Interpelacja w sprawie kryteriów dochodowych w pomocy społecznej i świadczeniach rodzinnych

Interpelacja w sprawie kryteriów dochodowych w pomocy społecznej i świadczeniach rodzinnych Interpelacja nr 2609 do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej w sprawie kryteriów dochodowych w pomocy społecznej i świadczeniach rodzinnych Zgłaszający: Małgorzata Gromadzka Data wpływu: 18-04-2024 Warszawa, 10 kwietnia 2024 rok Szanowna Pani Minister, działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora niniejszym kieruję do Pani interpelację w sprawie kryteriów dochodowych w pomocy społecznej, które podlegają weryfikacji co 3 lata zgodnie z Dz. U. 2004 Nr 64 poz. 593. Ostatnia weryfikacja kryteriów i ustalenie ich wysokości miało miejsce w lipcu 2021 r., z mocą obowiązującą od 1 stycznia 2022 r. Ustalono wówczas, że kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 776 zł, a dla osoby w rodzinie 600 zł. Małżonkowie z dwójką dzieci, którzy utrzymują się jedynie np. z wynagrodzenia męża (na minimalnym poziomie w wysokości ok. 3221 zł netto) nie zakwalifikują się do pomocy finansowej, pomimo że np. żona jest osobą bezrobotną, ponieważ kryterium dochodowe dla ich rodziny wynosi 2400 zł (4 osoby x 600 zł). Taka rodzina nie zakwalifikuje się do pobierania świadczeń rodzinnych na dzieci, bo obowiązujące kryteria to uniemożliwią, co nie oznacza że dochody te dla rodziny będą wystarczające. Wzrastające koszty życia, wysoka inflacja powoduje, że pomimo wzrostu płacy minimalnej w wielu rodzinach na utrzymanie pozostaje niewystarczająca ilość środków finansowych. Z kolei niskie kryteria ograniczają dostęp do pomocy społecznej. Sytuacja taka dyskwalifikuje wiele rodzin z możliwości ubiegania się o pomoc a posiadana ilość środków jest niewystarczająca. Problem widać również w sytuacji osób starszych, samotnie gospodarujących, które pobierają najniższe świadczenia emerytalne lub rentowe, a zarazem nie kwalifikują się do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (bo kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 776 zł). Wzrost kryteriów dochodowych nie jest adekwatny do bardzo dużego wzrostu płacy minimalnej, tworzy się luka ograniczająca dostęp do świadczeń pomocy społecznej. Pokazuje to sprawozdawczość ośrodków pomocy społecznej w skali całej Polski, gdzie każdego roku występuje spadek liczby rodzin korzystających ze świadczeń finansowych mopsów. Większość ośrodków pomocy społecznej w Polsce realizuje również zadanie zlecone gminom – przyznawanie i wypłacanie świadczeń rodzinnych. Są to zasiłki rodzinne oraz dodatki do tych zasiłków. Warunkiem przyznania prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków jest m.in. spełnienie kryterium dochodowego. Zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przeciętny miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 674 zł. W przypadku, gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym, albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przeciętny miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 764,00 zł. Kwoty ww. kryteriów obowiązują od 2018 r., nie były podwyższone od 2021 r., pomimo obowiązku ich weryfikacji co 3 lata. Zostały zamrożone i w 2021 r. wskazano w stosownym rozporządzeniu kwoty kryteriów na poziomie 2018 r. – czyli nadal 674 i 764 zł. Zamrożenie kryteriów dochodowych w porównaniu do bardzo dużego wzrostu płacy minimalnej, uniemożliwia wielu rodzinom dostęp do świadczeń rodzinnych. Mając na uwadze powyższe okoliczności, proszę Panią Minister o ustosunkowanie się do opisanej przeze mnie sytuacji oraz udzielenie odpowiedzi na następujące pytania: Czy ministerstwo w najbliższym czasie planuje podwyższenie kryteriów dochodowych w pomocy społecznej dla osób samotnie gospodarujących, jak i dla osób w rodzinie? Czy nie należy zgodnie z obowiązującym prawem i obowiązkiem weryfikacji co 3 lata podwyższyć kryterium dochodowe dotyczące świadczeń rodzinnych? Z wyrazami szacunku Małgorzata Gromadzka

Odpowiedź na interpelację w sprawie kryteriów dochodowych w pomocy społecznej i świadczeniach rodzinnych Odpowiedź na interpelację nr 2609 w sprawie kryteriów dochodowych w pomocy społecznej i świadczeniach rodzinnych Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej Sebastian Gajewski Warszawa, 18-06-2025 Szanowny Panie Marszałku, odpowiadając na interpelację poselską nr 2609 z 24 kwietnia 2024 r. Pani Poseł Małgorzaty Gromadzkiej w sprawie kryteriów dochodowych w pomocy społecznej i świadczeniach rodzinnych, przedstawiam poniższe wyjaśnienia. Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r. poz. 901, z późn. zm.), kryteria dochodowe podlegają weryfikacji co 3 lata, uwzględniając wynik badań progu interwencji socjalnej. Badania progu interwencji socjalnej dokonuje Instytut Pracy i Spraw Socjalnych w oparciu o rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z 7 października 2005 r. w sprawie progu interwencji socjalnej (Dz. U. poz. 1762). W roku, w którym przeprowadza się weryfikację, Rada Ministrów - do 15 maja - przedstawia Radzie Dialogu Społecznego: propozycję kwot kryteriów dochodowych; informację o realizacji świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej za okres od poprzedniej weryfikacji, obejmującą liczbę świadczeniobiorców, liczbę świadczeń i ogólną kwotę wydatków na świadczenia. Następnie Rada Dialogu Społecznego uzgadnia kryteria dochodowe w terminie do 15 czerwca danego roku kalendarzowego. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego ogłasza zweryfikowane kryteria dochodowe oraz m.in. maksymalną kwotę zasiłku stałego, w drodze obwieszczenia, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”, do 15 lipca. W przypadku gdy Rada Dialogu Społecznego nie uzgodni w przewidzianym terminie kryteriów dochodowych, Rada Ministrów ustala nie niższe niż w przedstawionej propozycji kryteria dochodowe oraz ich kwoty, w drodze rozporządzenia, w terminie do 15 lipca danego roku. Ostatnia weryfikacja kryteriów dochodowych w pomocy społecznej została przeprowadzona w roku 2021 i od 1 stycznia 2022 r., zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z 14 lipca 2021 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. poz. 1296), kryteria dochodowe wynoszą: dla osoby samotnie gospodarującej – 776 zł, dla osoby w rodzinie – 600 zł. Zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, kolejna weryfikacja kryteriów dochodowych w pomocy społecznej zostanie przeprowadzona w roku 2024. Rada Ministrów w 14 maja 2024 r. przyjęła propozycję weryfikacji kwot kryteriów dochodowych uprawniających do świadczeń z pomocy społecznej od 1 stycznia 2025 r. oraz upoważniła Ministrę Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej do przekazania tych dokumentów do Rady Dialogu Społecznego. Propozycja rządu zakłada podwyższenie kryteriów: dla osoby samotnie gospodarującej do kwoty 1010 zł (obecnie 776 zł – wzrost o 30%, tj. o 234 zł); dla osoby w rodzinie do kwoty 823 zł (obecnie 600 zł – wzrost o 37%, tj. o 223 zł). Jednocześnie, od 1 stycznia 2025 r., podwyższone zostaną: kwota stanowiąca podstawę ustalenia wysokości pomocy pieniężnej na usamodzielnienie, na kontynuowanie nauki i pomocy i na zagospodarowanie w formie rzeczowej: z 1 837 zł do 2 066 zł (wzrost o 12 %); minimalna kwota świadczenia pieniężnego na utrzymanie i pokrycie wydatków związanych z nauką języka polskiego dla cudzoziemców, którzy uzyskali w Rzeczypospolitej Polskiej status uchodźcy, ochronę uzupełniającą lub zezwolenie na pobyt czasowy, udzielone w związku z okolicznością, o której mowa w art. 159 ust. 1 pkt 1 lit. c lub d ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach: z 721 zł do 950 zł (wzrost o 32 %); maksymalna kwota świadczenia pieniężnego na utrzymanie i pokrycie wydatków związanych z nauką języka polskiego dla cudzoziemców, którzy uzyskali w Rzeczypospolitej Polskiej status uchodźcy, ochronę uzupełniającą lub zezwolenie na pobyt czasowy udzielone w związku z okolicznością, o której mowa w art. 159 ust. 1 pkt 1 lit. c lub d ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach: z 1 450 zł do 1 679 zł (wzrost o 16 %); maksymalna kwota zasiłku stałego: z 1000 zł do 1229 zł (wzrost o 23 %); kwota dochodu z 1 ha przeliczeniowego: z 345 zł do 459 zł (wzrost o 33 %). Jednocześnie informuję, że zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 390 z późn. zm.), kwoty kryteriów dochodowych uprawniających do zasiłku rodzinnego - kryterium ogólne i kryterium dla rodzin z dzieckiem niepełnosprawnym oraz kryterium uprawniające do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka, a także wysokość świadczeń rodzinnych, w tym wysokość zasiłku pielęgnacyjnego z wyłączeniem wysokości świadczenia pielęgnacyjnego - podlegają weryfikacji co 3 lata. W weryfikacji udział bierze Rada Dialogu Społecznego, brane pod uwagę są również wyniki badań progu wsparcia dochodowego rodzin. Badanie to przeprowadza i Instytut Pracy i Spraw Socjalnych. Najbliższa weryfikacja kryteriów dochodowych przypada na rok 2024. Procedura już się rozpoczęła. Jej wynik będzie znany do 15 sierpnia 2024 r., kiedy to w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”, w drodze obwieszczenia Prezesa Rady Ministrów, ogłoszona zostanie wysokość obowiązujących od 1 listopada 2024 r. kwot kryteriów dochodowych uprawniających do zasiłku rodzinnego. Z wyrazami szacunku z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni Podsekretarz Stanu