Interpelacja w sprawie ułatwienia dostępu do zawodu nauczyciela przedszkolnego

Interpelacja w sprawie ułatwienia dostępu do zawodu nauczyciela przedszkolnego Interpelacja nr 1952 do ministra edukacji w sprawie ułatwienia dostępu do zawodu nauczyciela przedszkolnego Zgłaszający: Anita Kucharska-Dziedzic Data wpływu: 08-03-2024 Szanowna Pani Minister, w związku z wejściem w życie rozporządzenia Ministra Edukacji i Nauki z dnia 14 września 2023 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli, podnoszącego wymagania dotyczące kwalifikacji nauczycieli przedszkolnych, samorządowcy z terenu województwa lubuskiego reprezentowani przez Zrzeszenie Gmin Województwa Lubuskiego wyrazili swoje zaniepokojenie dotyczące sytuacji kadrowej w placówkach przedszkolnych. Jak podkreślają w swoim stanowisku z dnia 29 lutego 2024 roku zmiany wprowadzone nowym rozporządzeniem powodują w województwie lubuskim, jak i na terenie całego kraju, dostrzegalny trend braku nauczycieli wychowania przedszkolnego. Fakt ten według nich wynika z tego, że rozporządzenie obowiązujące od dnia 3 października 2023 roku znacząco podniosło wymagania dotyczące kwalifikacji kadry wychowania przedszkolnego. Wspomnieć należy, że w poprzednim rozporządzeniu z dnia 1 sierpnia 2017 roku dotykającym tej samej materii wymagania co do nauczycieli wychowania przedszkolnego ograniczały się do konieczności ukończenia co najmniej studiów pierwszego stopnia na kierunku zgodnym z nauczanym przedmiotem oraz posiadania przygotowania pedagogicznego lub ukończenia studiów pierwszego stopnia na kierunku pedagogika w specjalności przygotowującej do pracy z dziećmi w wieku przedszkolnym lub wczesnoszkolnym. Nowy akt wykonawczy wymaga ukończenia, przez osoby ubiegające się o stanowisko nauczyciela przedszkolnego, co najmniej studiów jednolitych magisterskich na kierunku pedagogika przedszkolna i wczesnoszkolna. Jak podkreślają samorządowcy, sytuacja ta wywarła negatywny wpływ na zatrudnienie nowych pracowników przedszkoli. Wyeliminowała z możliwości podjęcia takiej pracy osoby posiadające dyplom ukończenia studiów pierwszego stopnia na wskazanych kierunkach, jak również studentów czwartego i piątego roku studiów magisterskich posiadających odpowiednie przygotowanie. Autorzy stanowiska wskazują, że wobec tych faktów znacząco spadła liczba osób zainteresowanych podjęciem pracy w przedszkolach, gdyż zarobki nauczycieli przedszkolnych i szkolnych są co do zasady takie same przy większym zaangażowaniu godzinowym nauczycieli przedszkolnych oraz braku możliwości korzystania przez nich z walorów placówek feryjnych, do których przedszkola nie należą. Fakt zrównania wymaganych kwalifikacji nauczycieli powoduje, iż osoby, które ukończą studia wskazane w rozporządzeniu decydują się na pracę w szkołach ze względu na korzystniejsze warunki zatrudnienia. Samorządowcy zwracają również uwagę na fakt różnicowania nauczycieli szkolnych i przedszkolnych w zakresie przyznawania między innymi tzw. bonów na laptopy, które nie przysługują nauczycielom wychowania przedszkolnego i wczesnoszkolnego. Podnoszą przy tym argument, że nauczyciele przedszkolni i wczesnoszkolni, tak samo jak pozostali, przygotowują materiały do prowadzenia zajęć dydaktycznych i wychowawczych, a mimo to nie są objęci programem umożliwiającym zakup przeznaczonych do tego środków. Wobec przedstawionych powyżej faktów proszę o odpowiedzi na następujące pytania: Czy i w jakim terminie planowana jest przez resort zmiana rozporządzenia dotyczącego kwalifikacji wymaganych od nauczycieli w zakresie umożliwienia absolwentom studiów pierwszego stopnia oraz studiów podyplomowych podjęcia pracy w placówkach przedszkolnych? Czy resort planuje wprowadzić nowe rozwiązania, związane z poprawą sytuacji kadrowej w przedszkolach, jeśli tak, to jakie? Czy przewidywane są ułatwienia w kształceniu i dokształcaniu nauczycieli przedszkolnych w stosunku do obowiązujących obecnie przepisów? Czy przewiduje się uelastycznienie systemu kształcenia nauczycieli przedszkolnych pozwalające na wybranie przez nich formy nauki dostosowanej do ich indywidualnych potrzeb oraz sytuacji życiowej? Czy i w jakim zakresie resort planuje uwzględnić potrzeby nauczycieli przedszkolnych w zakresie przygotowania materiałów do zajęć dydaktycznych i wychowawczych? Z poważaniem dr Anita Kucharska-Dziedzic Posłanka na Sejm RP

Odpowiedź na interpelację w sprawie ułatwienia dostępu do zawodu nauczyciela przedszkolnego Odpowiedź na interpelację nr 1952 w sprawie ułatwienia dostępu do zawodu nauczyciela przedszkolnego Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Katarzyna Lubnauer Warszawa, 02-04-2024 Szanowna Pani Posłanko , nie można zgodzić się ze stwierdzeniami, że: – rozporządzenie w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli znacząco podniosło wymagania dotyczące kwalifikacji kadry wychowania przedszkolnego, – od osób ubiegających się o stanowisko nauczyciela przedszkolnego wymaga się co najmniej studiów jednolitych magisterskich na kierunku pedagogika przedszkolna i wczesnoszkolna, – wyeliminowano z możliwości podjęcia pracy w przedszkolu osoby posiadające dyplom ukończenia studiów pierwszego stopnia na wskazanych kierunkach. Wymagania kwalifikacyjne wobec nauczycieli zostały dostosowane do warunków i sposobu kształcenia nauczycieli w uczelniach. Kwestie kwalifikacji wymaganych od nauczycieli, w tym nauczycieli edukacji wczesnoszkolnej i wychowania przedszkolnego, uregulowano w rozporządzeniu Ministra Edukacji i Nauki z dnia 14 września 2023 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli (Dz. U. 2023 poz. 2102) w taki sposób, aby uwzględniać każdy obowiązujący wcześniej sposób przygotowania do zawodu. Dyplom ukończenia jednolitych studiów magisterskich na kierunku pedagogika przedszkolna i wczesnoszkolna nie jest jedynym dokumentem potwierdzającym posiadanie kwalifikacji do zajmowania stanowiska nauczyciela w przedszkolu. Nie wyeliminowano możliwości podejmowania pracy w przedszkolu przez osoby, które posiadają dyplom ukończenia studiów pierwszego stopnia, dyplom ukończenia kolegium nauczycielskiego albo świadectwo ukończenia studiów podyplomowych, wydane zgodnie z przepisami obowiązującymi w momencie prowadzenia tych studiów. W rozporządzeniu Ministra Edukacji i Nauki z dnia 14 września 2023 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli (Dz. U. 2023 poz. 2102) wymagania kwalifikacyjne określono według następujących zasad: 1. Nowe wymagania kwalifikacyjne, tj. obowiązek ukończenia jednolitych studiów magisterskich, dotyczą tylko i wyłącznie osób, które rozpoczęły studia po dniu wejścia w życie rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 25 lipca 2019 r. w sprawie standardu kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela (Dz. U. 2021 poz. 890 z późn. zm.), tj. po 3 sierpnia 2019 r., zwanym dalej „nowym standardem kształcenia“. 2. Wymagania kwalifikacyjne wobec osób przygotowywanych do wykonywania zawodu nauczyciela na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem wejścia w życie rozporządzenia w sprawie standardu kształcenia, tj. przed dniem 3 sierpnia 2019 r., określono odpowiednio do prowadzonych wcześniej form kształcenia, w trakcie których nauczyciele uzyskiwali kwalifikacje. Kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela w przedszkolach i klasach I–III szkół podstawowych określono w § 4 ww. rozporządzenia w sprawie kwalifikacji. Uprawnienia do pracy na tym etapie edukacyjnym posiada osoba, która ukończyła: 1) jednolite studia magisterskie prowadzone zgodnie z nowym standardem kształcenia na kierunku pedagogika przedszkolna i wczesnoszkolna i posiada przygotowanie pedagogiczne lub 2) studia pierwszego stopnia prowadzone zgodnie z przepisami obowiązującymi przed dniem 3 sierpnia 2019 r. na kierunku pedagogika przedszkolna i wczesnoszkolna i posiada przygotowanie pedagogiczne, lub 3) studia drugiego stopnia prowadzone zgodnie z nowym standardem kształcenia na kierunku pedagogika przedszkolna i wczesnoszkolna, na podstawie § 39 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 27 września 2018 r. w sprawie studiów (Dz. U. 2021 poz. 661 oraz Dz. U. 2022 poz. 1869), i posiada przygotowanie pedagogiczne, lub 4) studia pierwszego lub drugiego stopnia lub jednolite studia magisterskie prowadzone zgodnie z przepisami obowiązującymi przed dniem 3 sierpnia 2019 r. na: a) kierunku zgodnym (specjalności zgodnej) z prowadzonymi zajęciami i posiada przygotowanie pedagogiczne lub b) kierunku, którego efekty uczenia się w kategoriach wiedzy i umiejętności obejmują treści prowadzonych zajęć określone w podstawie programowej wychowania przedszkolnego lub podstawie programowej kształcenia ogólnego dla tych zajęć na odpowiednim etapie edukacyjnym, i posiada przygotowanie pedagogiczne, lub c) kierunku pedagogika w specjalności przygotowującej do pracy z dziećmi w wieku przedszkolnym lub wczesnoszkolnym, lub d) kierunku innym (specjalności innej) niż określone w lit. a–c i posiada przygotowanie pedagogiczne oraz ukończyła studia podyplomowe prowadzone zgodnie z przepisami obowiązującymi przed dniem 3 sierpnia 2019 r. w zakresie prowadzonych zajęć, lub 5) zakład kształcenia nauczycieli w specjalności przygotowującej do pracy z dziećmi w wieku przedszkolnym lub wczesnoszkolnym. Wyjaśnić w tej sprawie należy przede wszystkim, że kwestie sposobu przygotowania nauczycieli do zawodu reguluje ww. rozporządzenie ministra nauki i szkolnictwa wyższego w sprawie standardu kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela. W ww. rozporządzeniu przyjęto, że przygotowanie do zawodu nauczyciela przedszkola i nauczyciela wczesnej edukacji jest prowadzone wyłącznie w trakcie jednolitych studiów magisterskich na kierunku pedagogika przedszkolna i wczesnoszkolna. Od momentu wejścia w życie ww. przepisów kształcenie nauczycieli przedszkoli jest prowadzone wyłącznie w trakcie jednolitych studiów magisterskich. W załączniku nr 2 do ww. rozporządzenia wskazano, że „ proces kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela przedszkola ma charakter zindywidualizowany. Rozpoczęcie realizacji procesu kształcenia poprzedza diagnoza mocnych i słabych stron studenta jako przyszłego nauczyciela. W procesie kształcenia studenci powinni uzyskiwać wsparcie w planowaniu i realizacji zadań o charakterze samorozwojowym oraz w kształtowaniu postawy refleksyjnego praktyka, w szczególności przez budowanie profesjonalnego osądu w oparciu o analizy indywidualnych przypadków. W procesie kształcenia studentom należy zapewnić indywidualne doradztwo metodyczne wspierające integrowanie wiedzy w zakresie dyscyplin naukowych związanych z edukacją, jednocześnie kształtujące samodzielność i odpowiedzialność studentów za przebieg i efektywność własnego kształcenia “. Nie ma możliwości zrealizowania ww. celów w toku studiów podyplomowych, a model studiów pierwszego i drugiego stopnia gwarantował pełną realizację celów tylko w przypadku, kiedy student realizował je łącznie. Natomiast jednolite studia magisterskie mogą być realizowane w trybie stacjonarnym lub niestacjonarnym, a zatem jest możliwość dopasowania form nauki do potrzeb i możliwości studentów, tak jak na każdych innych studiach. Jednocześnie można w pełni zrealizować założenia programu studiów i przygotować absolwenta do pracy na stanowisku nauczyciela przedszkola i edukacji wczesnoszkolnej. Uprzejmie informuję, że jednym z priorytetów polityki oświatowej rządu RP jest odbudowa prestiżu zawodu nauczycielskiego. Rola społeczna, wymagane kwalifikacje i ustawowy obowiązek cyklicznego potwierdzania rozwoju zawodowego, a także wyzwania stawiane przed nauczycielami – muszą być odzwierciedlone w regulacjach systemowych kształtujących warunki pracy w tym zawodzie. Minister edukacji jest otwarta na dialog ze środowiskami zainteresowanymi sprawami oświaty. Podczas spotkań z przedstawicielami organizacji pozarządowych, organizacji związkowych zrzeszających nauczycieli, a także z radami pedagogicznymi odwiedzanych szkół, rozmawia o potrzebach nauczycieli. W związku z postulatami o zmianę lub korektę niektórych rozwiązań systemowych dotyczących m.in. sposobu wynagradzania, awansu zawodowego, czasu pracy, uprawnień nauczycieli – dostrzegając potrzebę wypracowania propozycji zmian dotychczasowych regulacji – minister edukacji powoła zespół, który będzie zajmował się zgłaszanymi postulatami. Zespół ten będzie pracował w ramach tematycznych grup roboczych. Odnosząc się do kwestii dostępności dla nauczycieli przedszkoli bonów na zakup laptopów uprzejmie wyjaśniam, że Ministerstwo Edukacji Narodowej analizuje obecnie efektywność wsparcia udzielonego w 2023 r. Po dokonaniu oceny skuteczności tego wsparcia zostaną podjęte decyzje dotyczące sposobu realizacji projektu w kolejnych etapach, w tym grup nauczycieli, którzy zostaną objęci wsparciem. Z poważaniem Z upoważnienia Ministra Edukacji Katarzyna Lubnauer Sekretarz Stanu