Odpowiedź Sekretarz stanu Katarzyna Lubnauer
18.04.2024
Odpowiedź na interpelację w sprawie rozwoju Zintegrowanej Platformy Edukacyjnej
Odpowiedź na interpelację nr 2210
w sprawie rozwoju Zintegrowanej Platformy Edukacyjnej
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Katarzyna Lubnauer
Warszawa, 18-04-2024
Szanowny Panie Pośle,
odpowiadając na Pana interpelację, uprzejmie informuję, że działania, dotyczące zapewnienia przez ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania platformy edukacyjnej, na której udostępniane są bezpłatne cyfrowe materiały dla uczniów i nauczycieli oraz wspierającej realizację procesu kształcenia w szkołach i placówkach zostały zapoczątkowane przez ówczesny rząd już w 2012 roku.
Należy zaznaczyć, że kwestia zapewnienia przez Ministra Edukacji platformy edukacyjnej, określenia kierunków jej rozwoju oraz rozszerzenia bazy bezpłatnych cyfrowych materiałów edukacyjnych, udostępnianych dla uczniów i nauczycieli na tej platformie, powinna zostać określona w strategicznym dokumencie, który miał być przyjęty przez poprzedni rząd jeszcze w 2022 r. – w ramach realizacji kamienia milowego C8L Krajowego Planu Odbudowy. Polityka Cyfrowej Transformacji Edukacji miała stanowić podstawę zmian w systemie edukacji i realizacji inwestycji w sprzęt i narzędzia cyfrowe oraz służyć określeniu kierunków procesu transformacji cyfrowej systemu edukacji w perspektywie krótko i długoterminowej. W projekcie przygotowywanym przez obecny rząd, w rozdziale, dotyczącym metod kształcenia i dydaktyki cyfrowej wskazano, że jednym z niezbędnych działań jest zapewnienie uczniom i nauczycielom dostępu do platformy edukacyjnej z materiałami edukacyjnymi o wysokiej jakości merytorycznej, metodycznej i technicznej dla uczniów, nauczycieli oraz rodziców.
Udostępniania obecnie przez Ministra Edukacji Zintegrowana Platforma Edukacyjna (ZPE), dostępna pod adresem www.zpe.gov.pl , to narzędzie, które posiada funkcjonalności umożliwiające m.in. szkolenia dla nauczycieli, prowadzenie przez nauczycieli zajęć z uczniami, czy rozwijanie zainteresowań uczniów, a także miejsce, gdzie są udostępniane bezpłatne cyfrowe zasoby do nauki od pierwszej klasy szkoły podstawowej aż do ostatniej klasy szkoły ponadpodstawowej.
Obecnie trwa weryfikacja stanu platformy po okresie jej administrowania przez Instytut Badań Edukacyjnych. Po zakończeniu weryfikacji, planowany jest jej dalszy, intensywny rozwój. Docelowo ZPE będzie powszechną cyfrową usługą edukacyjną, opartą na nowoczesnych, inteligentnych rozwiązaniach i oferującą spersonalizowany i efektywny sposób nauczania i uczenia się w odpowiedzi na wyzwania przyszłości.
W ocenie Ministra Edukacji ZPE powinna być:
Powszechna, spersonalizowana i inteligentna - jako powszechna usługa edukacyjna, oparta na nowoczesnych, inteligentnych rozwiązaniach, oferująca spersonalizowany sposób nauczania i uczenia się (m.in. adaptacyjne uczenie się), wsparcie w rozwijaniu metod dydaktycznych i dostęp do aktualnych i atrakcyjnych zasobów edukacyjnych zgodnych z podstawą programową i wychodzących poza nią.
Skuteczna, intuicyjna i lubiana - zaprojektowana w oparciu o dogłębne zrozumienie potrzeb użytkowników (w tym nauczycieli, uczniów, rodziców, dyrektorów szkół), jako przyjazne, proste i intuicyjne narzędzie wspierające codzienną naukę ucznia i ułatwiające pracę nauczyciela w klasie, jak i poza nią. Dzięki wykorzystaniu danych i nowych technologii (AI, ML, BigData ) do zaawansowanych procesów analitycznych powinna dostarczać precyzyjnych informacji na temat skuteczności procesów edukacyjnych , umożliwiając projektowanie ulepszeń materiałów dydaktycznych i usprawnień procesowych w oparciu o aktualne i łatwo dostępne dane.
Innowacyjna, zwinna i zbudowana tak, aby stawić czoła przyszłym wyzwaniom edukacji
związanym z postępem technologicznym i zmieniającym się otoczeniem rynkowym oraz być nieustannie udoskonalanym dzięki ciągłej informacji zwrotnej od użytkowników Stwarzać warunki do interakcji, w tym budowania zespołów i społeczności, tworząc efekt sieci, a także stanowić bazę dla rozwijania procesów innowacyjnych, umożliwiając tworzenie przestrzeni badawczo rozwojowych z wykorzystaniem użytkowników platformy współpracujących przy innowacyjnych projektach.
Ale przede wszystkim ma stanowić jeden z filarów systemu edukacji w Polsce i być rozwiązaniem pierwszego wyboru dla większości nauczycieli i uczniów wspierającym ich współpracę. Platforma powinna kształtować praktykę nauczania i uczenia się w kierunku zgodnym z przewidywanymi potrzebami absolwentów, pracodawców i społeczeństwa (profil absolwenta) oraz trendom rozwojowym w edukacji, które zgodnie z nowoczesną dydaktyką potrzeby te starają się zaspokoić (m.in. uczenie się przez całe życie, kultura samokształcenia, podejście zintegrowane).
Ponadto poniżej przedstawiam odpowiedzi na zadane przez Pana pytania:
Ad 1.
Wszystkie e-materiały, udostępniane na platformie, są przygotowane przez specjalistów i są zgodne z obowiązującą podstawą programową kształcenia ogólnego i kształcenia w zawodach. Większość z nich to materiały interaktywne, które można pobrać i wykorzystywać w dogodny dla siebie sposób.
Z materiałów może skorzystać każdy, jednak są one przeznaczone szczególnie dla nauczycieli, uczniów i rodziców, którzy chcieliby pomóc swoim dzieciom w opanowaniu materiału szkolnego lub w rozwijaniu zainteresowań.
Zasoby zgromadzone na ZPE są systematycznie aktualizowane oraz wzbogacane o kolejne materiały. Do tej pory utworzono ponad 20 tysięcy e-materiałów dydaktycznych do przedmiotów kształcenia ogólnego, w tym edukacji wczesnoszkolnej i języków obcych nowożytnych oraz 950 e-materiałów do kształcenia zawodowego, które systematycznie udostępniane są wszystkim zainteresowanym nauczycielom i uczniom:
W skład tych zasobów wchodzi:
ponad tysiąc e-materiałów przeznaczonych dla I etapu edukacyjnego (klasy I–III szkoły podstawowej),
prawie 6 tysięcy e-materiałów dla II etapu edukacyjnego (klasy IV–VIII szkoły podstawowej),
ponad 13 tysięcy e-materiałów dla III etapu edukacyjnego (szkoły ponadpodstawowe - kształcenie ogólne),
125 e-materiałów z zakresu nauki języka obcego zawodowego,
25 e-materiałów z zakresu podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej,
800 e-materiałów do kształcenia zawodowego dla 175 zawodów ujętych w klasyfikacji zawodów szkolnictwa branżowego z 2019 r. [1]
Dodatkowo opracowano zestawy narzędzi edukacyjnych, w skład których wchodzą m.in. programy nauczania z konspektami scenariuszy lekcji, poradniki metodyczne z przykładowymi scenariuszami lekcji, scenariusze interdyscyplinarnych projektów edukacyjnych, narzędzia do pomiaru dydaktycznego i ewaluacji kompetencji kluczowych – łącznie ok. 3700 materiałów.
Ponadto na ZPE znajdują się także materiały z zakresu doradztwa zawodowego. Do tej pory utworzono 1121 e-materiałów (broszury, filmy o zawodzie, obudowa multimedialna, w tym quizy, filmy promocyjne, wirtualne spacery, modele 3D), w tym:
179 materiałów dla I etapu edukacyjnego – preorientacja i orientacja zawodowa,
469 materiałów dla II etapu edukacyjnego,
473 materiały dla liceum ogólnokształcącego i technikum.
Ad 2. i 3.
Ze względu na ciągły i dynamiczny rozwój nauki, technologii, dydaktyki i metodyki nauczania konieczny jest systematyczny i konsekwentny rozwój zasobów ZPE. E-materiały muszą uwzględniać najnowszą wiedzę naukową oraz najnowsze rozwiązania technologiczne a także rozwiązania metodyczne. Oznacza to iż w kolejnych tworzonych materiałach należy położyć nacisk na umiejętność samodzielnego uczenia się poprzez zastosowanie metod wzmacniających aktywność poznawczą oraz rozwijających kreatywność i umiejętność samooceny, w tym samooceny posiadanej wiedzy i zdobytych umiejętności, a także poprzez tworzenie środowiska edukacyjnego motywującego do samokształcenia, analizowania i rozwiązywania problemów. Ponadto nowe materiały powinny mieć charakter interdyscyplinarny oraz umożliwiać zapoznanie uczniów z elementami metod naukowych właściwych dla danego obszaru.
Dlatego planowane jest opracowanie m.in. 215 zaawansowanych e-materiałów do kształcenia ogólnego, które powstaną w następujących obszarach: edukacja wczesnoszkolna, edukacja humanistyczna, edukacja matematyczno-przyrodnicza, edukacja artystyczna, języki obce.
E-materiały do kształcenia zawodowego zamieszczone na platformie ZPE nie dotyczą konkretnych zajęć edukacyjnych. Odnoszą się one do efektów kształcenia i kryteriów ich weryfikacji, ustalonych dla poszczególnych kwalifikacji wyodrębnionych w zawodach i określonych w podstawach programowych kształcenia w zawodach [2] .
Planowane jest opracowanie 750 zaawansowanych e-materiałów do kształcenia zawodowego (z uwzględnieniem nowych rozwiązań technologicznych, m.in wirtualnej i rozszerzonej rzeczywistości oraz możliwości korzystania z dostępnych na rynku okularów VR, a także sztucznej inteligencji), tj. 59 e-materiałów z zakresu nauki języka obcego zawodowego oraz 691 e-materiałów do kształcenia zawodowego dla 238 zawodów ujętych w klasyfikacji zawodów szkolnictwa branżowego, w tym do 24 zawodów wprowadzonych do klasyfikacji zawodów szkolnictwa branżowego po 2019 r.
Dotychczas na ZPE zamieszczono e-materiały do kształcenia zawodowego, w tym języka obcego zawodowego, opracowane dla 220 zawodów szkolnictwa branżowego [3] , w tym dla 241 kwalifikacji. Dla 18 zawodów, w tym 30 kwalifikacji nie powstały żadne e-materiały, dlatego też w ramach projektów zaplanowanych do realizacji w nowej perspektywie finansowej na lata 2021-2027, współfinansowanych ze środków UE, zaplanowano opracowanie kolejnych e-materiałów do kształcenia zawodowego.
W ramach tych projektów planuje się nie tylko opracowanie e-materiałów dla zawodów, dla których dotychczas nie opracowano żadnych materiałów, ale również poszerzenie katalogu e-materiałów dla pozostałych zawodów oraz stworzenie kolejnych e-materiałów do języka obcego zawodowego.
E-materiały do kształcenia zawodowego zostaną opracowane w ramach koncepcji indywidualnych standardów merytorycznych i technicznych wraz z obudową dydaktyczną, wspierającą osiąganie wybranych efektów kształcenia, określonych dla efektów kształcenia lub jednostek efektów kształcenia typowych dla danej kwalifikacji, a przez to celów kształcenia określonych dla kwalifikacji wyodrębnionych w zawodach.
Natomiast w wyniku prowadzonych badań potrzeb użytkowników ZPE oraz zmieniających się potrzeb edukacyjnych w dalszym ciągu konieczne będzie poszerzanie bazy materiałów do wszystkich przedmiotów kształcenia ogólnego i zawodowego, jak i jej ciągłej aktualizacji.
Ad 4.
Ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS) współfinansowane były wydatki związane z rozwojem funkcjonalności ZPE. Utrzymanie ZPE finansowane było ze środków budżetu państwa. Na uruchomienie i utrzymanie platformy od 2018 r. wydano ponad 30 734 000 zł.
Działania związane z rozwojem funkcjonalności ZPE w poprzedniej perspektywie finansowej realizowane były w ramach Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój 2014-2020 (PO WER), w projekcie pod nazwą Rozwój funkcjonalności Zintegrowanej Platformy Edukacyjnej epodreczniki.pl zwiększających możliwości nauki zdalnej . Okres realizacji projektu: 31.08.2020 – 30.06.2023. Wartość projektu: 3 793 275,00 zł.
Kontynuacja powyższych działań planowana jest w projekcie pn. Rozwój Zintegrowanej Platformy Edukacyjnej , który przewidziany został do współfinansowania w ramach Programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego 2021-2027 (FERS). Szacowany budżet projektu to 5 000 000,00 zł. Aktualnie przedsięwzięcie posiada niezbędne akceptacje Komitetu Monitorującego FERS oraz Instytucji Zarządzającej Programem FERS w Ministerstwie Funduszy i Polityki Regionalnej. Planowane rozpoczęcie projektu to maj 2024 r.
Ad 5.
Na rok bieżący, w ramach planu finansowego części 30 – Oświata i wychowanie, zaplanowano i zabezpieczono środki w łącznej kwocie 1 125 000 zł na realizację w ramach Programu FERS ww. projektu oraz 4 156 000 zł na utrzymanie platformy.
Ad 6.
Dane osobowe użytkowników ZPE przetwarzane są na podstawie:
art. 6 ust. 1 lit. e (przetwarzanie jest niezbędne do wykonania zadania realizowanego w interesie publicznym lub w ramach sprawowania władzy publicznej powierzonej administratorowi) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (RODO) [4] – w przypadku Konta Użytkownika Zarejestrowanego utworzonego na podstawie danych przekazanych na Platformę z Systemu Informacji Oświatowej,
art. 6 ust. 1 lit. a (zgoda osoby) ww. rozporządzenia– w przypadku, gdy utworzenie Konta Użytkownika Zarejestrowanego nie jest możliwe na podstawie danych przekazanych na Platformę z Systemu Informacji Oświatowej – w celu wspierania rozwijania kompetencji cyfrowych uczniów i nauczycieli.
Szczegółowe zasady przetwarzania danych osobowych zawarte są w § 7 Regulaminu korzystania ze Zintegrowanej Platformy Edukacyjnej ( https://zpe.gov.pl/a/regulamin/D165C4tTy ), które użytkownik logując się po raz pierwszy na ZPE akceptuje.
Dodatkowo ZPE jest zabezpieczone pod kątem technicznym jednak ze względów bezpieczeństwa nie jest zasadnym ujawnienie jakie zabezpieczenia są stosowane.
Ad 8.
Od 1 stycznia 2024 r. do 4 kwietnia 2024 r. platformę odwiedziło 4 334 819 osób, z czego użytkowników mających konto na ZPE: 41 097 nauczycieli, 13 101 uczniów i 50 621 pozostałych użytkowników ZPE. Wyświetlonych zostało 13 676 949 materiałów a 4 386 materiałów zostało udostępnionych.
Z upoważnienia Ministra Edukacji
Katarzyna Lubnauer
Sekretarz Stanu
[1] Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 15 lutego 2019 r. w sprawie ogólnych celów i zadań kształcenia w zawodach szkolnictwa branżowego oraz klasyfikacji zawodów szkolnictwa branżowego (Dz. U. poz. 316, z późn. zm.).
[2] Szkoły ponadpodstawowe prowadzące kształcenie w zawodach dysponują pełną autonomią w zakresie nazewnictwa realizowanych zajęć edukacyjnych (przedmiotów). Zgodnie z rozporządzeniem określającym ramowe plany nauczania dla szkół publicznych , obowiązkowe zajęcia edukacyjne z zakresu kształcenia w zawodzie ustala dyrektor szkoły. Również dyrektor szkoły dopuszcza do użytku w szkole program nauczania zawodu, który musi obejmować wszystkie treści nauczania określone w podstawie programowej kształcenia w danym zawodzie szkolnictwa branżowego , ale może obejmować również treści wykraczające poza te określone w podstawie.
[3] Obecnie w systemie oświaty istnieje możliwość prowadzenia kształcenia zawodowego w 237 zawodach (od 1 września 2024 r. będzie możliwość prowadzenia kształcenia w 238 zawodach), w których wyodrębniono 270 kwalifikacji (od 1 września 271 kwalifikacji).
[4] (Dz. Urz. UE. L 2016 Nr 119, str. 1, z poźn zm.)