Interpelacja w sprawie zwiększenia środków na Oświęcimski Strategiczny Program Rządowy

Interpelacja w sprawie zwiększenia środków na Oświęcimski Strategiczny Program Rządowy Interpelacja nr 2627 do ministra spraw wewnętrznych i administracji w sprawie zwiększenia środków na Oświęcimski Strategiczny Program Rządowy Zgłaszający: Łukasz Kmita Data wpływu: 20-04-2024 Oświęcimski Strategiczny Program Rządowy (OSPR) to niezwykle ważny instrument wsparcia przez państwo polskie samorządów położonych wokół byłego Niemieckiego Obozu KL Auschwitz-Birkenau. Warto podkreślić, że ten instrument finansowego wsparcia funkcjonuje już ponad 25 lat. Obecnie realizowany jest kolejny już – VI etap programu. Wyrażam nadzieję, że Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji przygotuje koleją edycję - VII - realizowaną od roku 2026. Jeszcze raz podkreślam, że jest to niezwykle ważne dla rozwoju samorządów Ziemi Oświęcimskiej i z całą mocą powinien być kontynuowany przy dofinansowaniu projektów sięgającym nawet 95 procent. OSPR tworzy warunki do zapewnienia pokoju społecznego wokół byłego KL Auschwitz-Birkenau i godnego upamiętnienia największego w Europie i na świecie miejsca pamięci masowej zagłady milionów ludzi m.in. Polaków, Żydów, Romów. Obóz Auschwitz-Birkenau jest wpisany na listę Światowego Dziedzictwa UNESCO, ale jest przede wszystkim miejscem „pielgrzymek” i odwiedzin licznych grup z Polski i całego świata. Jako parlamentarzysta wybrany z okręgu chrzanowsko-oświęcimskiego mam w obowiązku zachęcić Pana Ministra do szczegółowego zapoznania się z działaniem tego programu, jego efektami, a także do wnikliwej analizy dotyczącej jego przyszłości. Proszę także, aby już w tej VI edycji – a więc obecnie realizowanej – przeanalizował Pan możliwość zwiększenia środków na wskazane w nim zadania poprzez zainicjowanie zmiany projektu uchwały Rady Ministrów. Takie jest oczekiwanie samorządów, z którymi mam kontakt jako parlamentarzysta. Proszę więc o udzielenie odpowiedzi: Czy minister spraw wewnętrznych i administracji rozważy możliwość wystąpienia o zmianę OSPR na rok 2025 umożliwiającą zwiększenie środków finansowych z budżetu państwa z przeznaczeniem na realizację uzgodnionych projektów? Czy rząd Donalda Tuska będzie kontynuował wsparcie dla lokalnych samorządów Ziemi Oświęcimskiej zapoczątkowane jeszcze w 1997 roku i planuje przeznaczenie środków na OSPR w edycji 2026-2030? Jakie to będą środki? Czy minister spraw wewnętrznych i administracji podjął już działania zmierzające do przygotowania VII etapu OSPR? Wnoszę o podanie szczegółów, w tym podjętych działań zarówno przez resort jak i na szczeblu niższym – np. Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego?

Odpowiedź na interpelację w sprawie zwiększenia środków na Oświęcimski Strategiczny Program Rządowy Odpowiedź na interpelację nr 2627 w sprawie zwiększenia środków na Oświęcimski Strategiczny Program Rządowy Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Tomasz Szymański Warszawa, 16-05-2024 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację numer 2627 Pana Posła Łukasza Kmity w sprawie zwiększenia środków na Oświęcimski Strategiczny Program Rządowy (OSPR), uprzejmie przedstawiam następujące informacje. Na wstępie warto nadmienić, że OSPR jest realizowany od 1996 r. jako pomoc Rządu udzielana jednostkom samorządu terytorialnego Ziemi Oświęcimskiej w zapewnieniu należnej czci miejscu upamiętniającemu masową zagładę. Program stanowi rządowy instrument wsparcia wspólnot samorządowych w realizacji ich zadań własnych zmierzających do uporządkowania i podniesienia estetyki strefy wokół byłego niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego i zagłady Auschwitz-Birkenau (KL Auschwitz) oraz innych miejsc martyrologii. Przedmiotowe zadania służą zapewnieniu godnego uszanowania ofiar ludobójstwa, poprzez stworzenie właściwych warunków dla lepszego udostępnienia zwiedzającym miejsca pamięci masowej zagłady, wpisanego na listę UNESCO. Ponadto, podejmowane działania pozwalają rozwiązywać problemy związane z funkcjonowaniem miejsca pamięci, przy jednoczesnym tworzeniu warunków dla harmonijnego rozwoju społeczno-gospodarczego lokalnych wspólnot samorządowych. Opisywany program realizowany był dotychczas w sześciu etapach, rozłożonych na lata: 1997-2001 (etap I), 2002-2006 (etap II), 2007-2011 (etap III), 2012-2015 (etap IV), 2016-2020 (etap V) oraz 2021-2025 (etap VI). Obowiązujący Oświęcimski strategiczny program rządowy – Etap VI 2021-2025 został ustanowiony uchwałą nr 101/2020 Rady Ministrów z dnia 10 lipca 2020 r. [1] Zadania wykonywane w ramach programu są finansowane głównie z dwóch źródeł: rezerwy celowej budżetu państwa oraz budżetów jednostek samorządu terytorialnego (Powiatu Oświęcimskiego, Gminy Miasto Oświęcim, Gminy Oświęcim, Gminy Brzeszcze i Gminy Chełmek). Na realizację programu w latach 2021-2025 zaplanowane zostały wydatki budżetu państwa w łącznej wysokości 61.600 tys. zł, uzupełnione nakładami beneficjentów programu ze środków własnych oraz źródeł zewnętrznych, na łączną kwotę 30.413 tys. zł. Przewidziana w planie finansowym programu całkowita wysokość wydatków przeznaczonych na realizację zadań w ramach programu wynosi 92.013 tys. zł. Przewidziany do realizacji w latach 2021-2025 VI etap OSPR zakłada realizację łącznie 19 zadań, w ramach pięciu priorytetów obejmujących: uporządkowanie i zagospodarowanie terenów w otoczeniu Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau (priorytet 1), poprawę dostępności komunikacyjnej Oświęcimia dla osób odwiedzających miejsce pamięci masowej zagłady oraz społeczności lokalnych (priorytet 2), rozwój działalności edukacyjnej w mieście i gminie Oświęcim (priorytet 3), poprawę atrakcyjności turystycznej Oświęcimia poprzez renowację obiektów i infrastruktury o charakterze zabytkowym (priorytet 4), a także poprawę dostępności i zagospodarowanie otoczenia obiektów byłych podobozów KL Auschwitz-Birkenau w powiecie oświęcimskim (priorytet 5). Zadania własne uczestniczących w programie jednostek samorządu terytorialnego dofinansowane są środkami budżetu państwa w wysokości do 80% kosztów w zakresie priorytetów 1- 4 oraz do 60% kosztów w ramach priorytetu 5. W przeprowadzonych dotychczas trzech edycjach rocznych (2021-2023) – obowiązującego VI etapu programu – ukończono łącznie 9 zadań programowych, co oznacza wykonanie zaplanowanej do osiągnięcia w tym okresie wartości wskaźnika realizacji celów programu. Zatwierdzony przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji plan rzeczowo-finansowy programu na 2024 r., opracowany przez Wojewodę Małopolskiego po konsultacji z beneficjentami, przewiduje ukończenie kolejnych 4 zadań, zgodnie z harmonogramem określonym w uchwale Rady Ministrów o ustanowieniu obowiązującego etapu programu. Zadania realizowane w ukończonych edycjach rocznych sfinansowane zostały z udziałem środków budżetu państwa, których wysokość określono w ww. uchwale Rady Ministrów i w ten sam sposób ustalony został poziom dofinansowania z budżetu państwa zadań tegorocznej edycji. Wymaga podkreślenia, że dotychczasowy przebieg VI etapu programu wieloletniego potwierdza prawidłową i terminową realizację założonych celów instrumentu rządowego, zarówno w wymiarze rzeczowym, jak i finansowym. W toku jego obowiązywania nie zidentyfikowano okoliczności, które uzasadniałyby w szczególności zmianę przewidzianego w uchwale Rady Ministrów wymiaru lub zasad dofinansowania zadań środkami budżetu państwa. Powyższe ustalenia przemawiają za kontynuacją realizacji VI etapu programu na dotychczasowych zasadach, również w końcowej edycji rocznej zaplanowanej na 2025 r. Obecnie nie są planowane zmiany w obowiązującej uchwale Rady Ministrów, stanowiącej podstawę prawną realizacji programu. Przedstawiając powyższe warto zaznaczyć, że podjęty w ramach OSPR wspólny wysiłek Rządu oraz jednostek samorządu terytorialnego Ziemi Oświęcimskiej przyniósł widoczne, wymierne korzyści, przybliżające urzeczywistnienie wizji harmonijnego współistnienia miejsc pamięci masowej zagłady i dynamicznie rozwijających się ośrodków lokalnych, w tym miasta i gminy Oświęcim. Zadania zrealizowane w dotychczasowych etapach programu wieloletniego przyczyniły się zarówno do rewitalizacji otoczenia miejsc pamięci, jak i do poprawy dostępności komunikacyjnej Oświęcimia oraz wyeksponowania jego walorów turystycznych i edukacyjnych. Kontynuacja przedmiotowych działań jest oczekiwana przez wspólnoty samorządowe, które zadeklarowały wolę dalszej realizacji szeregu zadań w otoczeniu byłego obozu i podobozów KL Auschwitz. Jednocześnie pragnę poinformować, że w związku z perspektywą uruchomienia ostatniej edycji rocznej obowiązującego VI etapu instrumentu rządowego, Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji planuje zainicjowanie w bieżącym roku prac koncepcyjnych i programowych, obejmujących przygotowanie wstępnych założeń nowego etapu programu wieloletniego, w tym propozycji zadań inwestycyjnych oraz zasad i wymiaru ich finansowania. Podobnie jak we wcześniejszych etapach programu, prace w tym zakresie prowadzone będą we współdziałaniu z Wojewodą Małopolskim oraz jednostkami samorządu terytorialnego Ziemi Oświęcimskiej. Rozstrzygnięcia w przedmiocie kontynuacji programu wieloletniego po 2025 r., jak również ostatecznego kształtu kolejnej odsłony instrumentu rządowego, zostaną podjęte przez Radę Ministrów. Z poważaniem z up. Tomasz Szymański Sekretarz Stanu Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji [1] Komunikat Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o podjęciu przez Radę Ministrów uchwały w sprawie ustanowienia programu wieloletniego pod nazwą „Oświęcimski strategiczny program rządowy–Etap VI 2021-2025” z dnia 6 sierpnia 2020 r. (M.P. poz. 723).