Interpelacja w sprawie walki z bezdomnością w Polsce

Interpelacja w sprawie walki z bezdomnością w Polsce Interpelacja nr 2143 do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej w sprawie walki z bezdomnością w Polsce Zgłaszający: Dariusz Matecki, Michał Woś, Jan Kanthak Data wpływu: 18-03-2024 Problem bezdomności jest niezwykle palącym wyzwaniem społecznym, który dotyka wielu osób na terenie naszego kraju. Bezdomność nie tylko zagraża zdrowiu i życiu samych osób dotkniętych tym problemem, ale również wpływa negatywnie na całe społeczeństwo, zwiększając obciążenie systemu opieki zdrowotnej i socjalnej. W związku z powyższym, proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania: Jakie są obecne dane dotyczące liczby osób bezdomnych w Polsce oraz jakie są prognozy dotyczące rozwoju tego zjawiska w najbliższych latach? Jakie są główne przyczyny bezdomności w Polsce i jakie działania podejmuje rząd w celu przeciwdziałania temu zjawisku? Jakie programy wsparcia dla osób bezdomnych są aktualnie realizowane lub planowane do realizacji przez rząd? Jakie działania podejmuje rząd w celu zapewnienia osobom bezdomnym dostępu do schronisk, opieki zdrowotnej oraz usług społecznych? Jak wspiera w tym zakresie samorządy? Czy rząd ma w planach wprowadzenie nowych regulacji lub zmian legislacyjnych mających na celu poprawę sytuacji osób bezdomnych?

Odpowiedź na interpelację w sprawie walki z bezdomnością w Polsce Odpowiedź na interpelację nr 2143 w sprawie walki z bezdomnością w Polsce Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej Sebastian Gajewski Warszawa, 11-06-2024 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację 2143, złożoną przez Panów Posłów Dariusza Mateckiego, Jana Kanthaka i Michała Wosia w sprawie walki z bezdomnością w Polsce, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia. W lutym 2024 r. przeprowadzono Ogólnopolskie Badanie Liczby Osób Bezdomnych. Zgodnie z danymi, które jednostki samorządu terytorialnego przekazały do Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (aktualnie wyniki te przechodzą weryfikację) w Polsce dotknięte kryzysem bezdomności są 31 042 osoby, z czego 80% stanowią mężczyźni, a 20% kobiety. Wynik ten nie odbiega znacząco od średniej wyciągniętej z ostatnich badań. Na przestrzeni minionych siedmiu lat liczba osób w kryzysie bezdomności wahała się w Polsce między 30 000 (badanie z 2019 r.) a 33 000 (badanie z 2017 r.). Bazując na wstępnych danych z Ogólnopolskiego Badania Liczby Osób Bezdomnych należy przyjąć, że do głównych przyczyn bezdomności w Polsce należą: uzależnienie od alkoholu, konflikt rodzinny/rozpad związku, eksmisja/wymeldowanie z mieszkania, utrata pracy/bezrobocie oraz zły stan zdrowia/niepełnosprawność. Przepisy ustawy o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r. poz. 901, z późn. zm.) z 12 marca 2004 roku umożliwiają prowadzenie działań odnoszących się do mieszkań treningowych i wspomaganych (art. 53 ww. ustawy), które mogą być przeznaczone dla osób w kryzysie bezdomności. Udostępnianie tych mieszkań osobom bezdomnym stanowi formę pomocy wspierającą je, przy asyście specjalistów, w codziennym funkcjonowaniu i przygotowującą do prowadzenia niezależnej egzystencji. Mężczyznom i kobietom zmagającym się z kryzysem bezdomności zapewnia się też schronienie poprzez przyznanie im tymczasowego miejsca w schronisku dla osób bezdomnych lub schronisku dla osób bezdomnych z usługami opiekuńczymi. Dodatkowo, osoby bezdomne mogą korzystać z noclegowni i ogrzewalni, zwłaszcza w okresie zimowym. Osoba w kryzysie bezdomności może posiadać tytuł do ubezpieczenia zdrowotnego, jeśli - na przykład - objęta została indywidualnym programem wychodzenia z bezdomności, zgodnie z przepisami ustawy o pomocy społecznej. W myśl art. 17 ust. 1 pkt 3 ustawy o pomocy społecznej udzielenie schronienia, zapewnienie posiłku oraz niezbędnego ubrania osobom, które nie mają do tych rzeczy dostępu, należy do zadań własnych gminy o charakterze obowiązkowym. Natomiast Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wspiera samorządy w realizacji tego zadania, m.in. poprzez program pn. „Pokonać bezdomność. Program pomocy osobom bezdomnym” . W roku bieżącym planowana jest kolejna edycja tego Programu. Inicjatywa ma charakter uzupełniający wobec środków przekazywanych przez samorządy gmin. Jej głównym celem jest pomoc osobom bezdomnym poprzez inspirowanie i finansowe wspieranie najlepszych działań – wyłanianych w otwartych konkursach ofert na wsparcie finansowe - zmierzających do zapobiegania i rozwiązywania problemu bezdomności w kraju. Na dofinansowanie działań prowadzonych w ramach Programu „Pokonać bezdomność” w roku 2024 Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej planuje przeznaczyć kwotę 5,5 mln zł. W bieżącej kadencji Parlamentu, z przedłożenia rządowego, uchwalono ustawę z 26 kwietnia 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej oraz niektórych innych ustaw. Dokument wprowadza podstawy prawne, umożliwiające Radzie Ministrów przyjęcie programu rządowego, w ramach którego MRPiPS będzie wypłacać dodatki w wysokości 1000 zł brutto pracownikom zatrudnionym na umowę o pracę w jednostkach organizacyjnych pomocy społecznej, w tym m. in. pracownikom w schroniskach dla osób bezdomnych i schroniskach dla osób bezdomnych z usługami opiekuńczymi. Propozycja programu ma się przyczynić do zwiększenia motywacji pracowników społecznych, zajmujących się osobami w kryzysie bezdomności, i – co za tym idzie – stabilizowania sytuacji kadrowej w sektorze pomocy społecznej. Należy podkreślić, że instytucjonalne przeciwdziałanie bezdomności – na które składać się musi zarówno zapobieganie zjawisku jak i zwalczanie jego przejawów - jest zagadnieniem wykraczającym w swej złożoności poza właściwość Ministry Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej i winno być postrzegane jako problem nie tylko pomocy społecznej, ale polityki społecznej w ogóle. Jako takie znajduje się również w kompetencji innych resortów na mocy przypisanych im ustawowo zadań, takich jak mieszkalnictwo, ochrona zdrowia, dostęp do usług i praw obywatelskich, czy kwestie związane z konfliktami z prawem. Mam nadzieję, że powyższe wyjaśnienia okażą się satysfakcjonujące. Z wyrazami szacunku z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni Podsekretarz Stanu