministrem Nauki, przygotował projekt ustawy, zgodnie z którą 10% Funduszu Dopłat w Banku Gospodarstwa Krajowego przeznaczone zostanie na pokrycie kosztów przedsięwzięcia polegającego m.in. na budowie, przebudowie i remoncie domów studenckich. Wsparcie to realizowane będzie począwszy od 2025 r., a jego roczna wysokość może sięgnąć 500 mln zł. Realizacja powyższych działań w perspektywie najbliższych lat doprowadzi do wyraźnej poprawy dostępności i jakości miejsc w domach studenckich. Z wyrazami szacunku, Z upoważnienia Ministra Nauki Maciej Gdula Podsekretarz Stanu