Interpelacja w sprawie możliwości nowelizacji ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych

Interpelacja w sprawie możliwości nowelizacji ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych Interpelacja nr 2072 do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej w sprawie możliwości nowelizacji ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych Zgłaszający: Włodzisław Giziński Data wpływu: 14-03-2024 Szanowna Pani Minister! Działając na podstawie art. 191 i art. 192 Regulaminu Sejmu, na prośbę Zarządu Głównego Związku Sybiraków oraz w odpowiedzi na liczne postulaty otrzymywane z całego kraju ze środowisk Sybiraków, składam interpelację poselską w sprawie zmiany treści ustawy z dnia 15 marca 2015 roku o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych. Ustawą z 13 lipca 2023 roku Sejm uchwalił zmianę ustawy z dnia 15 marca 2015 roku o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych, dotyczącą podniesienia wysokości comiesięcznego świadczenia pieniężnego dla działaczy opozycji antykomunistycznej oraz osób represjonowanych z powodów politycznych - do kwoty stanowiącej równowartość najniższej emerytury, która obecnie wynosi 1588,44 zł. Aktualnie łączna kwota pieniężna dla kombatantów w tym Zesłańców Sybiru (dodatek kombatancki, dodatek kompensacyjny, dodatek energetyczny), jako osób represjonowanych jest wypłacana w kwocie 593,72 zł miesięcznie. Zmiana wysokości świadczenia dla działaczy opozycji antykomunistycznej nastąpiła na podstawie nowelizacji ustawy o finansach publicznych, której projekt na początku lipca 2023 r wpłynął do Sejmu. Ustawa została przyjęta przez Sejm 13 lipca 2023 r. Senat nie wniósł do niej poprawek, a 14 sierpnia 2023 r. nowelizację ustawy podpisał prezydent RP. W połowie sierpnia 2023 r. Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych poinformował w mediach społecznościowych, że „od 1 września 2023 r. zaczną obowiązywać przepisy podwyższające comiesięczne świadczenie pieniężne dla działaczy opozycji antykomunistycznej do wysokości najniższej emerytury", obecnie to stanowi 1588,44 zł. Ustawa zmieniająca wysokość świadczenia pieniężnego dla działaczy opozycji antykomunistycznej została opublikowana w Dzienniku Ustaw z 18 sierpnia 2023 r. To oznacza, że zaczęła obowiązywać od 1 września 2023 r. Przy tym wyjaśniono, że świadczenie - tak jak dotychczas, przyznawane będzie decyzją Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na wniosek osoby uprawnionej. Następnie w ustawie przyjęto brak wymogu wydawania decyzji administracyjnej, a dotyczyć będzie ona jedynie w przypadku zmiany wysokości świadczeń pieniężnych, które zostały już przyznane". Jednocześnie podano, że w przypadku osób, które dotychczas korzystały ze świadczenia, będzie ono wypłacane bez wymogu wydawania dodatkowych decyzji. Dlatego zwracam się do Pani Ministry z prośbą o odpowiedź: Czy możliwe jest przygotowanie i uchwalenie zmian ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym polskim obywatelom zesłanym lub deportowanym do ZSRR w latach 1939-1956 i ustawy o finansach publicznych poprzez przyznanie Polakom, którzy w latach 1939-1956 byli zesłani w głąb ZSRR - świadczenia w wysokości i według zasad jak dla działaczy opozycji antykomunistycznej? Czyli czy możliwe by było przyjęcie rozwiązania, z którego wynikałoby, iż wysokość całkowita świadczenia pieniężnego zostanie podwyższona do kwoty stanowiącej równowartość najniższej emerytury ogłaszanej przez prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, która obecnie wynosi 1588,44 zł? Jak wynika z analizy prac dotyczących wprowadzenia tej regulacji, w nowelizacji ustawy o finansach publicznych z 2023 r. ustawodawca przewidywał, że wzrośnie świadczenie o charakterze godnościowym dla osób o potwierdzonym statusie działacza opozycji antykomunistycznej, a także dla osób represjonowanych ze względu na działalność polityczną. Aktualnie konieczne jest jednak ujednolicenie i wyrównanie poziomu świadczeń dla ogółu osób represjonowanych, a nie dalsze ich różnicowanie. Świadczenie dla osób represjonowanych z przyczyn politycznych - jakimi byli Zesłańcy Sybiru - ma mieć także charakter godnościowy. Aktualna kwota świadczenia dla Zesłańców Sybiru jest rażąco niska. Sybiracy należą do osób represjonowanych przez nieludzki totalitaryzm w wieloletnich więzieniach, łagrach i obozach pracy. Pogarszanie się stanu zdrowia tych osób, będące rezultatem naturalnych procesów biologicznych, skutkuje potrzebą zwiększenia pomocy państwa dla tej grupy społecznej, aby ułatwić jej codzienną egzystencję. Podwyższenie comiesięcznego świadczenia pieniężnego (łącznego dodatku) dla Sybiraków, tak jak dla działaczy opozycji antykomunistycznej, do wysokości najniższej emerytury, zapobiegłoby nierównemu traktowaniu osób represjonowanych objętych zakresem podmiotowym Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Z uszanowaniem Włodzisław Giziński

Odpowiedź na interpelację w sprawie możliwości nowelizacji ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych Odpowiedź na interpelację nr 2072 w sprawie możliwości nowelizacji ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej Sebastian Gajewski Warszawa, 05-04-2024 Szanowny Panie Marszałku, odpowiadając na interpelację znak: K10INT2072 Pana Posła Włodzisława Gizińskiego w sprawie możliwości nowelizacji ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych, proszę o przyjęcie poniższych wyjaśnień. W obowiązującym stanie prawnym przepisami ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 388, z późn. zm.) uregulowana została kwestia uprawnień przysługujących osobom o potwierdzonym statusie działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Jednym z uprawnień przysługujących działaczom opozycji antykomunistycznej oraz osobom represjonowanym z powodów politycznych jest prawo do comiesięcznego świadczenia pieniężnego w wysokości najniższej emerytury ogłaszanej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na podstawie ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1251, z późn. zm.). Obowiązująca zasada ustalania wysokości przedmiotowego świadczenia została wprowadzona od dnia 1 września 2023 r. przepisami ustawy z dnia 13 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1641). Od dnia 1 marca 2024 r. wysokość świadczenia pieniężnego wynosi 1780,96 zł. Uprawnienia osób, które przebywały na przymusowych zesłaniach i deportacji w ZSRR w obowiązującym stanie prawnym regulują przepisy ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2039). Osobom przymusowo zesłanym i deportowanym do ZSRR przysługują comiesięczne uprawnienia pieniężne, które obejmują dodatek kombatancki, dodatek kompensacyjny i ryczałt energetyczny. Od dnia 1 marca 2024 r. wysokość: dodatku kombatanckiego wynosi 330,07 zł, dodatku kompensacyjnego wynosi 49,51 zł i ryczałtu energetycznego wynosi 299,82 zł. Łącznie wysokość wskazanych świadczeń wynosi 679,40 zł. Świadczenia te podlegają waloryzacji i są zwolnione z podatku dochodowego od osób fizycznych. Osobom niezdolnym do pracy, wskutek niezdolności pozostającej w związku z pobytem w miejscach represji wojennych i okresu powojennego, jak przykładowo, na przymusowych zesłaniach i deportacji w ZSRR, przysługują świadczenia pieniężne i inne określone uprawnienia uregulowane przepisami ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2023 r. poz. 1100). Z grupy przysługujących uprawnień wyłączone jest prawo do refundacji opłaconej składki na obowiązkowe ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów samochodowych lub dobrowolne ubezpieczenie casco pojazdów samochodowych oraz prawo do dodatku pieniężnego. Jeżeli chodzi o podniesioną kwestię przepisów ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom zesłanym lub deportowanym przez władze Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. z 2021 r. poz. 2029), to przepisami tej ustawy uregulowana została sprawa wysokości oraz trybu przyznawania jednorazowego świadczenia pieniężnego osobom zesłanym lub deportowanym przez władze Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich w latach 1936–1956. Uprawnionym osobom przysługuje świadczenie pieniężne przyznawane jednorazowo w wysokości 200 zł za każdy miesiąc okresu podlegania w latach 1936–1956 represjom, potwierdzonego decyzją Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Wysokość tego świadczenia nie może być niższa niż 2400 zł. Prawo do tego świadczenia pieniężnego nie przysługuje osobie, która uzyskała odszkodowanie lub zadośćuczynienie na podstawie przepisów ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego (Dz. U. z 2024 r. poz. 442). Obecnie w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie są prowadzone prace nad zmianami przepisów prawa dotyczących uprawnień przysługujących osobom przymusowo zesłanym i deportowanym do ZSRR. Pragnę jednak podkreślić, że Państwo Polskie musi w sposób szczególny traktować wszystkie osoby poszkodowane działaniami podczas II Wojny Światowej. Z wyrazami szacunku z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni Podsekretarz Stanu